I UK 371/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa ubezpieczonego A. K. do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 4 lipca 1988 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania dalszej renty, co zostało potwierdzone przez Sąd Okręgowy w G. i Sąd Apelacyjny w [...]. Ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy, opierając się na opiniach biegłych lekarzy (pulmonologa, neurologa, ortopedy), ustalił, że choć ubezpieczony doznał urazu klatki piersiowej w 1988 r., to obecne schorzenia, w tym przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP), mają charakter samoistny (związany z paleniem papierosów) lub nie pozostają w związku przyczynowym z wypadkiem. Biegli stwierdzili brak całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego, uznając, że sąd pierwszej instancji przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe. Sąd odwoławczy podkreślił, że od 13 lat ubezpieczony pracuje w pełnym wymiarze jako ślusarz, wykonując średniociężką pracę fizyczną, co potwierdza jego zdolność do pracy zgodnej z kwalifikacjami. Zwrócono uwagę na zmianę kryterium orzekania o niezdolności do pracy z „dotychczasowego zatrudnienia” na „zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji”. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną ubezpieczonego. Uznano, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (ocena dowodów) i art. 328 § 2 k.p.c. (uzasadnienie wyroku), są niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym lub niezasadne. Sąd Apelacyjny prawidłowo zaakceptował ustalenia sądu pierwszej instancji, a jego uzasadnienie było wystarczające. Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (prawo do zabezpieczenia społecznego) i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP (dwuinstancyjność postępowania), również uznano za bezzasadne. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Konstytucja gwarantuje prawo do zabezpieczenia społecznego, ale jego konkretne formy i kryteria określa ustawa, a dwuinstancyjność postępowania nie oznacza konieczności ponownego badania każdego ustalenia faktycznego. Zarzut naruszenia przepisów ustawy wypadkowej (art. 49a ust. 2 ustawy z 2002 r.) uznano za nieuzasadniony, gdyż Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował przepisy dotyczące oceny zdolności do pracy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 39814 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że wykonywanie pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy, nawet jeśli jest to praca fizyczna, wyklucza prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli ubezpieczony nie wykazał utraty zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami. Potwierdzenie ograniczeń w zakresie zarzutów procesowych w skardze kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i jego stanu zdrowia w kontekście przepisów o rentach wypadkowych. Interpretacja przepisów proceduralnych jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczony, który doznał wypadku przy pracy w przeszłości, ale obecnie wykonuje pracę zarobkową w pełnym wymiarze czasu pracy, nadal jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczony nie jest uprawniony do renty, jeśli jest zdolny do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, co potwierdza fakt wykonywania pracy zarobkowej w pełnym wymiarze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie sądów niższych instancji, stwierdził, że kluczowym kryterium przyznania renty jest utrata zdolności do pracy zarobkowej. Skoro ubezpieczony od lat wykonuje pracę ślusarza w pełnym wymiarze, dowodzi to jego zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami, co wyklucza prawo do renty wypadkowej.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, takie jak ocena dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) czy wadliwość uzasadnienia (art. 328 § 2 k.p.c.), mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów są niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. jest zasadny tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy uzasadnienie uniemożliwia kontrolę kasacyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 3983 § 3 k.p.c. wyklucza możliwość powoływania się w skardze kasacyjnej na zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, co dotyczy m.in. art. 233 § 1 k.p.c. W przypadku art. 328 § 2 k.p.c., sąd odwoławczy nie musi powtarzać ustaleń sądu pierwszej instancji, jeśli je akceptuje.
