I UK 350/15

Sąd Najwyższy2016-06-28
SNubezpieczenia społeczneubezpieczenie społeczneWysokanajwyższy
nadzór inwestorskiumowa o dziełoumowa o świadczenie usługubezpieczenie społeczneSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprawo budowlanekodeks cywilny

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że kwestia prawna dotycząca kwalifikacji umowy o nadzór inwestorski jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, została już rozstrzygnięta w orzecznictwie.

Urząd Miasta Alwernia złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego oddalające odwołanie od decyzji ZUS. Sprawa dotyczyła kwalifikacji umowy o nadzór inwestorski jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, co miało wpływ na objęcie jej ubezpieczeniem społecznym. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując na wcześniejsze rozstrzygnięcie podobnej kwestii prawnej w innej sprawie.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Urzędu Miasta Alwernia od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który oddalił apelację od orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie. Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem społecznym M. K. Sąd pierwszej instancji ustalił, że M. K. zawarł z Gminą Alwernia umowę o dzieło na pełnienie nadzoru inwestorskiego. Jednakże, na podstawie analizy przepisów Kodeksu cywilnego (art. 627 k.c. i art. 750 k.c. w zw. z art. 734 § 1 k.c.) oraz ustawy Prawo budowlane (art. 12 ust. 1 pkt 4, art. 25, 26), sądy obu instancji uznały, że była to umowa o świadczenie usług, a nie umowa o dzieło. Podkreślono, że nadzór inwestorski jest funkcją techniczną na budowie, polegającą na starannym działaniu, a nie na osiągnięciu konkretnego, z góry określonego rezultatu. Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Urząd Miasta Alwernia w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię i zastosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Prawa budowlanego, a także zbędne zastosowanie art. 750 k.c. Wnioskodawca argumentował potrzebę wykładni przepisów dotyczących stosowania art. 750 k.c. do stosunków wynikających z Prawa budowlanego i ich wpływu na przepisy o ubezpieczeniach społecznych. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo (wyrok z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. I UK 244/15), w którym przesądzono omawiane kwestie i nie podzielono zapatrywania skarżącego co do kwalifikacji prawnej czynności wykonywanych w ramach nadzoru inwestorskiego. Sąd Najwyższy podkreślił, że celem skargi kasacyjnej jest m.in. ujednolicanie orzecznictwa, a w sytuacji, gdy dana kwestia została już wyjaśniona, nie ma podstaw do jej ponownego rozpoznawania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Umowa o sprawowanie nadzoru inwestorskiego jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło.

Uzasadnienie

Nadzór inwestorski jest funkcją techniczną na budowie, polegającą na starannym działaniu i kontroli procesu budowlanego, a nie na osiągnięciu konkretnego, z góry określonego i sprawdzalnego rezultatu, co jest cechą umowy o dzieło. Czynności inspektora nadzoru inwestorskiego zmierzają do wykonania obiektu budowlanego, ale same w sobie są czynnościami starannego działania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
Urząd Miasta Alwerniainstytucjaskarżący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chrzanowieinstytucjaodpowiedni
M. K.osoba_fizycznazainteresowany

Przepisy (14)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa, że za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

Definiuje umowę o dzieło jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła.

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

Określa, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Pr. bud. art. 12 § ust. 1 pkt 4

Ustawa Prawo budowlane

Określa, że sprawowanie nadzoru inwestorskiego jest funkcją techniczną na budowie.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 18 § ust. 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 12 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § pkt 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 20 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.c. art. 734 § § 1

Kodeks cywilny

Definiuje umowę zlecenia.

Pr. bud. art. 25

Ustawa Prawo budowlane

Pr. bud. art. 26

Ustawa Prawo budowlane

Pr. bud. art. 93

Ustawa Prawo budowlane

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestia prawna dotycząca kwalifikacji umowy o nadzór inwestorski jako umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło, została już rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Brak jest podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdy zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione i nie budzi wątpliwości ani rozbieżności interpretacyjnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Prawa budowlanego. Argumentacja o potrzebie wykładni przepisów dotyczących stosowania art. 750 k.c. do stosunków wynikających z Prawa budowlanego i ich wpływu na przepisy o ubezpieczeniach społecznych.

Godne uwagi sformułowania

nadzór inwestorski nie jest dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., czyli z góry określonym, sprawdzalnym rezultatem czynności ubezpieczonego M. K., co prawda zmierzały do osiągnięcia końcowego rezultatu w postaci wykonania obiektów budowlanego, były jednak czynnościami starannego działania Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do rozpoznania skargi kasacyjnej postulującej interpretację przepisów, których znaczenie zostało już w orzecznictwie wyjaśnione.

Skład orzekający

Piotr Prusinowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej w zakresie kwalifikacji umów o nadzór inwestorski jako umów o świadczenie usług, a nie umów o dzieło, oraz konsekwencji w zakresie ubezpieczeń społecznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kwalifikacji umowy o nadzór inwestorski w kontekście ubezpieczeń społecznych. Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie zawiera nowej wykładni, a jedynie potwierdza istniejącą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową o świadczenie usług, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy pokazuje, jak ważne jest ugruntowane orzecznictwo.

Umowa o nadzór inwestorski – dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 350/15
POSTANOWIENIE
Dnia 28 czerwca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z odwołania Urzędu Miasta Alwernia
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Chrzanowie
‎
z udziałem zainteresowanego M. K.
‎
o ubezpieczenie społeczne,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 czerwca 2016 r.,
‎
skargi kasacyjnej Urzędu Miasta Alwernia od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
‎
z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt III AUa 1006/14,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r. oddalił apelację Urzędu Miasta Alwernia, wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2014 r. W orzeczeniu tym oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2013 r.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany M. K.  zawarł z Gminą Alwernia w dniu 3 stycznia 2011 r. umowę o dzieło pełnienia nadzoru inwestorskiego w zakresie ogólnobudowlanym na budowie „Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości R.” na mocy której wykonawca zobowiązał się do pełnienia nadzoru inwestorskiego w okresie od dnia 9 listopada 2010 r. do dnia 28 grudnia 2011 r. za wynagrodzeniem w wysokości 0,9% wartości nadzorowanych robót czyli 35.900 zł. W ustaleniach faktycznych Sąd szczegółowo przedstawił czynności wykonywane przez zainteresowanego, jak również terminy i kwoty wypłaconego mu wynagrodzenia. Posługując się art. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt. 2, art. 18 ust. 3, art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) oraz art. 750 k.c. Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że strony zawarły umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło. Podkreślił, że za takim wnioskiem przemawia rodzaj i sposób wykonywanych przez zainteresowanego czynności. Podkreślił, że czynności ubezpieczonego M. K., co prawda zmierzały do osiągnięcia końcowego rezultatu w postaci wykonania obiektów budowlanego, były jednak czynnościami starannego działania, polegającymi na kontroli opisanej w art. 25 ustawy Prawo budowlane, zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na odwołanie oraz odwołaniu. Według art. 12 ust.1 pkt. 4 ustawy Prawo budowlane sprawowanie nadzoru inwestorskiego uważane jest za funkcję techniczną na budowie. Nadzór inwestorski w rozumieniu art. 12 ust.1 pkt. 4 oraz art. 25 i 26 ustawy Prawo budowlane nie jest dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., czyli z góry określonym, sprawdzalnym rezultatem. Sprawowanie nadzoru inwestorskiego odnosi się do już wykonanego projektu. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. IV CSK 201/11, Sąd uznał, że umowę o sprawowanie nadzoru inwestorskiego należy zaliczyć do umów starannego działania.
Sąd Apelacyjny w Krakowie nie podzielił wniosków i argumentacji apelacji wnioskodawcy. Zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, dokonał również zbieżnej oceny zastosowania przepisów prawa materialnego. Podkreślił, że zgodnie z treścią art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Z kolei przepis art. 734 § 1 k.c. przewiduje, że przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, przy czym stosownie do art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W dalszych rozważaniach wskazał na cechy charakterystyczne umowy o dzieło. W tym kontekście zauważył, że już w tytule zawartej przez strony umowy wyartykułowano zobowiązanie „do wykonywania obowiązków pełnienia nadzoru inwestorskiego w zakresie na budowie - „Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości R.”, wskazując przy tym cel tej umowy, który polegał nie na osiągnięciu w przyszłości określonego, policzalnego rezultatu, ale na wykonywaniu na przestrzeni pewnego okresu czasu określonych czynności składających się na obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego względem procesu budowy i inwestora, czyli starannego działania w wykonywaniu tych czynności w czasie obowiązywania umowy. Sąd Apelacyjny następnie odniósł się szczegółowo do realizowanych przez zainteresowanego czynności, które potwierdziły, że strony zawarły umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło.
Skargę kasacyjną wywiódł wnioskodawca, zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu
naruszenie prawa materialnego polegającego na błędnej jego wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu przez nieodpowiednie uwzględnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy norm prawnych w świetle znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, a dokładniej art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 18 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 121) w związku z art. 12 ust. 1 pkt 4, art. 25, art. 26 i art. 93 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w związku z art. 750 k.c. poprzez zbędne zastosowanie art. 750 k.c. a w konsekwencji art. 6 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawca wskazał na potrzebę wykładni przepisów art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 18 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 121) w związku z art. 750 k.c. i art. 12 ust. 1 pkt. 4, art. 25, art. 26 i art. 93 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Argumentował, że nie jest jasne, czy
norma z art. 750 k.c. ma odpowiednie zastosowanie do stosunku prawnego wynikającego z art. 12 ust. 1 pkt 4 i następnych prawa budowlanego, a w rezultacie czy znajduje zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 18 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sąd Najwyższy zważył, co nastepuje:
Skarga kasacyjna nie spełnia warunków umożliwiających jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania.
Skarżący jest stroną większej ilości spraw, w których wywiedziono do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną. Łączy je to, że w każdej z nich do rozstrzygnięcia przedstawiono tożsame zagadnienie prawne, wymagające dokonania wykładni tych samych przepisów prawnych. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie I UK 244/15 Sąd Najwyższy przesądził omawiane kwestie, a w szczególności nie podzielił zapatrywania skarżącego na temat kwalifikacji prawnej czynności wykonywanych w ramach nadzoru inwestorskiego. Okoliczność ta ma znaczenie w świetle zgłoszonej w niniejszej sprawie podstawy przedsądu.
Biorąc pod uwagę funkcje stawiane skardze kasacyjnej, a przede wszystkim zdominowanie jej roli interesem publicznym, przejawiające się w przypadku przesłanki z art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c. w dążeniu do wyjaśnienia przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności, zrozumiałe staje się, że Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do rozpoznania skargi kasacyjnej postulującej interpretację przepisów, których znaczenie zostało już w orzecznictwie wyjaśnione. Zapatrywanie to wynika z funkcji przypisanej art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c., a polegającej na dążeniu do ujednolicania orzecznictwa. Skoro określona kwestia została przesądzona i omówiona, to trudno twierdzić, że w dalszym ciągu przepisy ją regulujące stanowią źródło wątpliwości i rozbieżności interpretacyjnych.
W rezultacie wobec nie wystąpienia przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zgodnie z art. 398
9
§ 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI