I UK 230/10

Sąd Najwyższy2011-01-28
SAOSubezpieczenia społecznepodleganie ubezpieczeniomWysokanajwyższy
ubezpieczenia społecznestażuczelniaśrodki unijneNarodowy Plan Rozwojuaktywizacja zawodowabezrobotniSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając potrzebę ponownego zbadania, czy uczelnia kierująca absolwentów na staże w ramach programów unijnych podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Sprawa dotyczyła podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez absolwentów skierowanych na staż przez uczelnię, która była beneficjentem środków unijnych. Sąd Okręgowy uznał, że uczelnia jest podmiotem kierującym na staż, a stażyści podlegają ubezpieczeniom. Sąd Apelacyjny zmienił to orzeczenie, stwierdzając brak obowiązku ubezpieczeń. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na potrzebę dokładniejszego zbadania celu projektu unijnego i statusu stażystów.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez osoby odbywające staż, na który zostały skierowane przez uczelnię będącą beneficjentem środków z Narodowego Planu Rozwoju. Sąd pierwszej instancji (Okręgowy) uznał, że uczelnia, realizując projekt aktywizacji zawodowej absolwentów w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego - Rozwój Zasobów Ludzkich, jest podmiotem kierującym na staż w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym stażyści podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom. Sąd Apelacyjny zmienił to stanowisko, argumentując, że uczelnia nie jest jednostką naukową w rozumieniu przepisów i nie można jej uznać za podmiot kierujący na staż w sposób uprawniający do objęcia ubezpieczeniem. Sąd Najwyższy, uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego, podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest nie tyle nazwa podmiotu kierującego czy jego status jako jednostki naukowej, ile cel realizowanego projektu unijnego i charakter działań aktywizacyjnych skierowanych do bezrobotnych absolwentów. Sąd wskazał na potrzebę dokładnego zbadania, czy projekt służył aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, co mogłoby uzasadniać objęcie ich ubezpieczeniem społecznym, czy też miał inne cele, np. związane z rozwojem gospodarki lub współpracą nauki z biznesem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy projekt realizowany przez uczelnię służył aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, co mogłoby uzasadniać objęcie stażystów ubezpieczeniem społecznym, a nie samo formalne nazwanie uczelni beneficjentem czy jej status jako jednostki naukowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że interpretacja art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej wymaga analizy celu projektu unijnego. Jeśli projekt ma na celu aktywizację zawodową bezrobotnych, uczelnia jako beneficjent może być uznana za podmiot kierujący. W przeciwnym razie, gdy projekt służy innym celom (np. rozwojowi gospodarki), stażyści mogą nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
K. Akademii [...] w K.instytucjaodwołująca się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K.instytucjaorgan rentowy
Aneta W.osoba_fizycznazainteresowana
Łukasz W.osoba_fizycznazainteresowany
Kamila Ś.osoba_fizycznazainteresowana
Olga Ś.osoba_fizycznazainteresowana
Małgorzata S.osoba_fizycznazainteresowana
Janusz S.osoba_fizycznazainteresowany
Beata S.osoba_fizycznazainteresowana
Agnieszka P.osoba_fizycznazainteresowana
Malwina P.osoba_fizycznazainteresowana
Anna P.osoba_fizycznazainteresowana
Alina J.osoba_fizycznazainteresowana
Anna C.osoba_fizycznazainteresowana
Anna C.osoba_fizycznazainteresowana

Przepisy (8)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 9a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pobierające stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące.

u.s.u.s. art. 4 § 2 lit. za

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Definiuje "inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące" jako m.in. podmioty korzystające z publicznych środków wspólnotowych i krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu lub decyzji, o których mowa w przepisach ustawy o Narodowym Planie Rozwoju lub ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Pomocnicze

u. NPR

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju

Określa sposób przygotowania i realizacji Narodowego Planu Rozwoju, w tym tworzenie programów operacyjnych finansowanych ze środków krajowych lub wspólnotowych.

u.z.f.n. art. 2 § pkt 9

Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki

Definiuje jednostki naukowe jako podstawowe jednostki organizacyjne uczelni prowadzące badania naukowe lub prace rozwojowe.

p.o.s.w. art. 2 § ust. 1 pkt 29

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym

Definiuje podstawową jednostkę organizacyjną uczelni.

u.p.z.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Definiuje osobę bezrobotną.

k.p.c. art. 39815 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 39821

Kodeks postępowania cywilnego

W związku z art. 108 § 2 k.p.c. - dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące podmiotów kierujących na staż, skupiając się na formalnym statusie uczelni jako jednostki naukowej, zamiast na celu realizowanego projektu unijnego. Nie wszystkie projekty realizowane przez uczelnie w ramach programów unijnych służą aktywizacji zawodowej bezrobotnych, co ma kluczowe znaczenie dla podlegania ubezpieczeniom społecznym stażystów.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Sądu Okręgowego, że Akademia jest podmiotem kierującym na staż i stażyści podlegają ubezpieczeniom, została zakwestionowana przez Sąd Apelacyjny. Argumentacja Sądu Apelacyjnego, że Akademia nie jest jednostką naukową i nie może być podmiotem kierującym, została zakwestionowana przez Sąd Najwyższy.

Godne uwagi sformułowania

"innym niż powiatowy urząd pracy podmiotem kierującym" "beneficjentem w rozumieniu ustawy o Narodowym Planie Rozwoju" "aktywizacja zawodowa jej absolwentów" "nie należy utożsamiać użytego w art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej pojęcia „jednostka naukowa” ze znaczeniem, jakie nadaje mu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki." "nie ma żadnych przesłanek, ażeby z tego kręgu wyłączyć szkoły wyższe realizujące w ramach umowy o dofinansowanie projektu tego typu działania poprzez kierowanie swoich absolwentów na staż."

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący

Jolanta Strusińska-Żukowska

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby odbywające staże finansowane ze środków unijnych, zwłaszcza gdy podmiotem kierującym jest uczelnia lub inna instytucja niż PUP."

Ograniczenia: Rozstrzygnięcie zależy od specyfiki konkretnego projektu unijnego i jego celu (aktywizacja bezrobotnych vs. inne cele).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla uczelni i stażystów, a także interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych w kontekście funduszy unijnych. Pokazuje złożoność prawną projektów aktywizacyjnych.

Czy staż z funduszy UE oznacza obowiązkowe ubezpieczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 28 stycznia 2011 r. I UK 230/10 Szkoła wyższa będąca beneficjentem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) przy realizacji takiego projektu w ramach Sektorowego Programu Ope- racyjnego - Rozwój Zasobów Ludzkich, którego celem jest aktywizacja zawo- dowa jej absolwentów, kierowanych zgodnie z tym projektem do odbycia stażu u przedsiębiorców, jest innym niż powiatowy urząd pracy podmiotem kierują- cym na staż (art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Jolanta Strusińska- Żukowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2011 r. sprawy z odwołania K. Akademii [...] w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. z udziałem zainteresowanych: Anety W., Łukasza W., Kamili Ś., Olgi Ś., Małgorzaty S., Janusza S., Beaty S., Agnieszki P., Malwiny P., Anny P., Aliny J., Anny C., Anny C. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krako- wie z dnia 15 grudnia 2009 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ka- sacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 12 maja 2009 r. oddalił odwołanie K. Akademii [...] w K. (dalej jako Akademia albo odwołująca się) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 3 października 2008 r. stwierdzają- 2 cej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez osoby, z którymi odwołująca się zawarła umowy odbycia stażu w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004 - 2006. Sąd pierwszej instancji ustalił, że Akademia, działając na podstawie ustawy z dnia 5 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju, zawarła w dniu 11 sierpnia 2006 r. umowę z Województwem M. reprezentowanym przez Urząd Marszałkowski o dofinansowanie projektu „Staże partnerskie dla innowacji małych i średnich przedsię- biorstw” w ramach projektu 2 „Wzmocnienie rozwoju zasobów ludzkich w regionach”, finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków bu- dżetu państwa. Na podstawie tej umowy odwołująca się kierowała swoich absol- wentów, tj. zainteresowanych: Anetę W., Alinę J., Olgę Ś., Annę C., Annę P., Agnieszkę P., Beatę S., Annę C., Łukasza W., Janusza S., Kamilę Ś., Małgorzatę S. i Malwinę P. do odbycia stażu w firmach, które były partnerami projektu. Pomiędzy Akademią, stażystą i przedsiębiorcami, u których miał być odbywany staż, była za- wierana umowa stażowa przewidująca obowiązek wypłaty stażyście wynagrodzenia określonego jako dodatek stażowy, który wynosił 1.600 zł. Umowa stażowa określała także obowiązki i uprawnienia jej stron, przewidywała możliwość jej wypowiedzenia oraz kary umowne za niewywiązywanie się przez strony z ich obowiązków. Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej powołana jako ustawa systemowa), ubezpie- czeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pobierające stypendium w okre- sie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe. Definicję takich podmiotów zawiera art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, stanowiąc że są nimi, między innymi, korzy- stające z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepi- sach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.). Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że podstawę zawierania umów stażowych i kierowania absolwentów do od- bycia stażu stanowiła umowa z dnia 11 sierpnia 2006 r. zawarta z Województwem M. właśnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 5 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie 3 Rozwoju. Na podstawie tej umowy Akademia otrzymała dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i środków budżetu państwa na realizację programu stażowego, w ramach którego odwołująca się zawierała umowy stażowe i wypłacała stażystom wynagrodzenie (dodatek stażowy). Zdaniem tego Sądu, Aka- demia była zatem innym niż powiatowy urząd pracy podmiotem kierującym na staż i korzystającym z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajo- wych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy syste- mowej. Takiej ocenie nie stoi na przeszkodzie sam fakt nazwania wynagrodzenia wypłacanego w okresie odbywania stażu dodatkiem stażowym, bowiem nie oznacza to, że nie można go uznać za stypendium, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął, że osoby, z którymi od- wołująca się zawarła umowy stażowe, podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jak prawidłowo stwierdził organ rentowy w zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, po rozpo- znaniu apelacji Akademii, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. zmienił zaskarżony przez odwołującą się wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję, stwierdzając że zainteresowani - stażyści, z którymi Akademia zawarła umowy sta- żowe w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004 - 2006, od 1 listopada 2005 r. nie podlegają ubezpieczeniom społecznym i za- sądził od organu rentowego na rzecz odwołującej się kwotę 210 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd drugiej instancji, przytaczając in extenso treść art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, uznał bowiem, że w świetle obowiązujących zasad techniki prawodaw- czej brak jest podstaw do przyjęcia, iż zawarte w tym przepisie określenie „korzysta- jące z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na pod- stawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (…) albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (...)” jest odrębną jednostką redakcyjną stanowiącą tiret trzynaste. Pojęcie to nie określa bowiem przede wszystkim konkretnego podmiotu w odróżnieniu od tiret, które posługują się takimi nazwami (jednostki, instytucje, agencje, organizacje, ośrodki, Ochotnicze Hufce Pracy). Ponadto, o braku możliwości uznania przedmiotowego określenia za jednostkę redakcyjną w postaci tiret świadczy dyspozycja § 57 ust. 6 zasad techniki prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 4 dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz.U. Nr 100, poz. 908), zgodnie z którym każde tiret kończy się przecinkiem, a ostatnie przecinkiem, średnikiem albo kropką, chyba że wyliczenie kończy się częścią wspólną odnoszącą się do wszystkich tiret. W takim przypadku przecinek, średnik albo kropkę stawia się po części wspólnej. Z uwagi na to, że w art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej po przedmiotowym określeniu brak jest przecinka, średnika czy kropki, nie ma wątpliwo- ści, że nie stanowi ono odrębnego tiret, lecz część wspólną odnoszącą się do wszystkich tiret. W ocenie Sądu odwoławczego, powyższe rozważania prowadzą zaś do konkluzji, że w świetle art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, płatnikami składek są wszystkie wymienione w tym przepisie podmioty (12 rodzajów) i tylko w zakresie, w jakim korzystają z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajo- wych na dofinansowanie projektu albo decyzji. Odwołująca się Akademia nie może być zaliczona do tych podmiotów, albowiem nie można jej uznać za jednostkę nau- kową, o której mowa w art. 4 pkt 2 lit. za tiret ósme ustawy systemowej. W świetle ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 169, poz. 1049), jednostkami naukowymi są bowiem prowadzące w sposób ciągły badania naukowe lub prace rozwojowe podstawowe jednostki orga- nizacyjne uczelni w rozumieniu statutów tych uczelni (art. 2 pkt 9 ustawy), zaś zgod- nie z art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyż- szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), podstawową jednostką organizacyjną uczelni jest wydział lub inna jednostka organizacyjna uczelni określona w statucie, prowa- dząca co najmniej jeden kierunek studiów lub studia doktoranckie co najmniej w jed- nej dyscyplinie naukowej. Podstawową jednostkę organizacyjną Akademii stanowi wydział (§ 36 ust. 1 statutu tej uczelni), wobec czego status jednostki naukowej nie przysługuje uczelni jako całości, lecz tylko jej wydziałom. W ocenie Sądu drugiej in- stancji, Akademia nie należy zatem do kategorii podmiotów, które kierują na staż w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, wobec czego umowy zawarte pomiędzy nią a stażystami nie są umowami stażowymi w rozumieniu tego przepisu, lecz umowami cywilnoprawnymi, finansowanymi ze środków unijnych. Podstawę do podlegania przez zainteresowanych ubezpieczeniom społecznym mógł zatem sta- nowić wyłącznie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Mając przy tym na względzie, że przedmiotowe umowy o świadczenie usług zawarte były z zainteresowanymi bę- dącymi studentami poniżej 26 roku życia, Sąd drugiej instancji uznał, że brak było podstaw do objęcia stażystów obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z uwagi na 5 wyłączenie przymusu ubezpieczeń w takiej sytuacji stosownie do treści art. 6 ust. 4 