V CSK 525/16

Sąd Najwyższy2017-02-17
SNCywilneprawo rodzinneŚrednianajwyższy
alimentyobowiązek rodzicielskiskarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo rodzinnepozbawienie wykonalnościkoszty zastępstwa procesowego

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wykazano oczywistej zasadności naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji w kwestii obowiązku alimentacyjnego.

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Sąd Najwyższy, badając przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdził, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności naruszenia prawa, w szczególności art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego. Argumentacja powoda opierała się na próbie przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych, odmiennej od przyjętej przez sąd drugiej instancji, co nie spełnia wymogów kwalifikowanego naruszenia prawa.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z powództwa A. M. przeciwko X. M. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Skarga kasacyjna została oparta na przesłance oczywistej zasadności, wynikającej z rzekomego naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, stwierdził, że argumentacja skarżącego stanowi próbę przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych, odmiennej od tych przyjętych przez sąd drugiej instancji. Sąd Apelacyjny ustalił, że obowiązek alimentacyjny powoda nie wygasł, a matka pozwanej spełniała swój własny obowiązek alimentacyjny, a nie obowiązek za powoda. Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązek alimentacyjny obojga rodziców jest niezależny i nie można zwolnić jednego z nich od tego obowiązku, nawet jeśli dziecko jest faktycznie utrzymywane przez kogoś innego. W związku z tym, że skarżący nie wykazał kardynalnych błędów w wykładni prawa, które doprowadziłyby do oczywiście wadliwego orzeczenia, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli argumentacja skarżącego stanowi jedynie próbę przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych, odmiennej od przyjętej przez sąd drugiej instancji, i nie wykazuje kwalifikowanego charakteru naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, ponieważ jego argumentacja skupiała się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji dotyczących obowiązku alimentacyjnego, zamiast na wykazaniu kardynalnych błędów w wykładni lub zastosowaniu prawa. Podkreślono, że obowiązek alimentacyjny rodziców jest niezależny i nie można go zwolnić, nawet jeśli dziecko jest utrzymywane przez kogoś innego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

X. M.

Strony

NazwaTypRola
A. M.osoba_fizycznapowód
X. M.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie tego przepisu było podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.r.o. art. 133 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych. Obowiązek ten spoczywa na każdym z rodziców niezależnie od tego, czy dziecko jest faktycznie utrzymywane przez kogoś innego.

k.r.o. art. 135 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepis dotyczący obowiązku alimentacyjnego.

k.r.o. art. 140 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przepis dotyczący obowiązku alimentacyjnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.p.c. art. 398¹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy na podstawie art. 398¹ § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398² § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398²¹.

k.r.o. art. 129 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Wspomniany w kontekście zasady stosunkowego rozkładu obowiązku alimentacyjnego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez Sąd drugiej instancji art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 1 k.r.o. w zw. z art. 135 § 1 k.r.o. w zw. z art. 140 § 1 k.r.o. poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących obowiązku alimentacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania określonego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa. Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wniosku stanowi próbę przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych w sprawie, odmiennej od przyjętych przez Sąd drugiej instancji, a dotyczących przyjęcia, że obowiązek alimentacyjny powoda wygasł, wobec spełnienia tego obowiązku przez matkę pozwanej, podczas gdy Sąd Apelacyjny ustalił, że matka pozwanej utrzymując ją spełniała swój obowiązek alimentacyjny, a nie obowiązek alimentacyjny za powoda. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych, przy czym nie oznacza to, że jest to obowiązek wspólny rodziców. Dług z tytułu alimentów nie jest długiem wspólnym obojga małżonków. Rodzica nie zwalnia od obowiązku alimentacyjnego okoliczność, że dziecko jest faktycznie utrzymywane przez kogoś innego.

Skład orzekający

Monika Koba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zwłaszcza w kontekście przesłanki oczywistej zasadności oraz interpretacja przepisów dotyczących obowiązku alimentacyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej. Interpretacja przepisów k.r.o. jest utrwalona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną oraz interpretacji obowiązku alimentacyjnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Sąd Najwyższy wyjaśnia: Czy obowiązek alimentacyjny rodziców jest wspólny? Kluczowe zasady przyjęcia skargi kasacyjnej.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 525/16
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Monika Koba
w sprawie z powództwa A. M.
‎
przeciwko X. M.
‎
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I ACa […],
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej
prima facie
, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z  zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa. Natomiast skarżący przedstawiając, jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie prawa” powinien wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (por. m.in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49.).
Oczywistej zasadności skargi skarżący upatrywał w naruszeniu przez Sąd drugiej instancji art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 z  późn. zm.; dalej: k.r.o.) w zw. z art. 135 § 1 k.r.o. w zw. z art. 140 § 1 k.r.o.
Skonfrontowanie rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona we wskazanym powyżej rozumieniu tego pojęcia. Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wniosku stanowi próbę przedstawienia własnej wersji ustaleń faktycznych w sprawie, odmiennej od przyjętych przez Sąd drugiej instancji, a dotyczących przyjęcia, że obowiązek alimentacyjny powoda wygasł, wobec spełnienia tego obowiązku przez matkę pozwanej, podczas gdy Sąd Apelacyjny ustalił, że matka pozwanej utrzymując ją spełniała swój obowiązek alimentacyjny, a nie obowiązek alimentacyjny za powoda.
Przypomnienia wymaga, że art. 133 § 1 k.r.o. nakłada obowiązek alimentacyjny
na oboje rodziców
, przy czym nie oznacza to, że jest to obowiązek wspólny rodziców. Zachowało aktualność stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1968 r., III CZP 65/68 (OSNC 1969, nr 5, poz. 83) zgodnie, z którym: „dług z tytułu alimentów nie jest długiem wspólnym obojga małżonków. Ze względu, bowiem na zasadę stosunkowego – do możliwości każdego z rodziców – rozkładu obowiązku alimentacyjnego (art. 129 § 2 k.r.o.) należność dziecka z tego tytułu składa się w  istocie z dwu odrębnych wierzytelności: względem ojca i względem matki”. Dlatego też ani sąd, ani sami rodzice nie mogą zwolnić jednego z nich od obowiązku alimentacyjnego. Brzmienie art. 133 § 1 k.r.o., zgodnie, z którym „rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych”, należy rozumieć w ten sposób, że obowiązek taki
spoczywa na każdym z rodziców
. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, iż rodzica nie zwalnia od obowiązku alimentacyjnego okoliczność, że
dziecko jest faktycznie utrzymywane przez kogoś innego.
Obowiązek rodziców ponoszenia ciężarów utrzymania i wychowania dziecka jest niezależny od tego, gdzie znajduje się dziecko. Jeśli małżonkowie nie mieszkają razem i dziecko mieszka u jednego z rodziców, nie zwalnia to drugiego z rodziców od udziału w kosztach utrzymania i wychowania dziecka.
Okoliczność taka nie ma wpływu na jego uprawnienie do dochodzenia alimentów (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1177/99, nie publ.).
W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy, iż zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie wykładni prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe, w ustalonym przez sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym (art. 398
3
§ 3 i 398
13
§ 2 k.p.c.).
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i  3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398
21
oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).
aw
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI