Orzeczenie · 2009-01-08

I UK 201/08

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2009-01-08
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
emeryturawarunki szczególneubezpieczenie społecznestaż pracySąd Najwyższyrozporządzeniewykaz prac

Wnioskodawca Z.W. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. Organ rentowy uznał, że wnioskodawca udokumentował jedynie 3 lata, 4 miesiące i 16 dni pracy w warunkach szczególnych, podczas gdy wymagane było 15 lat. Sporne okresy pracy to zatrudnienie w Ł. Zakładach Przemysłu Bawełnianego „N." od 20 kwietnia 1976 roku do 31 października 1984 roku oraz w B. Zakładach Przemysłu Bawełnianego „F." od 1 marca 1972 roku do 19 kwietnia 1976 roku, na stanowisku kierownika elektrociepłowni. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny, oddaliły odwołanie, opierając się na opinii biegłego, który stwierdził, że wnioskodawca nie przebywał stale i bezpośrednio w środowisku pracy w warunkach szczególnych, a jego nadzór miał charakter pośredni. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że praca na stanowisku kierowniczym, nawet związana z nadzorem, nie jest pracą w szczególnych warunkach, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną wnioskodawcy, uznał ją za zasadną. Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. poprzez oparcie ustaleń na opinii biegłego, podczas gdy ustalenie pracy w szczególnych warunkach nie wymaga wiadomości specjalnych. Sąd Najwyższy wskazał, że praca kierownika elektrociepłowni, obejmująca dozór inżynieryjno-techniczny w rozumieniu § 24 działu XIV załącznika A do rozporządzenia, może być zaliczona do pracy w szczególnych warunkach, nawet jeśli nadzór był pośredni lub obejmował czynności administracyjne. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma rozstrzygającego znaczenia, czy nadzór był bezpośredni, czy pośredni, ani czy wnioskodawca stale przebywał na stanowiskach pracy, jeśli w zakresie jego obowiązków było sporządzanie dokumentacji i planów oraz ponoszenie odpowiedzialności za błędy techniczne. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza w przypadku stanowisk nadzorczych i administracyjnych w zakładach pracy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów sprzed 2009 roku i może wymagać uwzględnienia zmian legislacyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy praca na stanowisku kierownika elektrociepłowni, obejmująca dozór inżynieryjno-techniczny, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, praca kierownika elektrociepłowni, obejmująca dozór inżynieryjno-techniczny w rozumieniu przepisów, może być zaliczona do pracy w szczególnych warunkach, nawet jeśli nadzór był pośredni lub obejmował czynności administracyjne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że ustalenie pracy w szczególnych warunkach nie wymaga wiadomości specjalnych i że praca kierownika elektrociepłowni, polegająca na dozorze inżynieryjno-technicznym, spełnia przesłanki określone w przepisach, nawet jeśli nie była wykonywana stale i bezpośrednio na stanowiskach robotniczych.

Czy ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających dopuszczenie dowodu z opinii biegłego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie wymaga wiadomości specjalnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym ocena charakteru pracy pod kątem warunków szczególnych opiera się na analizie przepisów prawa i materiału dowodowego, a nie na wiedzy specjalistycznej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawca (Z.W.)

Strony

NazwaTypRola
Z. W.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1, 2, 3, 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa zasady przyznawania emerytury w niższym wieku dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, odsyłając do przepisów dotychczasowych w zakresie wieku, rodzajów prac i warunków.

rozp. RM § § 2 ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze

Definiuje, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

rozp. RM § § 3, 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze

Określa wiek emerytalny i wymagany okres zatrudnienia dla pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

zarz. Nr 7 MPChiL § Dział XIV, poz. 24

Rozporządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Wykaz prac w szczególnych warunkach, obejmujący m.in. dozór inżynieryjno-techniczny.

k.p.c. art. 278 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje dopuszczanie dowodu z opinii biegłego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie pracy w szczególnych warunkach nie wymaga wiadomości specjalnych. • Praca kierownika elektrociepłowni, obejmująca dozór inżynieryjno-techniczny, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach. • Nadzór pośredni lub czynności administracyjne nie wykluczają uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach. • Sądy niższych instancji błędnie oparły się na opinii biegłego, zamiast samodzielnie ocenić materiał dowodowy w kontekście przepisów prawa.

Odrzucone argumenty

Praca wnioskodawcy jako kierownika elektrociepłowni nie była stale i w pełnym wymiarze wykonywana w warunkach szczególnych. • Nadzór wnioskodawcy miał charakter pośredni i obejmował czynności administracyjne, co wyklucza zaliczenie pracy do warunków szczególnych. • Zakładowy wykaz prac nie jest wiążący, a stanowisko kierownika elektrociepłowni nie jest wymienione wprost w rozporządzeniu jako praca w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

Ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach [...] nie wymaga wiadomości specjalnych uzasadniających prowadzenie dowodu z opinii biegłego. • Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia, w jakim zakresie wnioskodawca wykonywał dozór inżynieryjno-techniczny bezpośrednio, czyli osobiście lub pośrednio, czyli poprzez podległych mu służbowo pracowników. • Osoba wykonująca taki dozór nie musi stale przebywać na stanowiskach, gdzie jest wykonywana praca, w zakresie jej obowiązków musi być przewidziane sporządzanie dokumentacji, planów organizacyjnych i innych czynności.

Skład orzekający

Roman Kuczyński

przewodniczący

Zbigniew Myszka

członek

Andrzej Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza w przypadku stanowisk nadzorczych i administracyjnych w zakładach pracy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów sprzed 2009 roku i może wymagać uwzględnienia zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego stanowi ważny głos w interpretacji przepisów, szczególnie w kontekście stanowisk nadzorczych.

Czy praca kierownika elektrociepłowni to praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst