I UK 38/11

Sąd Najwyższy2011-09-13
SAOSubezpieczenia społecznepodstawa wymiaru składekWysokanajwyższy
składki ZUSubezpieczenia społecznepodstawa wymiaruKarta Hutnikaukład zbiorowy pracywynagrodzenie roczneinterpretacja przepisówSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy orzekł, że specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika” stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów dotyczących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Huta B. Spółka z o.o. kwestionowała stanowisko ZUS, że specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika”, przyznawane na mocy układu zbiorowego pracy, powinno stanowić podstawę wymiaru składek. Sąd Okręgowy uznał stanowisko huty za prawidłowe, jednak Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, uznając świadczenie za podlegające składkom. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną huty, potwierdzając, że specjalne wynagrodzenie roczne, w przeciwieństwie do tradycyjnego dodatku hutniczego, nie ma charakteru honorowego i podlega składkom.

Przedmiotem sporu była kwestia, czy specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika”, przyznawane pracownikom Huty B. Spółki z o.o. na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy, stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. ZUS uznał stanowisko płatnika składek za nieprawidłowe, twierdząc, że świadczenie to powinno być oskładkowane. Sąd Okręgowy w Katowicach przychylił się do argumentacji huty, uznając, że świadczenie to nie ma charakteru deputatu ani nagrody pieniężnej z tytułu uroczystego dnia i powinno być wyłączone z podstawy wymiaru składek. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił ten wyrok, podkreślając, że przepisy wyłączające świadczenia z podstawy wymiaru składek należy interpretować ściśle. Sąd ten, odwołując się do rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek oraz Karty Górnika, uznał, że jedynie „tradycyjny dodatek z okazji Dnia Hutnika” miał charakter honorowy i symboliczny, podobnie jak „barbórkowe”. Natomiast „specjalne wynagrodzenie roczne” z tytułu „Karty Hutnika”, ze względu na jego szczegółowe zasady przyznawania, wysokość zależną od stażu pracy i roczny okres obliczeniowy, uznał za dodatkowe wynagrodzenie roczne, które podlega składkom. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Huty B., oddalił ją, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że katalog wyłączeń z podstawy wymiaru składek jest zamknięty i musi być interpretowany ściśle. Stwierdził, że specjalne wynagrodzenie roczne nie spełnia kryteriów świadczenia przyznawanego z tytułu uroczystego dnia, analogicznego do tradycyjnego „barbórkowego”, a jego charakter jest bardziej zbliżony do rocznej nagrody pieniężnej, która podlega składkom.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi podstawę wymiaru składek.

Uzasadnienie

Świadczenie to nie ma charakteru honorowego ani symbolicznego, podobnie jak tradycyjne „barbórkowe”, lecz jest dodatkowym wynagrodzeniem rocznym, którego wysokość zależy od stażu pracy i innych czynników, a nie jest bezpośrednio związane z uroczystym dniem branżowym. Przepisy wyłączające świadczenia z podstawy wymiaru składek należy interpretować ściśle.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S.

Strony

NazwaTypRola
Huta B. Spółka z o.o.spółkawnioskodawca/skarżący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S.instytucjaorgan rentowy/odpowiedni

Przepisy (5)

Główne

rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru art. § 2 ust. 1 pkt 27

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe

Świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni, jak tradycyjne „barbórkowe”, są wyłączone z podstawy wymiaru składek, z wyjątkiem nagród pieniężnych wypłacanych z tego tytułu. Specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika” nie spełnia kryteriów świadczenia honorowego analogicznego do „barbórkowego”.

ustawa systemowa art. art. 18 ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. art. 12 ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja przychodu ze stosunku pracy, obejmująca wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty.

UZP art. art. 18 pkt 1

Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla Pracowników Huty B.

Przewiduje przyznawanie pracownikom dodatkowego specjalnego wynagrodzenia rocznego z tytułu „Karty Hutnika”.

Karta Górnika art. § 3 ust. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta Górnika

Określa tradycyjne „barbórkowe” jako prawo honorowe, przyznawane z okazji Dnia Górnika, co stanowi punkt odniesienia do interpretacji innych świadczeń branżowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika” nie ma charakteru honorowego ani symbolicznego, lecz jest dodatkowym wynagrodzeniem rocznym. Wysokość i zasady przyznawania specjalnego wynagrodzenia rocznego wskazują, że nie jest ono związane bezpośrednio z uroczystym dniem branżowym. Przepisy wyłączające świadczenia z podstawy wymiaru składek muszą być interpretowane ściśle, a katalog tych wyłączeń jest zamknięty. Tradycyjny dodatek z okazji Dnia Hutnika miał charakter honorowy, w przeciwieństwie do specjalnego wynagrodzenia rocznego.

Odrzucone argumenty

Specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika” jest świadczeniem branżowym przyznawanym z okazji uroczystego dnia, analogicznym do tradycyjnego „barbórkowego”. Wypłata świadczenia w maju nie zmienia jego charakteru jako świadczenia z tytułu uroczystego dnia. Nie należy odwoływać się do Karty Górnika przy interpretacji przepisów dotyczących Huty, gdyż są to różne branże i akty prawne. Pojęcie „świadczenia” w rozporządzeniu należy interpretować szeroko.

Godne uwagi sformułowania

Specjalne wynagrodzenie roczne [...] stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przepisy rozporządzenia jako ustanawiające wyjątki od zasady ustalania podstawy wymiaru składek od wszystkich przychodów ze stosunku pracy wykładane muszą być ściśle. Nie budzi wątpliwości, że katalog dodatkowych świadczeń niestanowiących podstawy wymiaru składek jest zamknięty; są nimi tylko świadczenia wymienione w tym przepisie, a wśród nich świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni na podstawie kart branżowych lub układów zbiorowych pracy. Takiego charakteru z pewnością pozbawione jest zaś specjalne wynagrodzenie roczne przysługujące pracownikom wnioskodawcy na podstawie art. 18 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z maja 2005 r.

Skład orzekający

Jerzy Kwaśniewski

przewodniczący

Romualda Spyt

sędzia

Jolanta Strusińska-Żukowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia niektórych świadczeń z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zwłaszcza w kontekście świadczeń wynikających z układów zbiorowych pracy i ich charakteru (honorowy vs. wynagrodzeniowy)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji świadczenia z „Karty Hutnika” i jego porównania do „barbórkowego”, ale zasady interpretacji przepisów wyłączających składki są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu oskładkowania świadczeń pracowniczych, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej interpretacji przepisów i rozróżnieniu charakteru świadczeń. Jest to istotne dla pracodawców i pracowników.