ustawy systemowej. Organ rentowy wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, opierając ją na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej w związku z art. 4 pkt 2 lit. za tej ustawy, polegającą na przyjęciu, że osoby pobierające stypendium, o których mowa w pierwszym z tych przepisów, nie podlegają określonemu w nim ubezpieczeniu, gdyż nie zostały skie- rowane na staż przez jednostkę naukową w rozumieniu drugiego z tych przepisów. Formułując taki zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i jego zmianę przez oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz w obu przypadkach, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, zgodnie z którym obowiązko- wo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zo- stały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące, został dodany do tej ustawy z dniem 1 listopada 2005 r. ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie nie- których innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366). Tą samą ustawą dodano do ustawy systemowej art. 4 pkt 2 lit. za, wprowadzający pojęcie będącego płatnikiem składek innego niż powiatowy urząd pracy podmiotu kierującego, w którego treści w ówcze- snym brzmieniu po tiret dwunastym umieszczony był przecinek. Ten znak interpunk- cyjny został pominięty dopiero przy okazji nowelizacji przepisu dokonanej z dniem 1 stycznia 1997 r. ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.). Biorąc przy tym pod uwagę, że przed określeniem „korzystające z publicznych środków wspólnotowych” znajduje się taki sam myślnik jak przed określeniami pozostałych podmiotów wymienionych w art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, stwierdzić należy, że odwołanie się wyłącznie do zasad techniki prawodawczej nie wystarcza do wyjaśnienia, jakie podmioty są kieru- 6 jącymi w rozumieniu tego przepisu. Również w uzasadnieniu projektu ustawy zmie- niającej z dnia 28 lipca 2005 r. nie ma żadnych wskazówek, które mogłyby być po- mocne przy wyjaśnieniu tych wątpliwości, bowiem pierwotnie proponowana treść art. 4 pkt 2 lit. za brzmiała następująco: „inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kie- rujące - w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie stażu lub przygo- towania zawodowego” (por. art. 4 pkt 1 rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw - druk sejmowy nr 3881). Do uściślenia treści przepisu doszło dopiero na sku- tek prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw związanych z rzą- dowym „Programem uporządkowania i ograniczenia wydatków publicznych", zwłasz- cza na posiedzeniu w dniu 9 maja 2005 r., podczas którego wicedyrektor departa- mentu w MGiP Beata C. wyjaśniła, że zmiana w ustawie systemowej „ma na celu dostosowanie rozwiązania do przepisów Sektorowego Programu Operacyjnego - Rozwój Zasobów Ludzkich, które przewidują możliwość, by na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy były aktywizowane m.in. młode osoby bezrobotne. Formami aktywizacji tej grupy osób może być zarówno staż, jak też przygotowanie zawodowe, organizowane przez inne podmioty niż po- wiatowe urzędy pracy”, „ze zmian ustawowych wynika, że tym, który kieruje na staż - oprócz urzędów pracy - może być organizacja pozarządowa, która „wchodzi w obo- wiązki" urzędu pracy. Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także z in- nych ustaw wynika, że w przypadku kiedy dana osoba odbywa staż, podlega ona ubezpieczeniu społecznemu w okresie pobierania stypendium w czasie odbywania stażu. W stosownych przepisach dokładnie określono, kto jest płatnikiem, w jakiej wysokości i komu odprowadza się zaliczkę oraz jakie obowiązki muszą być wykona- ne przez powiatowy urząd pracy w związku ze skierowaniem danej osoby do odby- wania stażu. Środki finansowe z Unii Europejskiej mogą uzyskiwać organizacje poza- rządowe. Mogą to być środki np. na zwalczanie bezrobocia w grupie młodych ludzi. Dlatego istnieje możliwość zlecania tego rodzaju usług w drodze konkursów lub przetargów. Jednakże równocześnie należy stworzyć system umożliwiający osobom kierowanym na staż lub przygotowanie zawodowe uzyskanie równego, a nie gorsze- go statusu niż status osób bezrobotnych” oraz że „wydaje się, że brak precyzyjnego określenia podmiotu kierującego (…) stanowi pewien problem, który należałoby roz- wiązać. Wiemy jaka grupa przepisów mogłaby wchodzić w grę w tym przypadku. Proponowana zmiana powinna nawiązywać do rozporządzenia wprowadzającego 7 Sektorowy Program Operacyjny - Rozwój Zasobów Ludzkich. Jeżeli jest to dopusz- czalne, to wspólnie z Biurem Legislacyjnym Kancelarii Sejmu ustalimy dokładne brzmienie przepisu. W treści napisaliśmy, że chodzi o „przygotowanie zawodowe w miejscu pracy w rozumieniu przepisów" ww. rozporządzenia wykonawczego do ustawy o Narodowym Planie Rozwoju”. Z art. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju wy- nika, że określa ona sposób przygotowania i realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006, w celu realizacji którego tworzy się sektorowe programy operacyjne, re- gionalne programy operacyjne oraz inne programy operacyjne, finansowane z pu- blicznych środków krajowych lub współfinansowane z publicznych środków wspól- notowych (art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy). W ramach tych programów mogą być dofi- nansowywane różne projekty, a warunki dofinansowania określa umowa o dofinan- sowanie projektu, zawarta z beneficjentami przez instytucję zarządzającą progra- mem, instytucję wdrażającą lub działającą w imieniu instytucji zarządzającej instytu- cję pośredniczącą (art. 26 ustawy). Beneficjentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, korzystająca z pu- blicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu (art. 2 pkt 1 ustawy). Z powyżej przedstawionych prac nad projektem ustawy zmieniającej, między innymi, ustawę systemową, wynika, że „innym podmiotem kierującym” mieli być beneficjenci, którzy kierują „młodych bez- robotnych” na staż, realizując projekt w ramach Sektorowego Programu Operacyj- nego Rozwój Zasobów Ludzkich. Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r., na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy o Narodowym Planie Rozwo- ju, przyjęto Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 - 2006 (Dz.U. Nr 166, poz. 1743 ze zm.), w którego rozdziale IV „Priorytety i obszary wspar- cia” wymieniono, między innymi, priorytet 1 „Aktywna polityka rynku pracy oraz inte- gracji zawodowej i społecznej” oraz priorytet 2 „Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy”. W ramach priorytetu 1 przewidziano, między innymi, działanie 1.2 „Per- spektywy dla młodzieży”, którego celem było udzielenie możliwie pełnego wsparcia młodzieży, w tym absolwentom wszystkich typów szkół, tak aby nie stawali się bez- robotnymi. W ramach tego działania każdy młody człowiek miał otrzymać propozycje nowego startu przed upływem 6 miesięcy od momentu zarejestrowania się w urzę- dzie pracy. Pomoc udzielana w ramach projektów miała mieć na celu wspieranie szkoleń oraz dostosowanie umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy, wspie- 8 ranie wolontariatu wśród osób pozostających bez pracy do 6 miesięcy oraz wspiera- nie innych działań zmierzających do zwiększenia zdolności do zatrudnienia. Działa- nie obejmowało różnorodne formy wsparcia dla młodzieży, w tym absolwentów wszystkich szkół i miało być realizowane poprzez - między innymi: promowanie i wspieranie zatrudnienia w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, realizację programów specjalnych i innowacyjnych dla młodzieży, wspieranie kształcenia do- stosowanego do rynku pracy. Jedną z grup docelowych tych działań byli absolwenci wszystkich typów szkół, którzy są bezrobotni w świetle polskiego prawa, a jednym z beneficjentów - szkoły (włącznie ze szkołami wyższymi). Skoro zaś z powyżej przed- stawionego przebiegu prac nad projektem zmian w ustawie systemowej wynika, że w pojęciu „innych podmiotów kierujących na staż” mieszczą się wszyscy beneficjenci podejmujący w ramach projektu działania aktywizujące młode osoby bezrobotne, to nie ma żadnych przesłanek, ażeby z tego kręgu wyłączyć szkoły wyższe realizujące w ramach umowy o dofinansowanie projektu tego typu działania poprzez kierowanie swoich absolwentów na staż. Rację należy zatem przyznać skarżącemu, że nie nale- ży utożsamiać użytego w art. 4 pkt 2 lit. za tiret ósme ustawy systemowej pojęcia „jednostka naukowa” ze znaczeniem, jakie nadaje mu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki. Jak się wydaje, ustawodawca w tym wypadku miał na myśli bardziej potoczne rozumienie tego pojęcia jako pod- miotu mającego na celu nauczanie, kształcenie. Jak jednak wskazano wyżej, przymus ubezpieczeń społecznych dotyczy tylko tych szczególnych sytuacji, gdy dany podmiot będący beneficjentem w ramach