I UK 261/07

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2008 r. I UK 261/07 Opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o niezgod- ności planowanej pomocy (restrukturyzacji) z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 141, poz. 1177 ze zm.) wiąże w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.). Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy z odwołania Huty Ł. SA z siedzibą w Ł.G. przeciwko Zakładowi Ubez- pieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o restrukturyzację należności, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej - Huty Ł. SA od wyroku Sądu Apelacyjnego w Kato- wicach z dnia 22 marca 2007 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 11 sierpnia 2005 r. zmienił decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w R. z dnia 5 kwietnia 2004 r. i umorzył Hucie „Ł.” SA w Ł.G. należności podlegające restrukturyzacji, objęte ostatecznie decyzją z dnia 11 marca 2003 r. i zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego się kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku ustalił, że Huta „Ł.” SA w dniu 29 paź- dziernika 2002 r. wystąpiła do ZUS (organu restrukturyzacyjnego) z wnioskiem o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Decyzją z dnia 13 grudnia 2002 r. 2 organ rentowy określił warunki restrukturyzacji oraz wysokość opłaty restrukturyza- cyjnej. W toku postępowania wydawane były decyzje dotyczące rozłożenia na raty opłaty restrukturyzacyjnej oraz zmieniające jej wysokość. W dniu 14 stycznia 2003 r. do organu rentowego wpłynęło pismo odwołującego się zawierające oświadczenie o spełnieniu warunków restrukturyzacji. Organ restrukturyzacyjny w dniu 10 lutego 2003 r., na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyza- cji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz.1287 ze zm.) zwrócił się do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów o wydanie opinii, przedkładając jednocześnie projekt decyzji o zakończeniu re- strukturyzacji i proponując wydanie decyzji o umorzeniu należności podlegających restrukturyzacji, wskazując, że wartość pomocy publicznej wynosi 720.610,29 zł. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w opinii z dnia 24 lutego 2004 r. stwierdził niezgodność projektowanej pomocy z ustawą o pomocy publicznej. Mając tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma mocy wiążącej w postępowaniu restrukturyzacyjnym, a wynika to z treści art. 21 ust. 2 i art. 18 ust. 3 i 4 ustawy o re- strukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, bowiem również opinia odpowiedniego ministra nie jest wiążąca dla organu restrukturyzacyj- nego. Sąd wskazał także, iż w dacie wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie wykazów hut podle- gających restrukturyzacji z dnia 19 listopada 2001 r. (Dz.U. Nr 138, poz.1552) i Huta „Ł.” znajdowała się w wykazie hut podlegających restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. W wyniku apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r. zmienił zaskar- żony wyrok i oddalił odwołanie. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, jednakże dokonał ich odmiennej oceny prawnej. Stwierdził, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o re- strukturyzacji hutnictwa żelaza i stali (Dz.U. Nr 111, poz. 1196) wydane zostało roz- porządzenie Ministra Gospodarki w sprawie wykazów hut podlegających restruktury- zacji z dnia 19 listopada 2001 r. (Dz.U. Nr 138, poz.1552), z którego wynika, że Huta „Ł.” znajdowała się w wykazie hut podlegających restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. Jednakże rozporządzenie to utraciło moc w związku z wejściem w życie kolej- nego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 6 stycznia 2003 r. (Dz.U. Nr 5, poz. 3 52), gdzie w wykazie hut podlegających restrukturyzacji pominięto tę Hutę. Sąd pod- kreślił także, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Z tego względu do ustawy o restrukturyzacji hutnic- twa żelaza i stali wprowadzono przepis art. 1a, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się do hut, którym udzielenie pomocy publicznej na restrukturyzację, w rozu- mieniu przepisów o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, jest dopuszczalne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, chociaż usta- wodawca doprecyzował przepisy w czasie trwania postępowania restrukturyzacyjne- go, to mają one zastosowanie w niniejszej sprawie, tym bardziej, że zmiany dokona- ne zostały przed wydaniem - wynikającej z art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców - decyzji kończącej postępowanie restrukturyzacyjne. Sąd wyraził pogląd, że wolą ustawodawcy było uwzględnienie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji kończącej postępowanie restrukturyzacyjne, za czym przemawia także przepis art. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicz- nej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 141, poz. 1177 ze zm.), w myśl którego ilekroć w ustawie jest mowa o dniu udzielenia pomocy, należy przez to rozumieć dzień wyda- nia decyzji. Z tych względów Sąd Apelacyjny uznał, że Huta „Ł.” nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do udzielania im pomocy publicznej określonej przepisami ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przed- siębiorców, zatem brak podstaw do stosowania wobec niej przepisów ustawy o re- strukturyzacji hutnictwa żelaza i stali. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Huta „Ł.” SA opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyza- cji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że na podstawie tego przepisu może być wydana decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego oraz przez przyję- cie, iż skoro w dacie wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyj- nego Huta nie została umieszczona wykazie podmiotów podlegających restruktury- zacji należności publicznoprawnych, to nie można umorzyć należności objętych po- stępowaniem restrukturyzacyjnym - mimo wcześniejszego stwierdzenia przez organ restrukturyzacyjny, że spełnia ona warunki pozwalające na skorzystanie z 4 restrukturyzacji. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 21 tej ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wydając decyzję deklaratoryj- ną organ restrukturyzacyjny bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji kończącej postępowanie administracyjne oraz naruszenie art. 2 ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, polegające na przyjęciu, że wydany na podstawie tego przepisu wykaz podmiotów podlegających restrukturyzacji, obowiązujący w dniu wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji nie stanowi pod- stawy do objęcia skarżącego restrukturyzacją należności publicznoprawnych. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i „przywrócenie orzeczeniu treści nadanej w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 11 sierpnia 2005 r. [...]” i zasądzenie od organu rentowego kosztów postępo- wania we wszystkich instancjach. Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ko- niecznością wykładni przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności pu- blicznoprawnych od przedsiębiorców. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przepis art. 21 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców określa procedurę wydania decyzji deklaratoryjnej o zakończeniu postępowania restruktury- zacyjnego, a w decyzji tej stwierdza się umorzenie należności podlegających re- strukturyzacji w przypadku, jeśli zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. Wydanie tej decyzji musi być poprzedzone opinią Pre- zesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, która winna mieć formę postano- wienia, na które na mocy art. 106 § 5 k.p.a. przysługuje stronie zażalenie i która nie ma mocy wiążącej. W tym zakresie skarżący powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 630/2005 (OSP 2007 nr 10, poz. 114), zgodnie z którym w sytuacji wydania przez organ restrukturyzacyjny w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców decyzji o warunkach restruktury- zacji i spełnienia przez przedsiębiorcę warunków tej decyzji określonych w art. 10 ust. 1 tej ustawy, wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada zaufania do państwa i stano- wionego w nim prawa, wymaga wydania przez organ restrukturyzacyjny na podsta- wie art. 21 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, decyzji o stwierdzeniu umorzenia należno- ści (zaległości) objętych decyzją o warunkach restrukturyzacji, niezależnie od treści opinii wydanej w trybie art. 21 ust. 2 tej ustawy przez Prezesa Urzędu Ochrony Kon- 5 kurencji i Konsumentów. Podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2005 r., III SA/Wa 919/04 (LEX nr 164039), w sprawie ze skargi Huty „Ł.” na decyzję Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie umo- rzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Skarżący podniósł także, iż nie było moż- liwe wydanie decyzji stwierdzającej umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o przepis art. 21 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publiczno- prawnych od przedsiębiorców, bowiem Huta spełniła warunki wynikające za art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy, a więc należało wydać decyzję umarzającą należności ob- jęte restrukturyzacją. Podkreślił, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalającej warunki restrukturyzacji nie jest możliwe umorzenie postępowania re- strukturyzacyjnego, jeśli spełnione zostały warunki określone w tej decyzji. Ponadto stwierdził, że decyzja umarzająca należności jest decyzją deklaratoryjną. Skarżący wywiódł także, iż zmiana z dniem 12 marca 2004 r., obwieszczeniem Ministra Go- spodarki z dnia 24 lutego 2004 r., wykazu hut podlegających restrukturyzacji (M.P. Nr 12, poz.195) nie może mieć wpływu na ocenę prawną niniejszej sprawy, bowiem należy brać pod uwagę stan prawny istniejący w dacie wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji. Autor skargi wskazał także, że jego zdaniem dniem udzielenia po- mocy publicznej jest dzień wydania konstytutywnej decyzji o warunkach restruktury- zacji. Opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów winna być zatem wydawana na początku postępowania restrukturyzacyjnego, a nie w końcowej fazie tego postępowania. Wyraził pogląd, że ustawa o restrukturyzacji niektórych należno- ści publicznoprawnych od przedsiębiorców ma charakter szczególny w stosunku do przepisów ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Ustawodawca bowiem w ramach tej szczególnej ustawy wska- zał przedsiębiorcom, że spełnienie przez nich warunków wynikających z tej ustawy, będzie powodowało umorzenie należności objętych restrukturyzacją. Organ rentowy - w odpowiedzi na skargę kasacyjną - wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżony wyrok, mimo wskazania częściowo błędnej podstawy rozstrzygnięcia, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że mimo iż przedmiotowa sprawa dotyczy restrukturyzacji w sektorze hutnictwa żelaza i stali, nie mają do niej zastoso- 6 wania przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali (Dz.U. Nr 111, poz. 1196). Obie ustawy - o restrukturyzacji niektórych należno- ści publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz.1287 ze zm.) oraz o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali - regulują odrębne procedury umorzeń należ- ności publicznoprawnych hut. Te same należności mogą zatem stanowić przedmiot restrukturyzacji w oparciu o dwie, niezależne od siebie, podstawy prawne. Wskazuje na to treść art. 8 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, zgodnie z którym niewygasłe należności od przedsiębiorcy, objęte restrukturyzacją na podstawie ustaw wymienionych w art. 2 pkt 6 - a więc i ustawy o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali - mogą być objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym w zakresie i na zasadach określonych w „niniej- szej ustawie”. Ponadto restrukturyzacja prowadzona na podstawie ustawy o restruk- turyzacji hutnictwa żelaza i stali, na wniosek przedsiębiorcy, podlega umorzeniu w zakresie należności podlegających restrukturyzacji na podstawie „niniejszej ustawy” (art. 8 ust. 2). Błędnie zatem Sąd Apelacyjny przyjął za podstawę rozstrzygnięcia przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. i jej aktów wykonawczych. Stąd też za- rzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do kwestii niedziałania prawa wstecz w odnie- sieniu do zmian wynikających z porównania załączników do rozporządzeń Ministra Gospodarki w sprawie wykazów hut podlegających restrukturyzacji z dnia 19 listopa- da 2001 r. (Dz.U. Nr 138, poz.1552) oraz z dnia 6 stycznia 2003 r. (Dz.U. Nr 5, poz. 52), a także obwieszczenia Ministra Gospodarki z dnia 24 lutego 2004 r. w sprawie wykazów hut i spółek zależnych (M.P. Nr 12, poz.195), pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W spornym okresie, aż do 29 kwietnia 2004 r., obowiązywała ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 141, poz. 1177 ze zm.). W myśl art. 2 ust. 2 pkt 6 tej ustawy jej przepisy stosuje się do pomocy udzielanej w dowolnej formie, między in- nymi w formie umorzenia bądź zaniechania ustalania lub poboru należnych od przedsiębiorcy świadczeń pieniężnych, stanowiących środki publiczne w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, innych niż podatki, albo odraczania lub rozkłada- nia na raty płatności takich świadczeń. Niewątpliwie zatem jedną z form pomocy pu- blicznej udzielanej przedsiębiorcom w rozumieniu powyższej ustawy jest umorzenie (restrukturyzacja) zaległości także w stosunku do Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji 7 niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, dokonywane w opar- ciu o przepis art. 4 w związku z art. 6 tej ustawy. Z tego pierwszego aktu prawnego (o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębior- ców ) wynikają ogólne warunki, pod jakimi udzielana jest pomoc publiczna oraz za- sady dotyczące trybu jej przyznania. Kontrolę dopuszczalności i nadzór nad udziela- niem pomocy publicznej sprawuje Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów, zwany w ustawie „organem nadzorującym” (art. 23 ust.1), do którego wy- stępuje organ udzielający pomocy (w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych) z wnioskiem o wydanie opinii o projekcie decyzji albo umowy, która będzie stanowić podstawę udzielenia pomocy indywidualnej (art. 25 ust. 1). Natomiast w myśl art. 30 pomoc nie może być udzielona do czasu wydania opinii o zgodności lub upływu terminu do jej wydania. W przypadku gdy decyzja, na podstawie której udzielono pomocy, jest sprzeczna z ustawą o warunkach dopuszczalności i nadzo- rowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców lub ratyfikowanymi umowami mię- dzynarodowymi regulującymi udzielanie pomocy, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, lub ma na celu ich obejście, organ nadzorujący występuje do właściwego organu o stwierdzenie nieważności tej decyzji (art. 34 ust. 1). W świetle powyższych przepisów nie budzi wątpliwości moc wiążąca opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w procesie przyznawania pomocy publicznej przedsiębiorcom, co oznacza, że pomoc ta nie może być przyznana w przypadku decyzji negatywnej. Należy przy tym zgodzić się z poglądem wyrażanym przez doktrynę, że wydanie opi- nii powinno nastąpić w formie postanowienia, na które na mocy art. 106 § 5 k.p.a. przysługuje zażalenie, a zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., powinno zostać ono wniesione w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia go stronie. Decyzja restrukturyzacyjna (o zakończeniu restrukturyzacji), wydawana w oparciu o przepis art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności pu- blicznoprawnych od przedsiębiorców, stanowi decyzję o pomocy publicznej udziela- nej przedsiębiorcom - a zatem podlega nadzorowi Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów. Konsekwencją tego jest przepis art. 21 ust. 2 ustawy o re- strukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, organ restruktury- zacyjny przekazuje projekt tej decyzji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w celu wydania opinii - zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalno- ści i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Przepis ten respektuje 8 uprawnienia, w jakie wyposażony został Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów na podstawie przepisów ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzoro- waniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, konsekwentnie zatem, decyzja Preze- sa ma moc wiążącą również w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Sądowi Najwyższemu znane jest odmienne stanowisko w tej kwestii zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 630/05 (OSP 2007 nr 10, poz. 114). Stwierdza się w nim, że przy ocenie charakteru opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanej w trybie art. 21 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji zwrócić należy uwagę, że wprawdzie wydawana jest ona zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy pu- blicznej dla przedsiębiorców, lecz dla realizacji celów innego aktu prawnego, jakim jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności pu- blicznoprawnych od przedsiębiorców, a zgodnie z art. 1 pkt 1 tej ustawy, określa ona warunki restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, która - stosownie do art. 4 tej ustawy - polega na umorzeniu tych należności w całości wraz z odsetkami za zwłokę lub opłatę prolongacyjną na zasadach określonych w tej ustawie, bez odesłania w tym zakresie do ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warun- kach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Z tego stanowiska wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł związku norma- tywnego między tymi dwoma aktami prawnymi ze względu na brak stosownego ode- słania w ustawie o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców do przepisów ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Z poglądem takim nie można się zgodzić, bowiem zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej. Nadto w art. 21 ust. 2 tej pierwszej ustawy znajduje się wyraźne odesła- nie do przepisów o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców - a więc odesłanie do przepisów tej drugiej ustawy („przekazuje projekt opinii (....) zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowa- niu pomocy publicznej dla przedsiębiorców”). O ile jeszcze samo brzmienie tego przepisu może budzić pewne wątpliwości co do mocy wiążącej opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, to wątpliwości te usuwa wykładnia systemowa. Skoro umorzenie (restrukturyzacja) zaległości Funduszu Ubezpieczeń 9 Społecznych stanowi pomoc publiczną udzielaną przedsiębiorcom w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 6 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicz- nej dla przedsiębiorców, to jej wykonywanie podlega warunkom wynikającym z tej ustawy. Tak określony związek normatywny między tymi dwoma aktami prawnymi, powoduje konieczność wykładania przepisów tej pierwszej ustawy (restrukturyzacyj- nej) zgodnie z celami ustawy drugiej (o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców). Zgodnie z tą drugą ustawą (art. 8 ust. 1) udzielanie pomocy jest niedopuszczalne, chyba że pomoc ta jest udzielana zgodnie z warunkami określonymi w niniejszej ustawie lub w ratyfikowanych umowach między- narodowych regulujących udzielanie pomocy, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, w szczególności w Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony z dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 ze zm.). Przepis art. 63 ust. 1 tiret (iii) Układu wymienia, jako jedno z postępowań niezgodnych z właściwą realizacją Układu, wszelką pomoc publiczną, która zniekształca lub grozi zniekształceniem konkurencji przez faworyzowanie nie- których przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, o ile może mieć wpływ na handel między Polską a Wspólnotą. Ten aspekt warunków udzielania pomocy pu- blicznej podkreślony został bezpośrednio w ust. 2 tego artykułu, w myśl którego po- moc, która ze względu na wielkość i częstotliwość pomocy dotychczas udzielonej przedsiębiorcy, niezależnie od jej przeznaczenia, może wyeliminować albo istotnie ograniczyć lub naruszyć konkurencję bądź uniemożliwić lub istotnie utrudnić powsta- nie konkurencji, jest niedopuszczalna. Ta właśnie kwestia była przedmiotem analizy Sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej w opinii z dnia 14 sierpnia 2002 r. do sprawozdania Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy restruktu- ryzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (druk sejmowy nr 758), wyrażonej na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Komitecie Integracji Europejskiej (Dz.U. Nr 106, poz. 49.). Stwier- dzono w niej, że przedłożony projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej przy założeniu, iż pomoc publiczna udzielana będzie z zachowaniem reguł wynikają- cych z obowiązujących przepisów o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, które są zgodne z prawem Unii Europejskiej (http:// orkasejm.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, iż Układ Europejski jest umową raty- 10 fikowaną, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP. Ponadto ratyfikacja Układu Europej- skiego została poprzedzona zgodą wyrażoną w ustawie z dnia 4 lipca 1992 r. o raty- fikacji Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospo- litą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzo- nego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. Nr 60, poz. 302), a kategoria spraw, których układ dotyczy, umieszcza go wśród umów, o których mowa w art. 241 ust. 1 Konstytucji. Tego rodzaju umowy mają konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeń- stwo na wypadek kolizji z ustawami, bowiem stosuje się do nich przepis art. 91 ust. 2 Konstytucji, w myśl którego umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Zatem również i z tej przyczyny nieuprawniona byłaby wy- kładnia przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznopraw- nych od przedsiębiorców, która prowadziłaby do odrzucenia poglądu, iż jednym z warunków restrukturyzacji jest jej dopuszczalność w rozumieniu przepisów ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (w tym przepisu dotyczących ochrony konkurencji - art. 8 ust. 2). Konsekwentnie więc, rola Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i jego kompetencje w procesie restrukturyzacji są identyczne jak w procesie udzielania pomocy publicz- nej. Stąd też sformułowanie „przekazuje projekt decyzji (....) zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców” oznacza, że pomoc publiczna w formie decyzji umarzającej należności objęte re- strukturyzacją nie może być udzielona do czasu wydania opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o zgodności lub upływu terminu do jej wydania. Za tym stanowiskiem przemawia także argument odnoszący się do racjonal- ności ustawodawcy. Jeśli zakres opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, zawiera ocenę dopuszczalności udzielenia pomocy publicznej, to ta ocena nie może być uznana za prawnie obojętną z punktu widzenia przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębior- ców. W przeciwnym bowiem razie przepis art. 21 ust. 2 tej ustawy wprowadzałby do tej ustawy instytucję opiniowania kwestii pozbawionej znaczenia normatywnego. W świetle tego uprawniony jest wniosek, że warunkiem koniecznym, umożliwiającym restrukturyzację i jednocześnie podlegającym kontroli przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jest spełnianie warunków wynikających z ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przed- 11 siębiorców. Nie jest więc tak, jak wywodzi Naczelny Sąd Administracyjny, że przed- siębiorca objęty jest wyłącznie warunkami wynikającymi z ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3), lecz wiążą go także warunki dopuszczalności pomocy publicznej - w tym waru- nek, aby pomoc, która ze względu na wielkość i częstotliwość pomocy dotychczas udzielonej przedsiębiorcy, niezależnie od jej przeznaczenia, nie prowadziła do wy- eliminowania albo istotnego ograniczenia lub naruszenia konkurencji bądź nie pro- wadziła do uniemożliwienia lub istotnego utrudnienia powstania konkurencji (art. 8 ust. 2 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców). Do oceny tego warunku upoważniony jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w opinii wiążącej organ występujący o udzielenie po- mocy - na mocy obowiązujących przepisów. Nie można zatem podzielić poglądu, iż uzależnienie możliwości umorzenia należności od pozytywnej opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, mimo wcześniejszego wydania przez organ restrukturyzacyjny decyzji o warunkach restrukturyzacji i spełnienia tych warunków przez przedsiębiorcę, narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego w nim prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Z przedstawionego wyżej stanowiska wynika, że użyte w art. 10 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poję- cie „należności (....) objęte restrukturyzacją” oznacza należności wymienione w art. 6 tej ustawy, objęte decyzją o warunkach restrukturyzacji, których umorzenie jest do- puszczalne w świetle ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Stąd też zdanie „ jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3, nie zostały spełnione’”, zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przed- siębiorców, odnosi się również do takiej sytuacji, w której Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję o niezgodności planowanej pomocy (re- strukturyzacji) z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. W konsekwencji więc niespełnienie warunków wyni- kających z tych ostatnich przepisów stanowi podstawę do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji nie- których należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Stąd też nie można po- dzielić poglądu, że negatywna opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów nie stanowi, po wydaniu decyzji o warunkach restrukturyzacji, samoistnej 12 podstawy umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2005 r., SA/Wa 919/04 (LEX nr 164039). Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================