I UK 316/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. rozpoznał sprawę dotyczącą pracownika, Stefana K., który kwestionował decyzję ZUS o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym jako pracownik spółki w likwidacji. Sprawa wywodziła się z faktu zawarcia przez Stefana K. umowy o pracę na czas pełnienia funkcji prezesa zarządu, a następnie aneksu do tej umowy, który miał przedłużyć ją na czas pełnienia funkcji likwidatora spółki. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa o pracę wygasła z chwilą powołania na likwidatora, a aneks był nieważny, ponieważ osoba reprezentująca spółkę nie miała umocowania do zawarcia takiej umowy, a sam stosunek prawny nie spełniał cech stosunku pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko, że umowa o pracę na czas pełnienia funkcji prezesa zarządu jest umową na czas wykonania określonej pracy, która rozwiązuje się z dniem wykonania pracy. Sąd uznał, że zawarcie umowy o pracę pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy jest niedopuszczalne i sprzeczne z naturą stosunku pracy, co skutkuje nieważnością takiej umowy na podstawie art. 94 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet gdyby umowa była nieważna, nie doszło do nawiązania stosunku pracy per facta concludentia, ponieważ brak było kluczowych elementów stosunku pracy, takich jak podporządkowanie, wyznaczone miejsce i czas pracy, a przede wszystkim wynagrodzenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNiedopuszczalność warunkowych umów o pracę, zasady nawiązywania stosunku pracy, stosowanie przepisów k.c. w prawie pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia umowy pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy oraz braku elementów stosunku pracy w przypadku pełnienia funkcji likwidatora.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy jest dopuszczalna w polskim prawie pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę zawarta pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy jest niedopuszczalna.
Uzasadnienie
Zawarcie umowy o pracę pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy jest sprzeczne z naturą stosunku pracy, która wymaga stabilności i pewności co do nawiązania więzi prawnej od momentu zawarcia umowy. Taka warunkowość prowadzi do niepewności, co jest niezgodne z art. 26 k.p. i właściwością umowy o pracę. W związku z tym, umowa taka jest nieważna na podstawie art. 94 k.c. w zw. z art. 300 k.p.
Czy dopuszczenie pracownika do pracy i realizowanie stosunku prawnego odpowiadającego cechom stosunku pracy może prowadzić do nawiązania umownego stosunku pracy mimo nieważności pisemnej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli istnieją wszystkie elementy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdza ugruntowany pogląd, że mimo nieważności pisemnej umowy o pracę, strony mogą nawiązać umowny stosunek pracy przez czynności dorozumiane, w szczególności przez dopuszczenie pracownika do pracy. Jednakże, w analizowanej sprawie, ustalenia faktyczne wykazały brak kluczowych elementów stosunku pracy, takich jak wynagrodzenie, podporządkowanie, wyznaczone miejsce i czas pracy, co uniemożliwiło uznanie nawiązania stosunku pracy per facta concludentia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stefan K. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| M. Spółka z o.o. w Ł. w likwidacji | spółka | zainteresowana |
Przepisy (17)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje elementy stosunku pracy: wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem.
k.p. art. 26
Kodeks pracy
Stanowi, że skutkiem zawarcia umowy o pracę jest nawiązanie stosunku pracy w dniu określonym przez strony lub w dniu zawarcia umowy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Pozwala na stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy, o ile nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Definiuje warunek w czynności prawnej jako uzależnienie skutków od zdarzenia przyszłego i niepewnego.
k.c. art. 94
Kodeks cywilny
Określa skutki zastrzeżenia warunku sprzecznego z ustawą lub właściwością czynności prawnej.
Pomocnicze
k.p. art. 25 § § 1
Kodeks pracy
Określa rodzaje umów o pracę, w tym umowy na czas wykonania określonej pracy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Określa skutki czynności prawnej sprzecznej z ustawą albo mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli, w tym czynności dorozumianych.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398¹¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje rozpoznawanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.s.h. art. 210
Kodeks spółek handlowych
Dotyczy reprezentacji spółki.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom rentowym.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa krąg osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom chorobowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy jest nieważna. • Brak elementów stosunku pracy (podporządkowanie, wynagrodzenie, czas i miejsce pracy) uniemożliwia nawiązanie stosunku pracy per facta concludentia.
Odrzucone argumenty
Aneks do umowy o pracę z dnia 15 lipca 2003 r. jest ważny i przedłużał umowę na czas pełnienia funkcji likwidatora. • Umowa o pracę mogła zostać zawarta per facta concludentia pomimo wadliwości formy pisemnej.
Godne uwagi sformułowania
Niedopuszczalne jest zawarcie umowy o pracę pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy. • Umowa o pracę zawarta na czas pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki handlowej jest umową o pracę na czas wykonywania określonej pracy. • Zastrzeżenie warunku zawieszającego skutek czynności prawnej powodowałoby, że strony aż do momentu ziszczenia się zdarzenia wskazanego w warunku pozostawałyby w niepewności co do tego, czy stosunek pracy zostanie nawiązany.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Bogusław Cudowski
sędzia
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność warunkowych umów o pracę, zasady nawiązywania stosunku pracy, stosowanie przepisów k.c. w prawie pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia umowy pod warunkiem zawieszającym nawiązanie stosunku pracy oraz braku elementów stosunku pracy w przypadku pełnienia funkcji likwidatora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące niedopuszczalności warunkowych umów o pracę jest istotne dla praktyków prawa pracy i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w prawie pracy.
“Czy umowa o pracę może być zawarta 'na przyszłość'? Sąd Najwyższy odpowiada: NIE!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.