I UK 306/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 28 kwietnia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K. J. prawa do wcześniejszej emerytury, stwierdzając niespełnienie warunków ustawowych. Ubezpieczony wykazał 41 lat, 10 miesięcy i 27 dni ubezpieczenia, w tym 9 lat, 2 miesiące i 4 dni pracy w szczególnych warunkach (tokarz) oraz okres pracy nauczycielskiej w szczególnym charakterze. Organ rentowy wykluczył możliwość zliczenia tych okresów, uwzględniając jedynie pracę w szczególnych warunkach, która nie spełniała wymogu 15 lat. Sąd Okręgowy w K. zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do emerytury i dopuszczając sumowanie okresów pracy. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazującym na brak możliwości doliczania pracy pedagogicznej do pracy w szczególnych warunkach. Prokurator Generalny wniósł skargę kasacyjną, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących emerytur i rent oraz niezastosowanie przepisów Karty Nauczyciela. Argumentował, że spójnik 'lub' w art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oznacza alternatywę łączną, dopuszczającą sumowanie okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając stanowisko Sądu Apelacyjnego za prawidłowe i ugruntowane w orzecznictwie. Podkreślono, że rozporządzenie Rady Ministrów z 1983 r. rozróżnia te kategorie prac i ustanawia różne warunki emerytalne, a odniesienie w § 15 do § 4 dotyczy jedynie wieku i stażu pracy, nie pozwalając na łączenie okresów pracy w szczególnych warunkach z pracą w szczególnym charakterze (w tym nauczycielską).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w kwestii sumowania okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze dla celów emerytalnych.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów emerytalnych. Interpretacja przepisów rozporządzenia z 1983 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres pracy w szczególnym charakterze (np. nauczycielskiej) może być sumowany z okresem pracy w szczególnych warunkach w celu nabycia prawa do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okres pracy w szczególnym charakterze nie może być sumowany z okresem pracy w szczególnych warunkach w celu nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Uzasadnienie
Rozporządzenie Rady Ministrów z 1983 r. rozróżnia prace w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze, ustanawiając odrębne zasady emerytalne dla każdej z nich. Przepisy te nie przewidują możliwości łączenia tych okresów.
Czy spójnik 'lub' w art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oznacza alternatywę łączną, dopuszczającą sumowanie okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, użycie spójnika 'lub' nie oznacza alternatywy łącznej w kontekście sumowania okresów pracy dla celów emerytalnych.
Uzasadnienie
Przepis ten funkcjonuje w powiązaniu z rozporządzeniem RM z 1983 r., które wyraźnie rozróżnia te kategorie prac i ich skutki emerytalne, ustanawiając odrębne zasady dla każdej z nich.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (18)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1 i 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten stanowi, że emerytura w niższym wieku przysługuje pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jednakże rozróżnienie tych kategorii prac i odrębne zasady emerytalne wynikają z rozporządzenia wykonawczego.
k.n. art. 86
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
r.r.m. z 7.02.1983 art. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
r.r.m. z 7.02.1983 art. 4 § ust. 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Pracownik wykonujący prace w szczególnych warunkach nabywa prawo do emerytury, jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
r.r.m. z 7.02.1983 art. 9-15
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określają zasady przechodzenia na emeryturę osób wykonujących prace w szczególnym charakterze, w tym § 15 dla nauczycieli.
r.r.m. z 7.02.1983 art. 15
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Przewiduje dla nauczycieli prawo do emerytury na zasadach określonych w § 4, co dotyczy wieku emerytalnego i stażu pracy (15 lat), ale nie pozwala na sumowanie z innymi okresami pracy w szczególnym charakterze.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 27 § pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 29
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 2 i 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 3 pkt 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 32 § ust. 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 88 § ust. 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nie miał zastosowania w sprawie, gdyż wnioskodawca nie domagał się emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek.
u.e.r.f.u.s. art. 86
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nauczyciel ma prawo do zaopatrzenia emerytalnego na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem przepisów ustawy, będąc zaliczanym do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze.
k.n. art. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
k.n. art. 88 § ust. 2a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
r.r.m. z 7.02.1983 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach zalicza się m.in. okresy pracy górniczej i okresy zatrudnienia na kolei.
r.r.m. z 7.02.1983 art. 5-10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
u.z.e.p.i.r. art. 55
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przepis nieobowiązujący w dacie wydania orzeczenia, ale stanowił podstawę delegacji do wydania rozporządzenia z 1983 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ugruntowane i jednolite stanowisko Sądu Najwyższego dotyczące braku możliwości sumowania pracy w szczególnym charakterze (nauczycielskiej) z pracą w szczególnych warunkach. • Rozporządzenie Rady Ministrów z 1983 r. rozróżnia te kategorie prac i ustanawia odrębne warunki emerytalne. • Odesłanie w § 15 rozporządzenia do § 4 dotyczy wieku i stażu pracy, a nie możliwości sumowania okresów.
Odrzucone argumenty
Argument Prokuratora Generalnego o alternatywie łącznej wynikającej ze spójnika 'lub' w art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Postulat jednolitego traktowania wszystkich pracowników wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Argument o wyjątkowości sytuacji K. J., którego praca nauczycielska była jednocześnie pracą w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie – uwzględnione przez Sąd Apelacyjny – jest ugruntowane i jednolite • nie istnieje pojęcie „emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze”, która przysługiwałaby przy łącznym uwzględnieniu każdego z tak określonych okresów pracy, lecz że emerytura przysługuje z tytułu wykonywania konkretnego zatrudnienia
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w kwestii sumowania okresów pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze dla celów emerytalnych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów emerytalnych. Interpretacja przepisów rozporządzenia z 1983 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia prawa emerytalnego, jakim jest możliwość sumowania różnych rodzajów pracy przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury. Wyjaśnia skomplikowane zasady interpretacji przepisów.
“Czy praca nauczyciela może pomóc w zdobyciu wcześniejszej emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.