Czy premia hutnicza podlega składkom ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 13 września 2011 r. I UK 38/11 Specjalne wynagrodzenie roczne (z tytułu „Karty Hutnika”) przysługu- jące pracownikom huty na podstawie układu zbiorowego pracy stanowi pod- stawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (§ 1 i § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe; Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Romualda Spyt, Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 wrze- śnia 2011 r. sprawy z odwołania Huty B. Spółki z o. o. z siedzibą w D.G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o pisemną interpretację prze- pisów w sprawie wymiaru składek, na skutek skargi kasacyjnej Huty B. Spółki z o.o. z siedzibą w D.G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 września 2010 r. […] 1) o d d a l i ł skargę kasacyjną; 2) zasądził od Huty B. Spółki z o.o. w D.G. na rzecz organu rentowego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 10 marca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. uznał za nieprawidłowe stanowisko płatnika składek Huty B. Spółki z o.o. w D.G. zawarte w złożonym w trybie art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia- łalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) wniosku o pisemną interpretację sposobu i zakresu stosowania przepisu § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpie- 2 czenie emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1105 ze zm.; dalej jako rozporzą- dzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru lub rozporzą- dzenie). Według organu ubezpieczeń społecznych, przyjęta przez płatnika składek interpretacja była nieprawidłowa, bo specjalne dodatkowe wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika”, przewidziane w art.18 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy obowiązującego w Hucie B., stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 9 listopada 2009 r. zmienił ją i uznał, że dokonana przez płatnika składek interpretacja zawarta we wniosku z 10 lutego 2009 r. o braku podstaw do odprowadzania składek na ubezpieczenia eme- rytalne i rentowe od dodatkowego wynagrodzenia rocznego z tytułu „Karty Hutnika” przewidzianego w art. 18 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Huty B. Spółki z o.o. była prawidłowa. Sąd ten ustalił, że obowiązujący u wnioskodawcy Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy z maja 2005 r. w art. 18 pkt 1 przewiduje, że niezależnie od określonych w tym układzie świadczeń pracownikowi przysługuje dodatkowe specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika” oraz tradycyjny dodatek z okazji obchodów „Dnia Hut- nika”, które to świadczenia są wypłacane zgodnie z załącznikiem nr 10 do Zakłado- wego Układu Zbiorowego Pracy. Załącznik ten, zatytułowany „Zasady przyznawania i wypłaty dodatkowego specjalnego wynagrodzenia rocznego z tytułu Karty Hutnika”, przewiduje, że specjalne wynagrodzenie roczne wynosi 5% podstawy po przepraco- waniu 5 lat i wzrasta o 1% za każdy następny rok pracy, aż do 20% podstawy po przepracowaniu 20 lat pracy. Jego wypłata następuje w maju. Uprawnionymi do jego otrzymania są pracownicy, którzy przepracowali pełny okres obliczeniowy i posiadają wymagany staż pracy w zakładach hutniczych. W załączniku są określone sytuacje, w których prawo do specjalnego wynagrodzenia nie przysługuje, a w których jego wysokość ulega obniżeniu. Ponadto, akt ten ustanawia 4 maja „Dniem Hutnika”, wol- nym od pracy. W ust. 5 pkt III załącznika przewidziano również wypłatę wszystkim pracownikom zatrudnionym w Hucie tradycyjnego dodatku z okazji „Dnia Hutnika”. Specjalne wynagrodzenie roczne wypłacane jest w formie pieniężnej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 18 w związku art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej jako 3 ustawa systemowa) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i ren- towe dla osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy stanowi osiągany przez te osoby przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewyko- rzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak rów- nież wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Z podstawy wymiaru składek są wyłączone niektóre rodzaje przychodów szczegóło- wo wyliczone w § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania pod- stawy wymiaru. Wśród nich w pkt 27 ust. 1 § 2 rozporządzenia wskazano dodatkowe świadczenia niemające charakteru deputatu przyznawane na podstawie przepisów szczególnych - kart branżowych lub układów zbiorowych pracy, tj. ekwiwalent pie- niężny z tytułu zwrotu kosztów przejazdów urlopowych, świadczenia na pomoce nau- kowe dla dzieci, świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni, jak tradycyjne „barbórkowe", z wyjątkiem nagród pieniężnych wypłacanych z tytułu uroczystych dni. Zdaniem Sądu Okręgowego, przewidziane w art. 18 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Huty świadczenie w postaci dodatkowe- go wynagrodzenia rocznego nie ma charakteru deputatu, gdyż jest wypłacane w go- tówce, ma za to charakter branżowy i jest wypłacane na podstawie przepisów szcze- gólnych w postaci układu zbiorowego pracy. Równocześnie, zdaniem Sądu, świad- czenie to nie stanowi nagrody pieniężnej wypłacanej z tytułu uroczystego dnia, gdyż zarówno prawo do niego, jak i jego wysokość zależą od ziszczenia się szeregu prze- słanek pozytywnych i negatywnych, nie pozostawiając pracodawcy miejsca na do- wolność i uznaniowość. Użyte w przepisie § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru pojęcie „świadczenia” jest szer- sze niż pojęcie „nagrody pieniężnej” i obejmuje zarówno świadczenia niepieniężne, jak i te wyrażone w pieniądzu. Zdaniem Sądu Okręgowego, brak jest przeszkód do uznania, że świadczenie wypłacone w pieniądzu w związku z uroczystym dniem branżowym jest zwolnione z obowiązku naliczenia składek na ubezpieczenia spo- 4 łeczne. Wyrokiem z dnia 13 września 2010 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Katowicach, uznając zasadność wniesionej apelacji organu rentowego, zmienił zaskarżony wyrok i odwołanie wnioskodawcy oddalił. Sąd ten, powołując się na przepis § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru podkreślił, że regulacja ta stano- wiąca wyjątek od wskazanej w § 1 tego rozporządzenia reguły zobowiązującej do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe winna być interpretowana bardzo ściśle. Podniósł, że pomimo braku ustawowego uregulowania rozróżniające- go wprost „barbórkowe" od nagród pieniężnych wypłacanych z tytułu uroczystych dni przy wykładni tych pojęć należy odwołać się do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników gór- nictwa - Karty Górnika (Dz.U. z 1982 r. Nr 2, poz. 13 ze zm., dalej jako Karta Gór- nika), do którego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podsta- wy wymiaru poprzez pojęcie „barbórkowego" nawiązuje. Karta Górnika w zakresie praw honorowych w przepisie § 3 ust. 2 ustanawia nagrody z okazji Dnia Górnika, w wysokości jednomiesięcznego a nawet jednodniowego wynagrodzenia, zaś w ust. 3 przewiduje, że pracownikom górnictwa przysługuje ponadto tradycyjne „barbórkowe" w naturze lub ekwiwalencie pieniężnym stanowiącym równowartość świadczenia w naturze. Ponad omawiane świadczenia honorowe Karta Górnika już jako przywilej w zakresie płac przewiduje także specjalne wynagrodzenia miesięczne, zróżnicowane z uwagi na charakter wykonywanej pracy oraz staż pracy (§ 9 Karty Górnika). W ocenie Sądu Apelacyjnego, z treści powyższych uregulowań wynika zatem, że co do zasady „barbórkowe" jest prawem honorowym, przyznawanym nie tylko z okazji uroczystego dnia, ale obok przyznawanych z tej okazji nagród pieniężnych, a ponadto przyznawanym w naturze, a tylko ewentualnie w ekwiwalencie. Odnosząc powyższe rozważania do regulacji prawnej zawartej w art. 18 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego dla Pracowników Huty Sąd wskazał, że pracownikom wniosko- dawcy przysługiwało zarówno dodatkowe specjalne wynagrodzenie roczne z tytułu „Karty Hutnika", jak i tradycyjny dodatek z okazji obchodów „Dnia Hutnika", przy czym oba te świadczenia były wypłacane zgodnie z zasadami określonymi w załącz- niku nr 10 do Zakładowego Układu Zbiorowego. Załącznik nr 10 ustalał bardzo szczegółowe zasady przyznawania „specjalnego wynagrodzenia rocznego", różni- cując go co do wysokości w zależności od posiadanego przez pracownika stażu 5 pracy i wskazując podstawę jego obliczenia w odniesieniu do rocznego wynagrodze- nia pracownika, a także zawierał regulacje określające, w jakich przypadkach spe- cjalne wynagrodzenie nie przysługuje, czy też ulega obniżeniu i o ile. Z kolei w pkt III ust. 5 i 6 załącznika określono zasady wypłacania „tradycyjnego dodatku z okazji Dnia Hutnika”. Dodatek te był wypłacany w dniu 10 maja danego roku wszystkim pracownikom zatrudnionym w Hucie, a jego wysokość ustalana była corocznie w ra- mach dysponowanych środków na wynagrodzenia w wysokości 100% średniej dniówki w Hucie. W ocenie Sądu, porównanie obu regulacji prawnych odnoszących się do „spe- cjalnego wynagrodzenia rocznego" i „tradycyjnego dodatku" ustanowionych w Zakła- dowym Układzie Zbiorowym z odpowiadającymi im świadczeniami honorowymi przewidzianymi