okre- ślonego priorytetu realizuje działania mające na celu aktywizację zawodową „mło- dych bezrobotnych”, między innymi zawierając umowy stażowe z absolwentami szkół, którzy są bezrobotni w świetle polskiego prawa i tym samym „wchodząc w ob- owiązki urzędu pracy”. Należy zaś zwrócić uwagę, że szkoły wyższe mogą być be- neficjentami w rozumieniu ustawy o Narodowym Planie Rozwoju przy realizacji róż- norodnych projektów w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zaso- bów Ludzkich, w tym np. objętych priorytetem 2 „Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy”, w którym przewidziano, między innymi, działanie 2.3 „Rozwój kadr nowo- czesnej gospodarki”, dotyczące ustawicznego szkolenia zawodowego, transferu wie- dzy i współpracy pomiędzy światem nauki a gospodarką, promocji nowych form or- ganizacji pracy, doskonalenia umiejętności i kwalifikacji kadr zarządzających oraz pracowników przedsiębiorstw, ułatwiania transferu wiedzy i zacieśniania współpracy 9 między szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami, ułatwiania wprowadzania nowych form zatrudnienia i nowych form organizacji pracy. Grupami docelowymi tych działań są zaś pracodawcy oraz ich pracownicy, jednostki samorządu terytorialnego, partne- rzy społeczni, pracownicy jednostek naukowych, instytucje szkoleniowe oraz ośrodki wspierania przedsiębiorczości i pracownicy modelowych centrów screeningowych oraz innych jednostek służby zdrowia, a nie osoby bezrobotne. Te działania podej- mowane są bowiem nie w celu aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, a w celu, między innymi, modernizacji gospodarki poprzez zwiększenie poziomu innowacyjno- ści, w tym większy transfer nowoczesnych rozwiązań technologicznych czy organiza- cyjnych do przedsiębiorstw i instytucji, a zatem głównie w celu poprawy warunków funkcjonowania przedsiębiorstw, co tylko w sposób pośredni przyczynia się do roz- woju zasobów ludzkich. Należy także dodać, że Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich obejmuje też działania służące wzmocnieniu rozwoju re- gionalnych zasobów ludzkich w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (por. rozdział IV pkt 4.6 załącznika do rozporządzenia Mini- stra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Pro- gramu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 - 2006). Reasumując, stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest najistotniejsze to, że Akademia, będąc beneficjentem w rozumieniu ustawy o Narodowym Planie Rozwoju, w ramach realizowanego przez siebie projektu zawie- rała z zainteresowanymi umowy nazwane stażowymi, na czym skoncentrował się Sąd pierwszej instancji, ani to, że odwołująca się nie jest jednostką naukową w ro- zumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o zasadach finansowania nauki, na czym z kolei skupił się Sąd Apelacyjny, ale to, w ramach jakiego priorytetu objętego Programem Opera- cyjnym Rozwój Zasobów Ludzkich uzyskała dofinansowanie do swego projektu, jaki cel miały podejmowane przez nią działania, czego dotyczyły i do jakich podmiotów były skierowane, co w dotychczasowym postępowaniu nie doczekało się wyjaśnienia. Z ustaleń poczynionych przez Sądy obu instancji nie wynika nawet, czy przedmioto- we umowy stażowe zawierane były ze studentami, czy też z absolwentami Akademii, bo obu tych określeń używa się w motywach wyroków zamiennie, choć nie budzi żadnych wątpliwości, że osobą pobierającą stypendium w okresie odbywania stażu w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej może być tylko osoba o statusie osoby bezrobotnej, tj. niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w 10 danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej - albo jeżeli jest osobą nie- pełnosprawną - zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 ze zm.). Skarga kasacyjna okazała się zatem uzasadniona, albowiem Sąd drugiej in- stancji odmówił zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, chociaż nie poczynił dostatecznych ustaleń faktycznych do stwierdzenia, czy przedmiotowe umowy zawierane przez Akademię z zainteresowanymi były umowami stażowymi stanowiącymi tytuł obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w myśl art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, czy też umowami cywilnoprawnymi, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 39821 w związku z art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI