I UK 368/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 września 2018 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sprawa wywodziła się z odwołania A. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, z udziałem M. Sp. z o.o. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, ustalił podstawę wymiaru składek na 5.000 zł, uznając pierwotnie zadeklarowane 9.000 zł za nadmierne w kontekście kwalifikacji wnioskodawczyni, sytuacji finansowej spółki oraz wynagrodzeń innych pracowników. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów oczywistej zasadności, a podnoszone zarzuty nie wskazują na widoczne od razu naruszenie prawa. Podkreślono, że Sąd Najwyższy nie może domyślać się wniosków o przyjęcie skargi ani zastępować strony w ich formułowaniu. W uzasadnieniu wskazano, że ustalenia faktyczne i ocena prawna Sądu Apelacyjnego, dotyczące zawyżonego wynagrodzenia mającego na celu uzyskanie nienależnie wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie zawierają kwalifikowanej wady. Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które legitymizuje kontrolę i korektę podstaw wymiaru składek przez organy ubezpieczeń społecznych w celu zapobiegania nadużyciom i nabywaniu nienależnych świadczeń. Odmówiono przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzono koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności; możliwość korygowania przez ZUS i sądy zawyżonych podstaw wymiaru składek w celu zapobiegania nadużyciom i nabywaniu nienależnych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji próby manipulacyjnego zawyżenia podstawy wymiaru składek w celu uzyskania wyższych świadczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, gdy zarzuty nie wskazują na oczywiste naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania, ponieważ wniosek o jej przyjęcie oparty na rzekomej oczywistej zasadności powinien wynikać z widocznego od razu naruszenia przepisów prawa, bez potrzeby analizy materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej wymaga widocznego od razu naruszenia prawa, a nie polemicznych kontrowersji faktycznych i prawnych, które nie zostały sformułowane jako potencjalnie istotne zagadnienia prawne. Skarga nie zawierała proceduralnych zarzutów kasacyjnych, a ustalenia faktyczne i ocena prawna Sądu Apelacyjnego nie zawierały kwalifikowanej wady.
Czy organ rentowy i sąd mogą korygować zawyżoną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli okoliczności wskazują na manipulacyjne zawyżenie w celu uzyskania nienależnych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy i sąd mogą korygować deklaracje zawyżonego wynagrodzenia za pracę od nierzetelnie zawyżonej podstawy wymiaru składek, jeżeli z ocenionych okoliczności wynika, że strony zmierzały do uzyskania przez ubezpieczonego nienależnie zawyżonych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które legitymizuje kontrolę i korektę podstaw wymiaru składek przez ZUS w celu zapobiegania nabywaniu nienależnie zawyżonych świadczeń. Podkreślono, że intencjonalne zabiegi mające na celu uzyskanie radykalnie zawyżonych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, zwłaszcza w krótkim okresie przed wystąpieniem ryzyka ubezpieczeniowego, pozostają w sprzeczności z zasadami równego traktowania i solidaryzmu ubezpieczeń społecznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | organ_państwowy | pozwany organ rentowy |
| M. Spółki z o.o. w K. | spółka | zainteresowany płatnik składek |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zarzut naruszenia przez niezastosowanie, dotyczące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Pomocnicze
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Sąd Apelacyjny uznał, że wynagrodzenie skarżącej było niezgodne z płacą godziwą, co zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 58 § § 1-3
Kodeks cywilny
Sąd Najwyższy powołał się na art. 58 k.c. w kontekście oceny czynności prawnej (umowy o pracę) jako potencjalnie nieważnej lub zmierzającej do obejścia prawa w celu uzyskania korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia zasady swobody umów w kontekście oceny wynagrodzenia.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Powołany w kontekście zgodności z Konstytucją ustalania przez ZUS innej wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe.
u.s.u.s. art. 41 § 12 i 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Powołany w kontekście zgodności z Konstytucją ustalania przez ZUS innej wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe.
u.s.u.s. art. 68 § 1 lit. c
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Powołany w kontekście zgodności z Konstytucją ustalania przez ZUS innej wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe.
u.s.u.s. art. 86 § 2 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Powołany w kontekście zgodności z Konstytucją ustalania przez ZUS innej wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności świadczeń.
Konstytucja RP art. 27
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada solidaryzmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów oczywistej zasadności, gdyż nie wykazuje widocznego od razu naruszenia prawa. • Ustalenia faktyczne i ocena prawna Sądu Apelacyjnego dotyczące zawyżonego wynagrodzenia nie zawierają kwalifikowanej wady. • Istnieje możliwość korygowania przez organ rentowy i sąd zawyżonych podstaw wymiaru składek w celu zapobieżenia nabywaniu nienależnych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 78 § 1 k.p., art. 58 § 1-3 k.c. w zw. z art. 300 k.p. oraz art. 18 ust. 1 u.s.u.s. nie wykazały oczywistego naruszenia prawa. • Skarżąca nie sformułowała w skardze kasacyjnej potencjalnie istotnych zagadnień prawnych ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości.
Godne uwagi sformułowania
skarga jest oczywiście uzasadniona, bowiem zmierza do wyeliminowania uchybień, które powstały na etapie subsumpcji ustalonego przez Sąd stanu faktycznego do treści norm prawnych • wniosek tzw. „przedsądu”, na który powołuje się skarżąca, czyli rzekoma oczywista zasadność wniesionej skargi kasacyjnej, powinna wynikać z oczywistego, tj. widocznego od razu (prima facie) naruszenia przepisów prawa • Takiej kwalifikowanej wady zaskarżony wyrok nie zawiera. • Polemiczna skarga kasacyjna zawiera rozmaite kontrowersje faktyczne i prawne, które wszakże nie zostały objęte adekwatnymi - innymi niż rzekomo oczywista zasadność wniesionej skargi - wnioskami o przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania • Oczywistość naruszenia przepisów prawa powinna być widoczna od razu, bez wnikania w szczegóły sprawy oraz bez potrzeby ponownej analizy istotnych kontrowersji prawnych • zweryfikowane przez Sąd drugiej instancji ewidentnie zawyżonego wynagrodzenia za pracę • działania podjęte w ewidentnym celu „osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu” • Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., P 9/15 (...) potwierdził zgodność art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1 lit. c i art. 86 ust. […]
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności; możliwość korygowania przez ZUS i sądy zawyżonych podstaw wymiaru składek w celu zapobiegania nadużyciom i nabywaniu nienależnych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby manipulacyjnego zawyżenia podstawy wymiaru składek w celu uzyskania wyższych świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do skarg kasacyjnych w sprawach ubezpieczeniowych i jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi. Podkreśla też mechanizmy zapobiegające nadużyciom w systemie ubezpieczeń społecznych.
“Sąd Najwyższy: Jak nie próbować naciągnąć systemu ubezpieczeń społecznych na wyższe świadczenia?”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.