w Karcie Górnika pozwala na przyjęcie, że jedynie „tradycyjny doda- tek" odpowiada analogicznym kryteriom jak „barbórkowe". Był bowiem świadczeniem wypłacanym z okazji „Dnia Hutnika", w ściśle określonym dniu, tj. 10 maja, a ponad- to, podobnie jak tradycyjne „barbórkowe", przysługiwał wszystkim pracownikom Huty w jednolitej, relatywnie niewielkiej wysokości. Można go tym samym uznać za prawo honorowe, symboliczne, w przeciwieństwie do „specjalnego wynagrodzenia roczne- go", które spełnia kryteria rocznej nagrody pieniężnej, przyznawanej nawet nie z ty- tułu uroczystego dnia, jako że sam UZP nie nawiązuje w tym zakresie do Dnia Hut- nika, tj. 4 maja, a jedynie do „Karty Hutnika", a jedynie wypłacanej w maju, przyzna- wanej tylko niektórym pracownikom, po spełnieniu szeregu warunków i w zróżnico- wanej wysokości, nieodpowiadającej jakiemukolwiek świadczeniu w naturze. Oceny tej nie może zmienić fakt zniesienia „tradycyjnego dodatku" postanowieniami Proto- kołu dodatkowego […] z dnia 17 kwietnia 2008 r., bowiem w niczym nie zmieniło to charakteru „specjalnego wynagrodzenia rocznego". W tym świetle bez znaczenia pozostaje fakt, że „specjalne wynagrodzenie roczne" jest przyznawane na podstawie układu zbiorowego pracy, czyli spełnia przesłankę określoną w § 2 ust. 1 pkt 27 roz- porządzenia, skoro nie spełnia przesłanki dalszej, tzn. nie jest świadczeniem przy- znawanym z tytułu uroczystego dnia, analogicznym do tradycyjnego „barbórkowego". Z powyższą interpretacją spornego przepisu nie zgodziła się Huta B. w złożo- nej przez siebie skardze kasacyjnej i zaskarżając w całości wyrok Sądu Apelacyjne- go w Katowicach, zarzuciła naruszenie § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z powołaniem się na powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty 6 poprzez zmianę zaskarżonej decyzji organu i uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego o braku podstaw do odprowadzania składek na ubezpieczenia emery- talne i rentowe od dodatkowego wynagrodzenia rocznego z tytułu Karty Hutnika. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że do roku 2008 w Hucie B. przy- sługiwały pracownikom dwa niezależne od siebie świadczenia: specjalne wynagro- dzenie roczne oraz tradycyjny dodatek, oba wypłacane z okazji Dnia Hutnika przypa- dającego na 4 maja. W roku 2008 protokołem dodatkowym nr 5 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy zniesiono świadczenie w postaci tradycyjnego dodatku, pozostawiając jako jedyne świadczenie branżowe dodatkowe specjalne wynagrodze- nie roczne wypłacane każdorazowo w maju danego roku. Wypłata tego świadczenia w dniu 4 maja, tj. w Dniu Hutnika, byłaby niemożliwa z uwagi na fakt, iż jest to dla pracowników Huty dzień wolny od pracy. Z tego też powodu jako okres wypłaty przyjęto miesiąc maj, co zdaniem skarżącego dotyczy wyłącznie trybu wypłacania świadczenia i nie wpływa na jego charakter jako świadczenia wypłacanego z tytułu uroczystego dnia. Ponadto według skarżącego, nie można przy interpretacji spornego przepisu odwoływać się do Karty Górnika z uwagi na to, że przywileje branżowe określone Kartą Górnika są uregulowane przepisami prawa, natomiast przywileje określone tzw. Kartą Hutnika wynikają w całości z uregulowań przepisów zbiorowego prawa pracy zawartych w zakładowych i ponadzakładowych układach zbiorowych pracy. Nie można zatem poprzez wykładnię przepisów Karty Górnika dokonywać oceny po- stanowień konkretnego zakładowego układu zbiorowego pracy obowiązującego w zupełnie innej branży przemysłu. Skarżący wskazał również, że przepisy Karty Gór- nika pochodzą z roku 1981, a więc są wcześniejsze niż przepisy rozporządzenia w sprawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, które pochodzą z roku 1998. Uzasadnione jest zatem twierdzenie, że gdyby ustawodawca zamierzał wprost od- wołać się do przepisów Karty Górnika, to wskazałby w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru właściwe przepisy lub cały akt prawny. Według skarżącego, podkreślenia wymaga też fakt, że pojęcie „świadczenia" nie zostało zdefiniowane przepisami rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru i w związku z tym zakres znaczeniowy tego pojęcia na- leży interpretować dość szeroko, uwzględniając wszelkie świadczenia niemające charakteru nagrody, której definicji rozporządzenie również nie zawiera. Dodatkowe wynagrodzenie przyznawane pracownikom Huty B. niemające charakteru nagrody 7 należy zatem uznać za „świadczenie", a co za tym idzie za przychód niestanowiący podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Organ rentowy wnosił o odrzucenie, bądź oddalenie skargi kasacyjnej i o za- sądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej wynika, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 ustawy, tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z ty- tułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewyko- rzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak rów- nież wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Szczegółowy katalog wyłączeń niektórych rodzajów tych przychodów z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zawiera § 2 rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 21 ustawy systemowej. Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, przepisy rozporządzenia jako ustanawiające wyjątki od zasady ustalania podstawy wymiaru składek od wszystkich przychodów ze sto- sunku pracy wykładane muszą być ściśle. W myśl § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia, podstawy wymiaru składek nie sta- nowią dodatkowe świadczenia niemające charakteru deputatu przyznawane na pod- stawie przepisów szczególnych - kart branżowych lub układów zbiorowych pracy, tj. ekwiwalent pieniężny z tytułu zwrotu kosztów przejazdów urlopowych, świadczenia na pomoce naukowe dla dzieci, świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni, jak tradycyjne „barbórkowe”, z wyjątkiem nagród pieniężnych wypłacanych z tytułu uroczystych dni. Nie budzi wątpliwości, że katalog dodatkowych świadczeń niesta- nowiących podstawy wymiaru składek jest zamknięty; są nimi tylko świadczenia wy- 8 mienione w tym przepisie, a wśród nich świadczenia przyznawane z tytułu uroczys- tych dni na podstawie kart branżowych lub układów zbiorowych pracy. Bez wątpienia nie chodzi przy tym o każde świadczenie wypłacane pracownikom określonej branży w okresie, na który przypada ich święto. Precyzując pojęcie „świadczenia przyzna- wanego z tytułu uroczystych dni”, ustawodawca odwołał się bowiem do tzw. tradycyj- nego „barbórkowego”, stąd trudno odmówić racji Sądowi odwoławczemu, że kwestia charakteru tego ostatnio wymienionego świadczenia ma podstawowe znaczenie dla wykładni § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia w tej części, w której wyłącza z podstawy wymiaru składek inne świadczenia przyznawane z tytułu uroczystych dni. Nie budzi też wątpliwości, że w świetle § 3 ust. 3 Karty Górnika tradycyjne „barbórkowe” jest prawem honorowym, przyznawanym z okazji Dnia Górnika i co do zasady jako świadczenie w naturze, a tylko ewentualnie w ekwiwalencie pieniężnym. Zgodzić należy się z Sądem Apelacyjnym, że charakter analogiczny do tradycyjnego „barbór- kowego” miał w przypadku wnioskodawcy jedynie wypłacany w dniu 10 maja danego roku „tradycyjny dodatek z okazji Dnia Hutnika”, który przysługiwał wszystkim pra- cownikom Huty w jednolitej, niewielkiej wysokości (100% średniej dniówki w Hucie). Można go było zatem uznać za prawo honorowe, symboliczne, przysługujące z tytułu uroczystego dnia, podobnie jak tradycyjne „barbórkowe”. Takiego charakteru z pew- nością pozbawione jest zaś specjalne wynagrodzenie roczne przysługujące pracow- nikom wnioskodawcy na podstawie art. 18 pkt 1 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z maja 2005 r. Biorąc pod uwagę wynikające z załącznika nr 10 do układu za- sady przyznawania tego wynagrodzenia, jak i jego wysokość (między innymi roczny okres obliczeniowy, roczne wynagrodzenie jako podstawa do obliczenia wysokości specjalnego wynagrodzenia rocznego, wynoszącego od 5% do 20% podstawy w za- leżności od stażu pracy), uznać należy, że jest to dodatkowe wynagrodzenie roczne wypłacane nie z tytułu uroczystego dnia, a jedynie w okresie, na który przypada Dzień Hutnika, przysługujące pracownikom Huty na zasadach zbliżonych do analo- gicznych świadczeń wypłacanych pracownikom innych branż w oparciu o obowiązu- jące ich zakładowe źródła płacowe, czy też pracownikom sfery budżetowej na pod- stawie ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080 ze zm.). Brak jest zaś przesłanek do stwierdzenia, że w zamyśle ustawodawcy tego rodzaju dodatkowe przychody pracowników osiągnięte w ciągu roku miałyby nie stanowić podstawy wy- miaru składek na ubezpieczenia społeczne, skoro nawet nagrody pieniężne przy- 9 znawane z tytułu uroczystego dnia taką podstawę stanowią (§ 2 ust. 1 pkt 27 in fine rozporządzenia). Z tych względów Sąd Najwyższy za prawidłowy uznał pogląd Sądu Apelacyj- nego, że specjalne wynagrodzenie roczne przysługujące pracownikom wnioskodaw- cy z tytułu Karty Hutnika stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia eme- rytalne i rentowe, wobec czego z mocy art. 39814 k.p.c. i art. 39821 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI