I UK 278/08

Wyrok z dnia 27 kwietnia 2009 r. I UK 278/08 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., P 10/07 (Dz.U. Nr 200, poz. 1445) nie spowodował, że nabycie prawa do emerytury przez mężczyznę należy oceniać według przesłanek określonych dla kobiet w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 maja 2008 r.). Przewodniczący SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2009 r. sprawy z wniosku Władysława P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w O. o prawo do emerytury, na skutek skargi kasacyjnej ubez- pieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2008 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 8 stycznia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział Wojewódzki w O. odmówił Władysławowi P. prawa do emerytury z uwagi na niespeł- nienie przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 27 lub 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jed- nolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie oddalił od- wołanie ubezpieczonego od tej decyzji. Sąd pierwszej instancji ustalił, że ubezpieczony urodził się 2 kwietnia 1947 r. i do 31 grudnia 2007 r. był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w pełnym wymia- rze na stanowisku inspektora nadzoru w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Usług In- 2 westycyjnych Spółce z o.o. w O. W dniu złożenia wniosku o emeryturę wnioskodaw- ca legitymował się łącznym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 33 lat, 3 miesięcy i 20 dni. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko organu rentowego, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach, bowiem nie osiągnął ustawowego wieku uprawniającego mężczyzn do emerytury (65 lat). Zda- niem Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., P 10/07, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 29 ust. 1 ustawy o emery- turach i rentach w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym mężczyźnie, który - odpowiednio jak kobieta, która nabywa to prawo po osiągnięciu wieku 55 lat i co najmniej 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - osiągnął wiek 60 lat i co najmniej 35-letni okres składkowy i nie- składkowy, jest niezgodny z art. 32 i 33 Konstytucji RP - wbrew twierdzeniom odwołu- jącego się, nie może stanowić podstawy przyznania mu prawa do emerytury. Wyrok ten - z uwagi na treść punktu drugiego sentencji - wchodzi w życie po upływie dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Według Sądu Okręgo- wego, oznacza to, że do tej daty powołany przepis nadal obowiązuje i powinien być stosowany przez sądy. Wprawdzie sądy są uprawnione do odmowy stosowania ustaw sprzecznych z Konstytucją i w tym zakresie mogą samodzielnie badać zgod- ność przepisu z Konstytucją, to jednak w niniejszej sprawie występuje sytuacja niety- powa, w której „niekonstytucyjna jest nie treść obowiązującego przepisu, ale brak określonej treści”. Analizując z kolei stan prawny aktualny w dacie zamknięcia rozpra- wy, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury, gdyż nie ma normy prawnej, która by przyznawała ubez- pieczonemu prawo do tego świadczenia przed ukończeniem 65 roku życia. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r. [...] Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu Apelacyj- nego (który w pełni podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i ich ocenę prawną), wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., na który powo- łuje się wnioskodawca, ma charakter zakresowy, co oznacza, że „Trybunał nie orzekł o niekonstytucyjności tego, co w art. 29 ust. 1 ustawy zostało przez ustawodawcę uregulowane”, lecz tylko „stwierdził niezgodność z Konstytucją treści normatywnej, której w przepisie brakuje”. Z tej przyczyny zakwestionowana regulacja ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie traci mocy obowiązującej (bo treść pominięta w przepisie nie może utracić mocy), a skutkiem wyroku jest jedynie zobowiązanie usta- 3 wodawcy do dokonania stosownej zmiany art. 29 ust. 1 ustawy. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że wskutek wejścia w życie z dniem 8 maja 2008 r. ustawy z dnia 28 marca 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 67, poz. 411) przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym prawo do emerytury nabywa mężczyzna po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli ma co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolne- go do pracy. Jednakże znowelizowany przepis - w ocenie Sądu - nie ma zastosowa- nia do wnioskodawcy, gdyż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ocenie sądu podlega legalność decyzji organu rentowego według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Skoro zaskarżona przez wnioskodawcę decyzja została wydana w dniu 8 stycznia 2008 r., a więc przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, to była zgodna z ówczesnym stanem prawnym i dlatego nie mogła być zmieniona. Sąd Apelacyjny dodał, że ubezpieczony ma prawo złożyć kolejny wniosek o emeryturę, który będzie rozpoznany przez organ rentowy już w oparciu o znowelizowany przepis art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z tych względów Sąd odwoław- czy uznał za pozbawione znaczenia dokumenty złożone przez wnioskodawcę w toku postępowania apelacyjnego dotyczące jego stażu pracy. Kwestia zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresów zatrudnienia wymienionych w tych dokumentach będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ rentowy w przypadku złożenia ponownego wniosku o emeryturę. Od wyroku Sądu Apelacyjnego ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną, w któ- rej zarzucił błędną wykładnię art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS „poprzez przyjęcie, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wskazującego o jego niekonsty- tucyjności nie daje podstaw do zastosowania tego przepisu zgodnie z orzeczeniem Trybunału, jako podstawy do przyznania mężczyznom prawa do emerytury”. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 190 ust. 3 Konstytucji przez przyjęcie, że „pomimo uznania przepisu za niezgodny z Konstytucją stanowi on podstawę do wydania decy- zji przez organ administracji”. W uzasadnieniu skargi, ubezpieczony wywiódł w szczególności, że orzekając w sprawie P 10/07, Trybunał Konstytucyjny nie wskazał innego terminu utraty mocy obowiązującej art. 29 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS niż dzień opubli- kowania sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw. Wobec tego z dniem ogłoszenia tego 4 wyroku art. 29 ust. 2 ustawy utracił moc obowiązującą, gdyż ogłoszenie wyroku Try- bunału we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obo- wiązującej zakwestionowanego przepisu w zakresie określonym w sentencji tego wyroku. W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, sąd jest związany orzeczeniem o nie- zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. W dodatku, nawet odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 2 Konstytucji RP) stwierdzającego sprzeczność przepisu ustawy z Kon- stytucją nie stanowi przeszkody do uznania przez sąd, że przepis ten był sprzeczny z Konstytucją od jego uchwalenia. W przedmiotowej sprawie decyzja organu rentowe- go została wydana na podstawie niekonstytucyjnego przepisu i dlatego powinna zo- stać wyeliminowana z obrotu prawnego. W dodatku organ rentowy oraz obydwa orzekające w sprawie Sądy, nie przeprowadziły badania wnioskodawcy w zakresie stopnia jego niezdolności do pracy, co stanowiłoby przesłankę do uzyskania przez niego prawa do emerytury. Z tych przyczyn zaskarżony wyrok - zdaniem skarżącego - oczywiście narusza prawo przez nieprawidłowe zastosowanie art. 29 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS po wydaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/07. Ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchy- lenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie obu wy- roków i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie prawa do emerytury od dnia złożenia wniosku i zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu rentowego w niniejszej sprawie, mężczyzna urodzony przed dniem 1 stycznia 1949 r., który nie osiągnął wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 ustawy (65 lat), mógł przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli miał co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz został uznany za cał- kowicie niezdolnego do pracy. Wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., P 10/07 (Dz.U. Nr 200, poz. 1445; OTK-A 2007 nr 9. poz. 107; Zeszyty NSA 2008 nr 1, s. 157, z glosą J. Trzcińskiego) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 29 ust. 1 ustawy o 5 emeryturach i rentach z FUS w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym mężczyźnie, który - odpowiednio jak kobieta, która nabywa to prawo po osiągnięciu wieku 55 lat i co najmniej 30-letniego okresu skład- kowego i nieskładkowego - osiągnął wiek 60 lat i co najmniej 35-letni okres skład- kowy i nieskładkowy, jest niezgodny z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP (punkt pierwszy sentencji). Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku orzekł, że powołany przepis we wskazanym zakresie, traci moc obowiązującą z upły- wem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W uzasad- nieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wywiódł w szczególności, że orzeczenie ma charakter zakresowy, co oznacza, iż Trybunał stwierdził jedynie niezgodność z Kon- stytucją treści normatywnej, której w zaskarżonym przepisie brakuje. Trybunał wyraź- nie podkreślił, że treść, która została w przepisie pominięta, nie może utracić mocy obowiązującej, bo w ogóle nie posiada ona takiej mocy, skoro ustawodawca wyłączył ją z przepisu. Dlatego skutkiem stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności jest zobo- wiązanie ustawodawcy do dokonania stosownej zmiany w art. 29 ust. 1 ustawy. Orzeczeniu stwierdzającemu niekonstytucyjność przepisu w zakresie, w jakim pomija on określoną treść normatywną, można przypisać wyłącznie skutek ustalający nie- konstytucyjność pominięcia i zobowiązujący prawodawcę do stosownej zmiany tego przepisu, niezbędnej dla realizacji norm konstytucyjnych. Przyjęcie, że wyrok wywo- łuje skutek „rozporządzający” (uzupełnia przepis o elementy brakujące) wyraźnie wy- kracza poza konstytucyjne kompetencje Trybunału. Uzasadniając odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, Trybunał podniósł, że do upływu 12 miesięcy od dnia publikacji sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw stan prawny nie ulega zmianie, a więc zachowuje swoją moc obowiązującą dotychcza- sowa regulacja z art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W odniesieniu do stanu normatywnego wyrok określa więc wyłącznie skutki na przyszłość i nie może być podstawą do kwestionowania wcześniej zapadłych rozstrzygnięć. Jedno- cześnie Trybunał zastrzegł, że termin odroczenia nie stoi na przeszkodzie wyłączenia tego skutku, ale jedynie wobec sprawy, która była przyczyną wszczęcia postępowa- nia przed Trybunałem. Skutki wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 10/07 były już wielokrotnie analizowane w publikowanym orzecznictwie sądów powszechnych. W szczególności Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 maja 2008 r., III AUa 390/08 (LexPolonica nr 1995852), stwierdził, że decyzja organu rentowego od- 6 mawiająca skarżącemu prawa do emerytury ma charakter deklaratoryjny, a nie pra- wotwórczy i nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że wnioskodawcy przysługuje prawo do ponowienia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia w sytuacji zmiany stanu normatywnego stwarzającego dla uprawnionego możliwość żądania przyznania prawa do konkretnego świadczenia w związku ze zmianą stanu prawnego - w tym dokonanym w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Ten sam Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r., III AUa 479/08 (LexPolonica nr 2013084), stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie P 10/07 ma charakter zakresowy, co oznacza, że nie orzeka o niekonstytucyjności tre- ści normatywnej zawartej w art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z kolei Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 września 2008 r., III AUa 1138/08 (Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 2008 nr 4, s. 125), stwier- dził, że podstawą przyznania prawa do emerytury mężczyźnie, który osiągnął 60 lat życia i ma co najmniej 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych - przed dniem 8 maja 2008 r. - nie mogło być ani orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. w sprawie P 10/07, ani dyrektywa Rady z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego (por. też wyrok Sądu Apelacyj- nego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2008 r., III AUa 360/08, Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej 2008 nr 1, s. 63). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w tezie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r., II UK 320/08 (dotychczas niepublikowany), zgodnie z którą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. wywołuje skutki na przyszłość. Z tej przyczyny nietrafne jest twierdzenie skarżącego, że z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału, art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach utracił moc obowiązującą lub nie powinien być stoso- wany. W orzecznictwie Sądu Najwyższego są wprawdzie prezentowane poglądy opo- wiadające się za przyznaniem wyrokom Trybunału Konstytucyjnego skutków sięgają- cych w przeszłość (por. uchwała z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNAPiUS 2001 nr 23, poz.685; postanowienie z dnia 7 grudnia 2000 r., III ZP 27/00, OSNAPiUS 2001 nr 10, poz. 331; wyroki z dnia 7 sierpnia 2001 r., I PKN 730/00, OSNAPiUS 2002 nr 6, poz.141; z dnia 18 kwietnia 2002 r., III RN 4/01, OSNP 2003 nr 2, poz. 25; z dnia 27 września 2002 r., II UKN 581/01, OSNAPiUS 2002 nr 23, poz. 581 oraz z dnia 24 stycznia 2006 r., I PK 116/05, OSNP 2006 nr 23-24, poz. 353), w 7 tym także wyrokom Trybunału Konstytucyjnego, w których odroczono - na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (por. np. wyrok z dnia 27 stycznia 2007 r., III PK 96/06, OSNP 2008 nr 5-6. poz. 61). Poglądy te jednak dotyczą wyroków o innym charakterze, a przede wszystkim nie dotyczą wyroków, w których Trybunał wyraźnie określił skutki czasowe ich działania. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2007 r. Trybunał jedno- znacznie wskazał charakter swego orzeczenia i określił jego skutki w czasie. Zda- niem Sądu Najwyższego, samo odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie ozna- cza, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją do czasu utraty mocy obowiązującej. Z chwilą ogłoszenia (na sali rozpraw) przez Trybunał orzeczenia w sprawie P 10/07 doszło bowiem do obalenia domniemania zgodności z Konstytucją tego przepisu. Jednakże uchylone zostało jedynie domniemanie, że zaniechanie legislacyjne pole- gające na nieprzyznaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym tym mężczyznom, którzy - odpowiednio jak kobiety nabywające to prawo po osiągnięciu wieku 55 lat i co najmniej 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - osią- gną wiek 60 lat i co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy, jest zgodne z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP. Uchylenie domniemania konstytucyjności art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w takim zakresie oznacza, że Sądy orzeka- jące powinny to uwzględnić w podstawach orzeczenia. Sądy były więc władne zba- dać, czy odmienne ukształtowanie w art. 29 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przesłanek prawa do emerytury w przypadku kobiet i mężczyzn nie stanowi przejawu dyskryminacji mężczyzn wyłącznie ze względu na płeć. Gdyby bowiem uznać, że brak podstaw do przyznania mężczyźnie prawa do emerytury w obniżonym wieku (w przeciwieństwie do kobiet, które takie uprawnienia posiadają) jest wynikiem dyskryminacji wyłącznie z uwagi na płeć, to w takiej sytuacji sąd powinien względem mężczyzny zastosować regulację, która dotyczy kobiet. W takim przypadku (przy braku podstawy ustawowej) podstawą przyznania prawa do emerytury mężczyźnie nie byłby konkretny przepis prawa uprawniający go do świadczenia (skoro taki prze- pis nie istnieje), lecz wynikający z norm konstytucyjnych i wspólnotowych obowiązek zastosowania względem dyskryminowanych mężczyzn regulacji przyznającej prawo do tego świadczenia uprzywilejowanym kobietom. Jednakże to, że ustawodawca w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określił odmiennie wiek kobiet i męż- czyzn nie stanowi samo przez się dyskryminacji, a jest to rozwiązanie powszechnie 8 akceptowane i nie tylko nie stoi w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji RP, ale także z art. 7 dyrektywy 79/7/EWG z dnia 9 lutego 1976 r. w sprawie wprowadze- nia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz.U.UE Pol- skie wydanie specjalne 2004 Rozdział 05, Tom 01, s. 187; por. wyrok Sądu Najwyż- szego z dnia 6 lutego 2009 r., I UK 243/08, dotychczas niepublikowany). W wyroku z dnia 4 stycznia 2008 r., I UK 182/07 (OSNP 2009 nr 3-4, poz. 49) Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku sprzeczności przepisów prawa polskiego z bezpośrednio skutecznymi przepisami prawa wspólnotowego, składającymi się na zakaz dyskrymi- nacji ze względu na płeć, sąd jest zobowiązany - do czasu wejścia w życie przepisów eliminujących stwierdzoną niezgodność - stosować względem podmiotów dyskrymi- nowanych te przepisy, które adresowane są do podmiotów uprzywilejowanych. W wyroku tym Sąd Najwyższy uznał, że w sprawach dotyczących emerytury w niższym wieku emerytalnym - do czasu wejścia w życie przepisów eliminujących naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, wynikającego z art. 3 ust. 1 lit. a dyrektywy Rady z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie za- sady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecz- nego nr 79/7 (Dz.U.UE Polskie wydanie specjalne 2004 Rozdział 05 Tom 01, s. 215), polegającego na pozbawieniu mężczyzn-dyrygentów prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, przy równoczesnym objęciu kobiet-dyrygentek tym systemem - do mężczyzn-dyrygentów należy stosować wprost § 12 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządze- nia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowni- ków zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Podkreślić jednak należy, że wyrok ten dotyczy regulacji prawnej, w której pozbawienie mężczyzny prawa do emerytury w niższym wieku nie było skutkiem zastosowania wobec niego kryterium wieku, lecz wyłącznie kryterium płci. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania wnioskodawcy (mężczyźnie) prawa od emerytury z uwagi na treść art. 29 ust. 1 ustawy o emerytu- rach i rentach z FUS w brzmieniu obowiązującym przed dniem 8 maja 2008 r. jest wynikiem zastosowania kryterium mieszanego (obejmującego wiek oraz płeć), a nie następuje wyłącznie ze względu na płeć. Sąd drugiej instancji uznał, że chociaż z dniem 8 maja 2008 r. (na podstawie art. 1 ustawy z dnia 28 marca 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw) art. 29 ust. 1 pkt 9 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS otrzymał nowe brzmienie, to nowelizacja ta nie może prowadzić do zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji i przyznania ubezpie- czonemu prawa do emerytury, gdyż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy (w tym stanu prawnego) w chwili jej wydania. Ocena tego poglądu w odniesieniu do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, w tym także zarzutu skarżącego, że ani organ rentowy, ani Sądy obu instan- cji nie badały, czy wnioskodawca był całkowicie niezdolny do pracy, pozostaje poza zakresem rozpoznania skargi, gdyż skarżący nie przedstawił w tym przedmiocie od- powiednich podstaw kasacyjnych (art. 39813 § 1 k.p.c.). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. od- dalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. ========================================