I UK 325/11

Sygn. akt I UK 325/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec 
 
w sprawie z odwołania Grzegorza P. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o prawo do emerytury, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2012 r., 
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 6 kwietnia 2011 r.,  
 
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację 
Grzegorza P. od wyroku z dnia 28 maja 2010 r. Sądu Okręgowego w C., którym 
oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 
dnia 10 grudnia 2009 r. odmawiającej prawa do emerytury w obniżonym wieku. 
W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił: I. naruszenie przepisów 
postępowania, a mianowicie: 1) art. 378 § 1, art. 387 § 1 oraz art. 328 § 2 w 
związku z art. 391 § 1 k.p.c., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy w granicach 
apelacji, a w konsekwencji brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów 
apelacyjnych w treści uzasadnienia wyroku; 2) art. 382 k.p.c. przejawiające się tym, 
iż Sąd drugiej instancji pomimo tego, że dysponował niezbędnymi dowodami, 
bezpodstawnie zaniechał dokonania ustaleń faktycznych, które miały istotne 
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 

 
 
2 
184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 
153, poz.1227 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa emerytalna) oraz § 2 i § 4 
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku 
emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w 
szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm., powoływanego dalej jako 
rozporządzenie), poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do bezpodstawnego 
przyjęcia, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich warunków niezbędnych do tego, 
by uzyskać prawo do emerytury w obniżonym wieku na podstawie wskazanych 
powyżej przepisów; 2) art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej w związku z § 4 ust. 
1 rozporządzenia w związku z pkt 2 działu VIII wykazu A, zawierającego katalog 
prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego 
wieku emerytalnego w związku z art. 22 § 11 w związku z art. 22 § 1 k.p., poprzez 
ich błędną wykładnię prowadzącą do bezpodstawnego przyjęcia, że ubezpieczony 
świadcząc pracę na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej na warunkach 
świadczących ewidentnie o istnieniu stosunku pracy nie posiada wymaganego do 
uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury okresu pracy w warunkach 
szczególnych tylko dlatego, że świadczył zaliczaną do tej kategorii pracę kierowcy 
samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze  całkowitym powyżej 3,5 
tony, posiadając w tym czasie, jedynie formalnie, status członka tej spółdzielni, a 
formalna podstawa świadczenia przez niego pracy nie przesądza o jej 
rzeczywistym charakterze; 3) art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 
poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, gdyż świadczenie pracy w szczególnych 
warunkach czy w szczególnym charakterze oznacza pracę o znacznej szkodliwości 
dla zdrowia lub o znacznym stopniu uciążliwości; praca wykonywana przez członka 
spółdzielni, która odpowiada pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy nie 
powinna być traktowana w sposób odmienny od tej samej pracy mającej taki sam 
charakter i szkodliwość, ale wykonywanej przez pracownika, który jedynie formalnie 
posiadał status członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej. 
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości 
zaskarżonego wyroku i „przekazanie go” do ponownego rozpoznania Sądowi 

 
 
3 
drugiej instancji, ewentualnie o „uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku poprzez 
przyznanie ubezpieczonemu emerytury w obniżonym wieku”. 
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został 
występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebą wykładni 
„wskazanych w petitum skargi przepisów prawnych” budzących poważne 
wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W ocenie 
skarżącego, konieczne jest po pierwsze - ustalenie, czy posiadanie przez 
ubezpieczonego, 
jedynie 
formalnie, 
statusu 
członka 
rolniczej 
spółdzielni 
produkcyjnej wyklucza możliwość uzyskania prawa do emerytury w obniżonym 
wieku z uwagi na pracę w warunkach szczególnych, przyznawaną w oparciu o art. 
184 ustawy emerytalnej, w sytuacji gdy praca kierowcy samochodów ciężarowych o 
dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony świadczona przez 
ubezpieczonego na rzecz rolniczej spółdzielni bezsprzecznie nosiła znamiona 
stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy oraz po drugie – wyjaśnienie, czy na 
podstawie art. 184 ustawy emerytalnej  w związku z przepisami rozporządzenia 
prawo do emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w warunkach 
szczególnych może uzyskać tylko pracownik. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi 
kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od 
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). 
Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia 
skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem 
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie 
występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów 
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w 
orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga 
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. 
powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym 
skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na 

 
 
4 
uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie 
uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. 
Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich 
uzasadnieniu jest niewystarczające, bo chociaż przy konstruowaniu obu 
wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy 
bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego. 
Zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym 
przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym, 
których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej 
sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie 
zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej 
powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi 
zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych 
ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy 
przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy 
jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 
2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 
649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, 
Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51). Z kolei odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby 
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących 
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis 
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne 
wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita 
wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, 
OSNC 2002 nr 12, poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, 
niepublikowane). W myśl utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni 
przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli 
Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie 
zachodzą 
okoliczności 
uzasadniające 
zmianę 
tego 
poglądu. 
Ponadto 
rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może 
się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem 

 
 
5 
zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które 
można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze 
prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 
16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5). 
Wbrew 
prezentowanemu 
w 
skardze 
stanowisku, 
wskazane 
przez 
skarżącego przepisy nie wymagają wykładni ani nie występuje na ich tle istotne 
zagadnienie prawne, gdyż orzecznictwo Sądu Najwyższego w kwestii prawa 
członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej do emerytury w obniżonym wieku 
emerytalnym jest bogate i ugruntowane. Już w wyroku z dnia 18 stycznia 2005 r., 
II UK 136/04 (LEX nr 602703) Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął, że jako 
praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów art. 32 ustawy 
emerytalnej nie może być kwalifikowana praca wykonywana w ramach stosunku 
członkostwa 
w 
rolniczej spółdzielni produkcyjnej. 
Stanowisko 
to 
zostało 
podtrzymane w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., 
I UK 142/01 (ONSP 2005 nr 17, poz. 272), w którym stwierdzono, że praca w 
charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie daje prawa do przejścia 
na emeryturę w wieku niższym niż podstawowy wiek emerytalny z uwagi na 
zatrudnienie w szczególnych warunkach, a stanowisko to było konsekwentnie 
podtrzymane w późniejszych orzeczeniach (por. np. wyroki z dnia 21 października 
2009 r., I UK 115/09, LEX nr 558571; z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 186/09, OSNP 
2011 nr 13-14, poz. 189 oraz z dnia 20 czerwca 2011 r., I UK 83/11, dotychczas 
niepublikowany), w których wyrażono zgodnie pogląd, że po pierwsze - podstawą 
świadczenia pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni 
zajmującej się produkcją rolną (art. 138 i nast. Prawa spółdzielczego) przez jej 
członka nie może być stosunek pracy, po drugie - okres wykonywania pracy w 
charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może zostać zaliczony do 
okresu, od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury z art. 32 
ustawy emerytalnej oraz po trzecie - przedstawione w art. 32 ustawy o emeryturach 
i rentach ograniczenie prawa do wcześniejszej emerytury jedynie do wypadków 
świadczenia pracy w charakterze pracownika nie jest niezgodne z konstytucyjną 
zasadą równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP). Twierdzenie skarżącego, że 
członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej pozostawał jedynie formalnie, a 

 
 
6 
faktycznie wykonywał zatrudnienie w reżimie pracowniczym pozostaje poza stanem 
faktycznym sprawy, z którego wynika, że jego wynagrodzenie określone było w 
dniówkach obrachunkowych. Taki sposób wynagradzania nie jest znany stosunkowi 
pracy. 
Nie ma również żadnych wątpliwości, że wcześniejsza emerytura przysługuje 
na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej wyłącznie osobom, które w dniu wejścia 
w życie ustawy emerytalnej (1 stycznia 1999 r.) legitymowały się okresem 
zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze 
wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w 
niższym 
wieku 
emerytalnym 
(ust. 
1 
wymienionego 
artykułu). 
Przepisy 
dotychczasowe to niewątpliwie przepisy rozporządzenia z 1983 r., które 
jednoznacznie dotyczą wyłącznie osób posiadających status pracowników. Różnica 
pomiędzy art. 184 a art. 32 i art. 46 ustawy emerytalnej polega wyłącznie na tym, 
że ten pierwszy dotyczy osób, które w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej 
legitymowały się już wymaganymi okresami zatrudnienia, w tym okresem pracy w 
warunkach szczególnych, ale nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego, natomiast 
dwa ostatnie mają zastosowanie do ubezpieczonych, którzy wymagany staż ogólny 
lub szczególny osiągnęli po dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Zatem prawo 
do emerytury na podstawie art. 184 ustawy nabywa ubezpieczony, który na dzień 
wejścia w życie ustawy emerytalnej spełnił określone w niej warunki stażowe, a po 
tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego, czy w chwili osiągnięcia 
tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub był pracownikiem 
wykonującym inną pracę, czy też pozostawał w zatrudnieniu na innej podstawie niż 
stosunek pracy bądź nie pozostawał w jakimkolwiek zatrudnieniu, z tym, że w 
przypadku pozostawania w stosunku pracy emerytura uzależniona jest od jego 
rozwiązania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2007 r., II UZP 14/06, 
OSNP 2007, Nr 13-14, poz. 199 oraz wyrok tego Sądu z dnia 18 lipca 2007 r., I UK 
62/07, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 269). Do takiej właśnie interpretacji odnosi się 
zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2007 r., I UK 
132/07 (LEX nr 621798) zacytowane przez skarżącego w sposób wyrwany z 
kontekstu rozważań stwierdzenie, że „art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej ustanawia 
odrębną kategorię ubezpieczonych i znajduje zastosowanie do innych stanów 

 
 
7 
faktycznych niż określone w art. 32 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy” oraz że „przepis 
ten nie zawiera wymogu bycia pracownikiem (tak jest w sytuacjach unormowanych 
w art. 32 i 46 ustawy)”. 
W konsekwencji Sąd Najwyższy nie dostrzega w skardze kasacyjnej 
wystarczających argumentów przemawiających za odstąpieniem od tej wykładni, 
tym bardziej że treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania 
wskazuje na to, iż skarżącemu w rzeczywistości chodzi o ocenę prawidłowości 
oceny Sądu Apelacyjnego co do braku spełnienia przesłanek do wcześniejszej 
emerytury. 
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do 
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.