I UK 287/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa ubezpieczonego Z.Ś. do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony domagał się zaliczenia okresów pracy, w tym jako tokarz, szlifierz, murarz kominów przemysłowych i pieców przemysłowych, do pracy w warunkach szczególnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił prawa do emerytury, wskazując na brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych oraz 25-letniego stażu ogólnego. Sądy obu instancji oddaliły odwołania, uznając, że ubezpieczony nie wykazał spełnienia przesłanek do przyznania emerytury. Sąd Apelacyjny wskazał, że prace budowlane, rozbiórkowe pieców, czy praca tokarza nie są pracami w warunkach szczególnych, a jedynie naprawa pieców na gorąco jest taką pracą, ale ubezpieczony nie wykonywał jej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że praca w szczególnych warunkach ma charakter sformalizowany i musi być enumeratywnie wymieniona w przepisach, a samo narażenie na czynniki szkodliwe nie jest wystarczające. Podkreślono, że brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach uniemożliwia przyznanie emerytury, nawet jeśli spełniony byłby wymóg 25-letniego stażu ogólnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i prawa do wcześniejszej emerytury, podkreślająca sformalizowany charakter tych przepisów i konieczność spełnienia kumulatywnych przesłanek stażowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do nowych regulacji lub odmiennych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca wykonywana przez ubezpieczonego, polegająca na budowie, remoncie i rozbiórce pieców przemysłowych, a także praca tokarza, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, praca ta nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, ponieważ nie wszystkie jej aspekty (budowa, rozbiórka) są wymienione w przepisach jako prace w warunkach szczególnych, a naprawa pieców na gorąco nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Samo narażenie na czynniki szkodliwe nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że praca w szczególnych warunkach ma charakter sformalizowany i musi być enumeratywnie wymieniona w przepisach. Kluczowe jest wykonywanie konkretnych czynności stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku ubezpieczonego, nie wszystkie wykonywane czynności spełniały te kryteria, a samo narażenie na czynniki szkodliwe nie jest wystarczające do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach.
Czy naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa następuje, gdy innym pracownikom, którzy wykonywali podobną pracę, przyznano wcześniejszą emeryturę, mimo że ubezpieczony nie spełnia ustawowych przesłanek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasady równości nie następuje, jeśli przy odmiennych ustaleniach faktycznych lub wadliwym przyznaniu emerytury innym pracownikom, ubezpieczony nie spełnia ustawowych przesłanek do jej otrzymania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zasada równości nie może być podstawą do przyznania emerytury osobie, która nie spełnia ustawowych wymogów, nawet jeśli innym pracownikom przyznano ją w sposób wadliwy lub na podstawie odmiennych ustaleń faktycznych.
Czy sąd drugiej instancji miał prawo oddalić wnioski dowodowe zmierzające do wykazania stażu ogólnego, jeśli nie został spełniony warunek posiadania 15 lat pracy w szczególnych warunkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd miał prawo oddalić takie wnioski, ponieważ wykazanie drugiego warunku stażowego staje się bezprzedmiotowe, gdy pierwszy warunek nie został spełniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek stażowych. Jeśli jedna z nich (15 lat pracy w szczególnych warunkach) nie jest spełniona, badanie drugiej (25 lat stażu ogólnego) staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia oddalenie wniosków dowodowych zmierzających do jej wykazania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.Ś. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
ustawa emerytalna art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
rozporządzenie art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca w szczególnych warunkach ma charakter sformalizowany i wymaga wykonywania konkretnych czynności stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do rozporządzenia. • Narażenie na czynniki szkodliwe samo w sobie nie jest wystarczające do uznania pracy za pracę w szczególnych warunkach. • Brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach uniemożliwia przyznanie emerytury, nawet jeśli spełniony jest wymóg 25-letniego stażu ogólnego. • Sąd drugiej instancji miał prawo oddalić wnioski dowodowe dotyczące stażu ogólnego, gdy nie został spełniony warunek pracy w szczególnych warunkach.
Odrzucone argumenty
Praca wykonywana przez ubezpieczonego, mimo że nie wszystkie jej aspekty są wprost wymienione w przepisach, powinna być uznana za pracę w szczególnych warunkach ze względu na narażenie na czynniki szkodliwe (wełna szklana, azbest, krzemionka, magnezyt). • Naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa, ponieważ inni pracownicy wykonujący podobną pracę otrzymali wcześniejszą emeryturę. • Konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu wykazania stażu ogólnego (25 lat) oraz narażenia na czynniki szkodliwe.
Godne uwagi sformułowania
kategoria pracy w szczególnych warunkach ma charakter sformalizowany • nie chodzi o jakiekolwiek prace szkodliwe, ale tylko o te, które ustawodawca kwalifikuje i enumeratywnie wymienia w załączniku A • oddziaływanie na wnioskodawcę czynników szkodliwych w trakcie pracy nie sprawia, że sporny okres może być kwalifikowany jako praca w szczególnych warunkach uprawniająca do emerytury w obniżonym wieku • Czym innym jest bowiem aspekt faktyczny związany ze szkodliwością świadczonej pracy, a czym innym wzorzec normatywny, który uprawnia do promocyjnych rozwiązań w sferze ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i prawa do wcześniejszej emerytury, podkreślająca sformalizowany charakter tych przepisów i konieczność spełnienia kumulatywnych przesłanek stażowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do nowych regulacji lub odmiennych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i pracy w szczególnych warunkach, z praktycznymi implikacjami dla wielu osób. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów, co jest cenne dla prawników i ubezpieczonych.
“Czy praca w warunkach szkodliwych zawsze oznacza prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.