Czy przepisy Konstytucji RP (art. 67 ust. 1 i art. 176 ust. 1) gwarantują prawo do konkretnego świadczenia rentowego lub nakazują ponowne badanie każdego ustalenia faktycznego w postępowaniu apelacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 67 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje prawo do zabezpieczenia społecznego, ale jego formy i kryteria określa ustawa. Art. 176 ust. 1 Konstytucji RP zapewnia dwuinstancyjność postępowania, ale nie nakazuje ponownego badania każdego ustalenia faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie tworzy prawa do konkretnego świadczenia, a jedynie upoważnia ustawodawcę do jego określenia. Z kolei art. 176 ust. 1 Konstytucji RP oznacza, że sprawa musi być rozpoznana co najmniej w dwóch instancjach, co nie wyklucza akceptacji ustaleń sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | odwołujący/skarżący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
u.e.i.r. art. 12 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje pojęcie niezdolności do pracy jako całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, bez rokującej odzyskania zdolności po przekwalifikowaniu.
u.e.i.r. art. 12 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje częściowo niezdolną do pracy osobę jako tę, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
u.u.s.w.p.i.ch.z. art. 49a § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Zgodnie z tym przepisem, w niniejszej sprawie zastosowanie mają regulacje art. 25 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
u.u.s.w.p.i.ch.z. art. 18 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Przepis ten określa jedynie „gwarancyjne” wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy i renty szkoleniowej z ubezpieczenia wypadkowego, a zatem może znaleźć zastosowanie w sprawie tylko wówczas, gdy spełnienie przesłanek prawa do wymienionych w nim świadczeń jest potwierdzone. W tej sprawie nie zastosowano go, gdyż nie było podstaw do przyznania renty.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasadę swobodnej oceny dowodów, której naruszenie nie może być podstawą skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku sądu drugiej instancji do ustosunkowania się do zarzutów apelacji i przedstawienia podstaw rozstrzygnięcia. Jego naruszenie może być podstawą skargi kasacyjnej tylko w wyjątkowych sytuacjach.
k.p.c. art. 3983 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 3983 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wyklucza możliwość powoływania się w skardze kasacyjnej na zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 39813 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że Sąd Najwyższy jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyraża prawo do zabezpieczenia społecznego, ale jego formy i kryteria określa ustawa.
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje co najmniej dwuinstancyjne postępowanie sądowe.
u.ś.z.t.w.p.i.ch.z. art. 25
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Przepisy tej ustawy mają zastosowanie w sprawie na mocy art. 49a ust. 2 ustawy z 2002 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową w pełnym wymiarze czasu pracy jako ślusarz, co świadczy o jego zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami. • Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP) ma charakter samoistny lub nie pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem przy pracy z 1988 r. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c.) są niedopuszczalne lub niezasadne w postępowaniu kasacyjnym. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (Konstytucja RP) są bezzasadne, gdyż przepisy te nie tworzą prawa do konkretnego świadczenia rentowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez bezrefleksyjne przyjęcie ustaleń Sądu pierwszej instancji. • Niezastosowanie art. 67 § 1 Konstytucji RP (powinno być ust. 1) i art. 176 § 1 Konstytucji RP. • Błędna wykładnia art. 49a § 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. przez niezastosowanie przepisów obowiązujących w chwili wypadku.
Godne uwagi sformułowania
„skoro ubezpieczony od 13 lat wykonuje w pełnym wymiarze czasu średniociężką pracę fizyczną ślusarza, to brak podstaw do twierdzenia, że nadal winien pobierać sporne świadczenie” • „ubezpieczony w pełni i skutecznie wykorzystuje posiadane kwalifikacje, zatem nie wypełnia podstawowej przesłanki prawa do renty wypadkowej z tytułu niezdolności do pracy” • „zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (...) jest niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym” • „z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do konkretnej postaci świadczenia społecznego”
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wykonywanie pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy, nawet jeśli jest to praca fizyczna, wyklucza prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli ubezpieczony nie wykazał utraty zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami. Potwierdzenie ograniczeń w zakresie zarzutów procesowych w skardze kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i jego stanu zdrowia w kontekście przepisów o rentach wypadkowych. Interpretacja przepisów proceduralnych jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację kryteriów przyznawania renty wypadkowej i ograniczeń w skardze kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Czy praca fizyczna po wypadku wyklucza rentę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kryteria.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.