I UK 334/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2014 r. oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie Z. K. domagającej się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny, zmieniając wcześniejszy wyrok Sądu Okręgowego i decyzję ZUS, przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 listopada 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Ubezpieczona, urodzona w 1953 r., pracowała w różnych miejscach, w tym w gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie w Domach Mody. Złożyła wniosek o rentę w listopadzie 2011 r., wskazując na całkowitą niezdolność do pracy od marca 2011 r. z powodu raka piersi. ZUS odmówił renty, ponieważ ubezpieczona nie udokumentowała okresu ubezpieczenia w ostatnich 10 latach przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy, ani nie spełniła wymogu 25-letniego stażu pracy. Sąd Apelacyjny oparł się na art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach oraz uchwale Sądu Najwyższego z 2006 r., która pozwalała na przyznanie renty kobiecie z ponad 20-letnim stażem, bez wymogu 5-letniego okresu w ostatnim 10-leciu. ZUS zaskarżył wyrok, zarzucając naruszenie art. 58 ust. 4 i 2 ustawy, twierdząc, że nowe przepisy (obowiązujące od września 2011 r.) powinny być stosowane, a ubezpieczona nie spełniała ich wymogów. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że niezdolność do pracy powstała 4 kwietnia 2011 r., czyli przed wejściem w życie art. 58 ust. 4 ustawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo do renty należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków, a nie według daty złożenia wniosku. Ubezpieczona spełniła warunki do przyznania renty na podstawie przepisów obowiązujących w dacie powstania niezdolności do pracy, co potwierdziło wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące problemu intertemporalnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie prawa do świadczeń rentowych w sytuacji zmiany przepisów prawa między datą powstania niezdolności do pracy a datą złożenia wniosku.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentami z tytułu niezdolności do pracy i zmianami przepisów w latach 2011-2012.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania niezdolności do pracy, czy według stanu prawnego z daty złożenia wniosku o rentę, w sytuacji gdy między tymi datami nastąpiła zmiana przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do renty należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa (w tym daty powstania niezdolności do pracy), a nie według stanu prawnego z późniejszej daty złożenia wniosku rentowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że problem intertemporalny został prawidłowo rozwiązany przez Sąd Apelacyjny. Skoro niezdolność do pracy powstała przed wejściem w życie art. 58 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach, to uprawnienia rentowe należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie powstania niezdolności do pracy, nawet jeśli wniosek o rentę został złożony po zmianie prawa.
Czy ubezpieczona spełnia warunki do przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, uwzględniając uchwałę SN z 2006 r. (I UZP 5/05), która pozwala na przyznanie renty kobiecie z ponad 20-letnim stażem, bez wymogu 5-letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczona spełnia warunki do przyznania renty, ponieważ posiadała ponad 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych w dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował wykładnię uchwały Sądu Najwyższego z 2006 r., zgodnie z którą ubezpieczona z ponad 20-letnim stażem, będąca całkowicie niezdolna do pracy, nabywa prawo do renty bez konieczności wykazywania 5-letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa o emeryturach i rentach art. 57 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten stanowił podstawę do przyznania renty ubezpieczonej, która udowodniła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat (dla kobiety) oraz była całkowicie niezdolna do pracy, bez potrzeby wykazywania 5-letniego okresu w ostatnim 10-leciu.
ustawa o emeryturach i rentach art. 58 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dodany ustawą z dnia 28 lipca 2011 r., który stanowił, że ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na datę powstania niezdolności do pracy.
ustawa o emeryturach i rentach art. 100 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy następuje na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Pomocnicze
ustawa o emeryturach i rentach art. 57 § 1 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
ustawa o emeryturach i rentach art. 58 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymagał 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wydania wyroku przez Sąd Najwyższy.
ustawa o emeryturach i rentach art. 129 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wyznacza początek (miesiąc) wypłaty ustalonego świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do renty należy oceniać według stanu prawnego z daty powstania niezdolności do pracy, a nie z daty złożenia wniosku, jeśli między tymi datami nastąpiła zmiana przepisów. • Ubezpieczona spełniała warunki do przyznania renty na podstawie przepisów obowiązujących w dacie powstania niezdolności do pracy, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 2006 r. (I UZP 5/05).
Odrzucone argumenty
ZUS argumentował, że ubezpieczona nie spełniła wymogów dotyczących okresu ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy, ani nie posiadała wymaganego 25-letniego okresu składkowego zgodnie z art. 58 ust. 4 ustawy. • ZUS twierdził, że art. 58 ust. 4 ustawy obowiązywał w dacie złożenia wniosku i wydania decyzji, a problem intertemporalny nie zachodził.
Godne uwagi sformułowania
ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy następuje na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa • zmiany stanu prawnego po dacie spełnienia ustawowych warunków wymaganych do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie mają wpływu na uprawnienia rentowe powstałe z mocy prawa przed dokonaniem tych zmian
Skład orzekający
Małgorzata Gersdorf
przewodniczący
Zbigniew Myszka
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do świadczeń rentowych w sytuacji zmiany przepisów prawa między datą powstania niezdolności do pracy a datą złożenia wniosku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentami z tytułu niezdolności do pracy i zmianami przepisów w latach 2011-2012.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia intertemporalnego w prawie ubezpieczeń społecznych, które ma praktyczne znaczenie dla wielu osób ubiegających się o rentę. Wyjaśnia, jak stosować przepisy w przypadku zmian prawnych.
“Kiedy prawo do renty zależy od daty? Sąd Najwyższy rozstrzyga problem intertemporalny.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.