I UK 269/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa ubezpieczonego M.K. do świadczenia przedemerytalnego, które uzależnione jest od posiadania co najmniej 40-letniego stażu składkowego i nieskładkowego do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Kluczowym elementem sporu było zaliczenie okresu od 19 do 31 lipca 1990 r. do tego stażu. Ubezpieczony przebywał wówczas na urlopie bezpłatnym w macierzystym zakładzie pracy po powrocie z pracy na budowie eksportowej. Sąd Okręgowy uznał ten okres za składkowy i przyznał świadczenie. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, odrzucając możliwość zaliczenia tego okresu, argumentując, że był to tzw. „urlop dewizowy” (ekwiwalent za urlop wypoczynkowy), od którego nie odprowadzano składek. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Wskazał na naruszenie przepisów procesowych, w tym pominięcie przez Sąd Apelacyjny aneksu do umowy o pracę na budowie eksportowej, który przedłużał umowę do 31 lipca 1990 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że jeśli umowa o pracę za granicą trwała do tej daty, to okres urlopu wypoczynkowego przypadający w tym czasie powinien być kwalifikowany jako okres składkowy. Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów (III UZP 1/13), która rozstrzygnęła, że okres urlopu bezpłatnego udzielonego w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych dni wolnych za pracę za granicą nie stanowi okresu składkowego. Jednakże w niniejszej sprawie, w związku z przedłużeniem umowy zagranicznej, sytuacja ubezpieczonego mogła być inna, co wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stażu pracy przy świadczeniach przedemerytalnych w kontekście zatrudnienia za granicą i okresów urlopów po powrocie.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z przepisami z lat 70. i 90. XX wieku dotyczącymi pracy za granicą.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres urlopu bezpłatnego w macierzystym zakładzie pracy, udzielonego po powrocie z pracy za granicą i przypadającego w czasie trwania przedłużonej umowy o pracę za granicą, może być zaliczony do 40-letniego stażu składkowego i nieskładkowego wymaganego do przyznania świadczenia przedemerytalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że jeśli umowa o pracę na budowie eksportowej została przedłużona do określonej daty, a okres urlopu bezpłatnego przypadał w tym czasie, to powinien być on kwalifikowany jako okres składkowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny pominął aneks przedłużający umowę o pracę za granicą. Jeśli umowa ta trwała do 31 lipca 1990 r., to okres urlopu bezpłatnego od 19 do 31 lipca 1990 r. przypadał na czas trwania tego stosunku prawnego i powinien być kwalifikowany jako okres składkowy, a nie jako okres przedłużonego urlopu bezpłatnego po ustaniu zatrudnienia za granicą.
Czy ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dni wolne za pracę w nadgodzinach, wypłacony przez zagranicznego pracodawcę, może być podstawą do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne w polskim zakładzie pracy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały III UZP 1/13, stwierdził, że okres urlopu bezpłatnego udzielonego w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych dni wolnych za pracę za granicą nie stanowi okresu składkowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie uchwały III UZP 1/13 wskazuje, że okres urlopu bezpłatnego w macierzystym zakładzie pracy, nawet jeśli był związany z pracą za granicą, nie był okresem składkowym ani nieskładkowym dla celów ubezpieczenia społecznego. Opłacenie składek od ekwiwalentu dotyczyło zatrudnienia za granicą, a nie u polskiego pracodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
u.ś.p. art. 2 § 1 pkt 5
Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych
Warunek posiadania co najmniej 40-letniego stażu składkowego i nieskładkowego do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
u.e.r.f.u.s. art. 6 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja okresu składkowego, w tym zatrudnienia za granicą.
rozp. z 27.12.1974 r. art. § 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem
Okres urlopu bezpłatnego w macierzystym zakładzie pracy wliczany do okresu pracy.
rozp. z 27.12.1974 r. art. § 10 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem
Zaliczenie okresu przedłużonego urlopu bezpłatnego do okresu pracy tylko w ramach różnic w czasie pracy.
rozp. z 27.12.1974 r. art. § 9 § ust. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem
Urlop bezpłatny w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych dni wolnych za pracę za granicą.
rozp. z 27.12.1974 r. art. § 15
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem
Zachowanie prawa do świadczeń społecznych w czasie urlopu bezpłatnego po powrocie z zagranicy.
Pomocnicze
u.p.z.i.i.r.p.
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja przyczyn dotyczących zakładu pracy.
rozp. z 29.01.1990 r. art. § 7 § ust. 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne
Brak obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek Sądu drugiej instancji uwzględnienia materiału dowodowego z pierwszej instancji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie aneksu do umowy o pracę na budowie eksportowej, który przedłużał umowę do 31 lipca 1990 r. • Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów prawa materialnego poprzez błędną kwalifikację okresu od 19 do 31 lipca 1990 r. jako niebędącego okresem składkowym, podczas gdy umowa o pracę za granicą trwała do 31 lipca 1990 r.
Godne uwagi sformułowania
Okres urlopu bezpłatnego w macierzystym zakładzie pracy, a także przypadający bezpośrednio po jego zakończeniu okres niezdolności do pracy [...] podlegał wliczeniu do okresu pracy, od którego zależały uprawnienia pracownicze, jeżeli pracownik podjął zatrudnienie w macierzystym zakładzie pracy w terminie 14 dni od zakończenia pracy za granicą. • Mamy zatem do czynienia z paradoksalną sytuacją, gdy po zakończeniu kontraktu zagranicznego pracownik nie pozostając już w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy na budowie eksportowej i nadal przebywając na urlopie bezpłatnym w macierzystym zakładzie pracy (a więc formalnie nie będąc w żadnym „czynnym” zatrudnieniu), pobierał w tym czasie świadczenia pieniężne ze stosunku pracy. • Okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych w czasie zatrudnienia za granicą dni wolnych od pracy [...] nie stanowi okresu składkowego przewidzianego w art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.
Skład orzekający
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stażu pracy przy świadczeniach przedemerytalnych w kontekście zatrudnienia za granicą i okresów urlopów po powrocie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z przepisami z lat 70. i 90. XX wieku dotyczącymi pracy za granicą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii stażu pracy i świadczeń przedemerytalnych, zawiłości przepisów dotyczących pracy za granicą i ich wpływu na polskie ubezpieczenia społeczne. Jest to ciekawy przykład interpretacji przepisów historycznych.
“Czy praca za granicą i urlop po powrocie liczą się do 40 lat stażu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.