I UK 168/05

Wyrok z dnia 14 marca 2006 r. I UK 168/05 Zawarcie przez kobietę w ciąży, opłacającą składki na dobrowolne ubez- pieczenie chorobowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i działal- ność tę kontynuującą, umowy o pracę w celu uzyskania wyższych zasiłków przysługujących z ubezpieczenia chorobowego może być ocenione jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 i 3 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy z odwołania Danuty Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. z udziałem Dominika H., Dymitra P.-G. o ustalenie istnienia obowiązku ubezpie- czenia, na skutek kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2005 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 22 października 2003 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie Danuty Ż. od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 4 września 2002 r., którą stwierdzono, że wnioskodawczyni od dnia 15 maja 2002 r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu pracowników, z powodu zawarcia umowy o pracę dla pozoru. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że wnioskodawczyni od 1997 r. prowadzi własną działalność gospodarczą - Biuro Rachunkowe P.P.H.U. „D." w Z. i z tego ty- tułu do dnia 14 maja 2002 r. podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W ramach prowadzonej działalności wnioskodawczyni zatrudniała dwóch pracowni- ków i prowadziła dokumentację oraz rozliczenia podatkowe firm prowadzonych przez 2 Daniela H., a następnie spółki cywilnej „D." Dominika H. i Dymitra P.-G. w W. Spółka ta rozpoczęła działalność na początku 2002 r., a faktycznie zaczęła funkcjonować od wiosny 2002 r. W dniu 15 maja 2002 r., będąc w piątym miesiącu ciąży, wniosko- dawczyni zawarła z firmą „D." umowę o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymia- rze czasu pracy na stanowisku pracownika działu marketingu z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 3.500 zł brutto. Do pracy na takim stanowisku została do- puszczona przez lekarza do badań profilaktycznych. Zgodnie z umową o pracę miej- scem świadczenia pracy wnioskodawczyni była siedziba firmy w W., w której faktycz- nie była kilka razy. Przez pozostały czas wykonywała pracę w Z., kontaktując się ze wspólnikami firmy przez internet i telefon i mając obowiązek pozostawania do ich dyspozycji w godzinach od 9 do 17. W ramach powierzonych obowiązków wniosko- dawczyni miała sporządzić wytyczne do programu komputerowego, który zbierał dane dla kierowców i obejmował przygotowanie księgowe, zaś w zakresie zadań marketingowych pozyskiwać klientów, a docelowo prowadzić całą firmę. W maju 2002 r. poza wnioskodawczynią został w firmie zatrudniony na pełny etat kierowca z wynagrodzeniem miesięcznym 1.500 zł. W związku z zagrożoną ciążą, wnioskodaw- czyni od 10 czerwca 2002 r. do dnia porodu przebywała na ciągłym zwolnieniu lekar- skim, a następnie w okresie od 24 września 2002 r. do 27 stycznia 2003 r. na urlopie macierzyńskim. W okresie poprzedzającym korzystanie z zasiłku chorobowego wnio- skodawczyni opracowała wytyczne do programu komputerowego, a w zakresie mar- ketingu sporządzała ulotki. Z dniem 31 stycznia 2003 r. łączący strony stosunek pracy uległ rozwiązaniu za wypowiedzeniem z powodu likwidacji firmy wobec braku środków pieniężnych na jej prowadzenie. Zarówno przed zatrudnieniem wnioskodaw- czyni, jak i w czasie jej przebywania na zwolnieniu lekarskim i urlopie macierzyńskim nie zatrudniono nikogo na stanowisku pracownika do spraw marketingu, zaś obo- wiązki wnioskodawczyni przejęli wspólnicy firmy. W wyniku przeprowadzonego po- stępowania wyjaśniającego organ rentowy wstrzymał wypłatę zasiłku chorobowego poczynając od 15 lipca 2002 r. W ocenie Sądu Okręgowego całokształt okoliczności dotyczących zawarcia umowy o pracę wskazuje, iż zmierzała ona do obejścia prawa, gdyż jej rzeczywistym celem było uzyskanie przez wnioskodawczynię statusu pracownika i związanego z nim pracowniczego ubezpieczenia społecznego. Sąd wskazał, że w dacie zatrudnie- nia wnioskodawczyni była w piątym miesiącu ciąży, zamieszkiwała w Z., prowadziła własną działalność gospodarczą i została zatrudniona przez osoby, z którymi wiąże 3 ją kilkuletnia znajomość. Wspólnicy Dominik H. i Dymitr P.-G. rozpoczynając działal- ność nie znali zasad prowadzenia firmy, a pomimo to - po rozpoczęciu przez wnio- skodawczynię korzystania ze zwolnienia lekarskiego od dnia 10 czerwca 2002 r. - nie zatrudnili innej osoby na stanowisku pracownika do spraw marketingu i przejęli obo- wiązki wnioskodawczyni. Podjęcie pracy przez wnioskodawczynię, jej świadczenie przez krótki okres i przyjmowanie tego świadczenia przez pracodawcę wyklucza stwierdzenie pozornego charakteru umowy o pracę, a przemawia za uznaniem, że zawarcie tej umowy zmierzało do obejścia prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., co skutkuje jej nieważnością. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, że bycie pracownikiem zgodnie z treścią umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony oznacza faktyczne świadczenie pracy przez okres dłuższy i nieozna- czony. Zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują uznać, iż rzeczywistym celem zawarcia przedmiotowej umowy nie była wola realizowania przez wniosko- dawczynię obowiązków pracowniczych, ale skonstruowanie okoliczności faktycznych świadczących o pozostawaniu w stosunku pracy. Sąd drugiej instancji podkreślił, iż będąca księgową wnioskodawczyni, nie przerywając prowadzonej w ramach własnej działalności gospodarczej przez biuro rachunkowe w Z. obsługi firmy „D.", została przez nią zatrudniona na pełen etat z wysokim wynagrodzeniem celem opracowania wytycznych programu komputerowego i działań marketingowych, przy czym spółka rozpoczynała działalność na trudnym rynku [...] i to w sytuacji, gdy jej wspólnicy nie posiadali wiedzy odnośnie prowadzenia firmy. Przedmiotem działalności firmy „D." było codzienne dostarczanie produktów spożywczych, a w ramach działań marketin- gowych wnioskodawczyni, będąca w 5 miesiącu ciąży i faktycznie przebywająca w Z., miała pozyskiwać klientów. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji nie naruszył określonej w art. 233 § 1 k.p.c. zasady swobodnej oceny dowodów i zasadnie przyjął, iż zawarcie umowy o pracę zmierzało do obejścia prawa. Kwestie dotyczące braku zakazu zatrudniania kobiet w ciąży, opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz przedstawienia zaświadczenia lekarskiego o zdolności do pracy Sąd drugiej instancji uznał za pozostające bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia z tej przyczyny, iż rzeczywisty charakter pracow- niczego zatrudnienia wymaga nie tylko stwierdzenia braku formalnych zakazów do zatrudniania, ale jednoznacznych ustaleń i oceny, że zostały spełnione formalne i 4 realne warunki dla podjęcia zatrudnienia i miało miejsce rzeczywiste wykonywania obowiązków o cechach kreujących zobowiązania pracownicze. Kasację od powyższego wyroku wywiodła wnioskodawczyni, zarzucając w ra- mach podstawy z art. 3931 pkt 1 k.p.c. naruszenie art. 58 § 1 k.c., przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za nieważną umowy o pracę z dnia 15 maja 2002 r. jako zawartej w celu obejścia ustawy i uzyskania uprawnień do zasiłku chorobowego, chociaż skarżąca udowodniła zaświadczeniem lekarskim z dnia 24 lipca 2003 r., że zagrożenie ciąży stwierdzone zostało dopiero w dniu 10 czerwca 2002 r., a więc niemal miesiąc po zawarciu umowy o pracę oraz w ramach podstawy określonej w art. 3931 pkt 2 k.p.c. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c., przez pomi- nięcie w rozważaniach Sądu, że zagrożenie ciąży stwierdzono blisko miesiąc po za- warciu umowy o pracę, co miało istotny wpływ na treść wyroku, gdyż wykluczało za- stosowanie art. 58 § 1 k.c. jako podstawy nieważności umowy o pracę, a nadto art. 385 k.p.c., przez oddalenie apelacji, pomimo że zasługiwała ona na uwzględnienie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę wyroków Są- dów pierwszej i drugiej instancji i uznanie, że „wnioskodawczyni służy prawo do obję- cia ubezpieczeniem społecznym w okresie od 15 maja 2002 r. do 27 stycznia 2003 r.”. Zdaniem skarżącej, koniecznym elementem nieważności czynności prawnej, o której mowa w art. 58 § 1 k.c., jest świadomość celu obchodzenia ustawy przed do- konaniem tej czynności, czyli przed zawarciem umowy. Oznacza to, że o nieważno- ści czynności prawnej może być mowa wówczas, gdy istnieją dowody wskazujące, iż zamiar obejścia prawa istniał w chwili zawierania umowy. Tymczasem wnioskodaw- czyni o zagrożeniu ciąży i potrzebie dłuższego korzystania z zasiłku chorobowego dowiedziała się dopiero po upływie około miesiąca od zawarcia umowy o pracę, a tym samym „cel, dla którego miałaby obchodzić ustawę” nie istniał w chwili zawiera- nia umowy o pracę. Sądy obu instancji kwestii tej nie rozważały, co oznacza, iż nie rozpoznały istoty sprawy. Ponadto obowiązek udowodnienia okoliczności związanych z zagrożeniem ciąży skarżącej, a wskazujących na zamiar obejścia ustawy w chwili zawierania umowy o pracę, spoczywał na organie rentowym stosownie do art. 6 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 5 Skarżąca wskazuje w ramach podstawy określonej w art. 3931 pkt 2 k.p.c. na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c., przez pominięcie w rozważaniach Sądów obu instancji istotnej okoliczności, iż zagrożenie ciąży wnioskodawczyni stwierdzono blisko miesiąc po zawarciu umowy o pracę. Zdaniem skarżącej, nie roz- ważenie tej decydującej kwestii doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy i uznania umowy za nieważną w świetle art. 58 § 1 k.c., a w konsekwencji do błędne- go zastosowania art. 385 k.p.c. poprzez oddalenie apelacji. Zarzut naruszenia za- skarżonym wyrokiem art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługuje na uwzględnienie. Granice swobodnej oceny dowodów może naruszyć tylko dowolna ocena zebranego mate- riału, brak wszechstronnej oceny wszystkich istotnych dowodów lub ich ocena sprzeczna z zasadami logicznego powiązania wniosków z ustalonym stanem fak- tycznym lub doświadczeniem życiowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNAPiUS 2003 nr 5, poz. 137). Ustalenie stanu faktycznego, poprzez ocenianie zebranych w sprawie dowodów należy do sądu, przed którym postępowanie takie było przeprowadzone, a jedynym jego ustawowym ograniczeniem jest, aby sąd ten rozważył wszechstronnie zebrany w sprawie mate- riał dowodowy. Zarzuty kasacji nie wskazują na dowolną lub błędną ocenę dowodów dokonaną przez Sąd drugiej instancji, a sprowadzają się do wytknięcia mu braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału poprzez pominięcie oceny treści zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 lipca 2003 r. Tymczasem podstawy zaskarżo- nego rozstrzygnięcia nie stanowiło ustalenie, iż skarżąca w dacie zawierania umowy o pracę wiedziała o zagrożeniu ciąży i że zmierzała do obejścia prawa w celu uzy- skania długotrwałego zasiłku chorobowego. Wręcz przeciwnie, Sąd drugiej instancji wziął pod uwagę okoliczność, iż zawierając umowę o pracę wnioskodawczyni była do pracy zdolna, co wynikało z przedstawionego przez nią zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 maja 2002 r. Okoliczność tę jednak Sąd drugiej instancji uznał za nieistotną dla rozstrzygnięcia sprawy i stanowisko to uznać należy za trafne w świetle niekwe- stionowanego w kasacji ustalenia, iż do daty zawarcia umowy o pracę skarżąca opłacała składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzonej od 1997 r. działalności gospodarczej i po zawarciu umowy działalności tej nie zaprze- stała. Dalsze zatem opłacanie składek z powyższego tytułu uprawniałoby ją do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego bez konieczności zawierania umowy o pracę. Bezzasadne jest w tej sytuacji powołanie się w uzasadnieniu kasacji na art. 6 6 k.c., który określając reguły dowodzenia stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spo- czywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Nie można bowiem po- minąć, iż stosownie do art. 227 k.p.c., naruszenia którego skarżąca nie zarzuca, przedmiot dowodu stanowią tylko fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. W konsekwencji nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Stosownie do art. 3931 pkt 2 k.p.c. podstawą kasacji może być naruszenie nie jakich- kolwiek przepisów postępowania, ale tylko takich, których naruszenie mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 328 § 2 k.p.c. wymienia konieczne ele- menty uzasadnienia wyroku, a jego naruszenie w zakresie wskazanym w kasacji nie może być w niniejszej sprawie kwalifikowane jako wpływające - i to w sposób istotny - na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku wyjaśnia przyczyny, dla jakich orzeczenie zostało wydane, sporządzane jest już po rozstrzygnięciu sprawy i w tej sytuacji spo- rządzenie go nawet z naruszeniem wymagań ustawowych tylko wyjątkowo może być uznane za wpływające istotnie na sposób rozstrzygnięcia (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNAPiUS 2003 nr 7, poz. 182). Przede wszystkim powołany w kasacji zarzut naruszenia omawianego przepisu nie został należycie uzasadniony poprzez wskazanie, jakich konkretnie elementów nie zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz wykazanie, w jaki sposób brak ten mógł wpłynąć na wynik sprawy. Natomiast nieodniesienie się przez Sąd Apela- cyjny do treści zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 lipca 2003 r. nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co zostało wyżej już omówione. Skoro faktyczna podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia nie została skutecz- nie zakwestionowana, przeto ustalenia Sądu pierwszej instancji, podzielone przez Sąd drugiej instancji, są wiążące dla Sądu Najwyższego. Do rozważenia pozostaje zatem zasadność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 58 § 1 k.c. Zarzut naruszenia prawa materialnego może dotyczyć bądź błędnej wykładni przepisu, która polega na niezrozumieniu albo niewłaściwym zrozumieniu jego treści, bądź niewła- ściwego zastosowania przepisu (tak zwany błąd w subsumcji), a więc zastosowania normy prawnej, która w okolicznościach faktycznych sprawy nie podlegała zastoso- waniu. Zasadą jest, że Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji (art. 39311 k.p.c.), te zaś w szczególności wyznaczone są przez sposób ujęcia podstaw kasacyjnych (przytoczonych w kasacji przepisów, których naruszenie zarzuca się zaskarżonemu wyrokowi) oraz ich uzasadnienia (art. 3933 k.p.c.). Skarżąca nie za- rzuca Sądowi drugiej instancji niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 k.c., a upa- 7 truje jego naruszenie w błędnej wykładni, polegającej na uznaniu umowy o pracę za nieważną jako zawartą w celu obejścia prawa i uzyskania uprawnień do zasiłku cho- robowego, chociaż o potrzebie korzystania ze zwolnień lekarskich w związku z za- grożeniem ciąży dowiedziała się niemal po miesiącu od daty zawarcia umowy o pracę. Zdaniem skarżącej koniecznym elementem nieważności czynności prawnej, o której mowa w art. 58 § 1 k.c., jest świadomość celu obchodzenia ustawy przed do- konaniem tej czynności, zaś w niniejszej sprawie nie istnieją dowody wskazujące na to, że zamiar obejścia ustawy istniał w chwili zawierania umowy o pracę. Tak skon- struowany zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skuteczny, albowiem po pierwsze - został niewłaściwie sformułowany, gdyż zawarty w nim wywód dotyczy w istocie niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 k.c. w stanie faktycznym sprawy, a po drugie - oceniając ważność dokonanej czynności prawnej Sądy obu instancji kie- rowały się ustaleniami, które nie zostały w kasacji zakwestionowane. Z ustaleń tych wynika, że będąca w piątym miesiącu ciąży i opłacająca składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe skarżąca, nie przerywając prowadzonej w ramach własnej działalności gospodarczej obsługi działającej w W. od wiosny 2002 r. Spółki cywilnej „D.”, została zatrudniona przez wspólników tej spółki z dniem 15 maja 2002 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika do spraw marketingu za wynagrodzeniem w kwocie 3.500 zł miesięcznie. Przedmiotem działalności spółki było codzienne dostarczanie produktów spożywczych na terenie W. Do obowiązków wnioskodawczyni miało między innymi należeć pozyskiwanie klientów na rynku [...] w sytuacji, gdy wspólnicy nie posiadali wiedzy na temat prowadzenia firmy, zaś wnioskodawczyni - będąca jedynym pra- cownikiem spółki zatrudnionym w takim charakterze - faktycznie przebywała w Z., gdzie nadal prowadziła własną działalność gospodarczą, kontaktując się ze wspólni- kami spółki za pośrednictwem internetu bądź telefonicznie. Po rozpoczęciu korzysta- nia przez skarżącą od dnia 10 czerwca 2002 r. ze świadczeń z ubezpieczenia spo- łecznego, wspólnicy spółki nie zatrudnili innej osoby do wykonywania czynności marketingowych, zaś rozwiązanie z wnioskodawczynią umowy o pracę z powodu likwidacji firmy w związku z brakiem środków pieniężnych na jej prowadzenie zbiegło się w czasie z zakończeniem korzystania przez skarżącą z urlopu macierzyńskiego. Ustalenia te stanowiły podstawę przyjęcia przez Sąd drugiej instancji, iż w okoliczno- ściach sprawy zawarcie umowy o pracę zmierzało do obejścia prawa, albowiem rze- czywistym celem umowy nie była wola realizowania przez wnioskodawczynię obo- 8 wiązków pracowniczych, a jedynie skonstruowanie okoliczności faktycznych, świad- czących o pozostawaniu w stosunku pracy, a w konsekwencji o podleganiu pracow- niczemu ubezpieczeniu społecznemu. Jednocześnie Sąd Apelacyjny przyjął ustale- nie Sądu pierwszej instancji, iż do dnia 10 czerwca 2002 r. skarżąca faktycznie świadczyła pracę, co uniemożliwia przyjęcie pozorności zawartej umowy o pracę (art. 83 § 1 k.c.). Stosownie do art. 58 § 1 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Wykładnia powołanego przepisu pro- wadzi do wniosku, że czynnością prawną podjętą w celu obejścia ustawy jest czyn- ność, wprawdzie nie objęta zakazem prawnym, ale przedsięwzięta w celu osiągnię- cia skutku zakazanego przez prawo. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2004 r., I PK 42/04 (OSNP 2005 nr 14, poz. 209), stwierdził, że czynno- ści mające na celu obejście ustawy zawierają jedynie pozór zgodności z ustawą. Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, która pozornie nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. Chodzi tu więc o wywołanie skutku sprzecznego z prawem. Obejście ustawy to zatem zachowanie podmiotu prawa, który napotykając prawny zakaz dokonywania określonej czynności prawnej „obchodzi” go w ten sposób, że dokonuje innej niezakazanej formalnie czyn- ności w celu osiągnięcia skutku związanego z czynnością zakazaną, a tym samym sprzecznego z prawem. Dążenie przez kobietę w ciąży do podlegania pracownicze- mu ubezpieczeniu społecznemu przy uwzględnieniu, iż do daty zawarcia umowy o pracę opłacała składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzo- nej działalności gospodarczej i pomimo zawarcia umowy działalności tej nie zaprze- stała, wiąże się niewątpliwie z możliwością skorzystania przez nią z wysokich zasił- ków przysługujących z ubezpieczenia chorobowego, będących konsekwencją usta- lenia w umowie wysokiego wynagrodzenia za pracę. Jednakże osiągnięcie takiego celu nie może być uznane za sprzeczne z prawem. Skorzystanie z ochrony gwaran- towanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest legalnym celem zawierania umów o pracę. Może ono być głównym motywem nawiązania stosunku pracy za- miast wykonywania zatrudnienia na innych podstawach prawnych, nawet gdyby cel umowy o pracę nienaruszającej art. 22 k.p. dyktowany był wyłącznie chęcią uzyska- nia świadczeń z ubezpieczenia społecznego (por. powołany wyżej wyrok z dnia 25 stycznia 2005 r., I PK 42/04 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., 9 III UK 89/05, niepublikowany). Oznacza to, iż stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z tej umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., II UK 114/04, OSNP 2005 nr 15, poz. 235). Brak podstaw do przyjęcia nieważności czynności prawnej jako zawartej w celu obejścia ustawy nie oznacza jednak, iż czynność ta nie może być oceniana w płaszczyźnie zgodności jej celu z zasadami współżycia społecznego. W myśl art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecz- nego, natomiast zgodnie z art. 58 § 3 k.c. jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czyn- ność nie zostałaby dokonana. W przepisie art. 58 § 3 k.c. chodzi zatem o to, czy przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności, w jakich czynność prawną podjęto, i zakła- dając rozsądną ich ocenę, doszłoby do dokonania czynności prawnej przez strony bez nieważnych postanowień, czy też nie. Zachowania wnioskodawczyni i wspólni- ków spółki cywilnej w okolicznościach sprawy należy uznać za naganne i szkodliwe społecznie na tle szerokiego zjawiska wyłudzania świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, polegającego na zawieraniu umów o pracę na krótki okres przed zaj- ściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia z ubezpieczenia społecz- nego i ustalaniu wygórowanego wynagrodzenia w celu uzyskania przez osobę ubez- pieczoną naliczonych od takiej podstawy świadczeń z ubezpieczenia społecznego (zasiłków chorobowego i macierzyńskiego). W opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy należy podzielić pogląd Sądu Apelacyjnego, iż „rzeczywistym celem zawarcia przedmiotowej umowy nie była wola realizowania przez wnioskodawczynię obowiąz- ków pracowniczych, ale skonstruowanie okoliczności faktycznych świadczących o pozostawaniu w stosunku pracy”. Uzasadnione jest w konsekwencji twierdzenie, że celem zawartej umowy o pracę nie było wykonywanie przez skarżącą obowiązków pracowniczych przez nieoznaczony czas (co jest istotą umowy o pracę na czas nie- określony) oraz objęcie ochroną ubezpieczeniową, którą posiadała jako osoba opła- cająca składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzonej dzia- łalności gospodarczej, i kontynuująca tę działalność, lecz stanowiące nadużycie wy- korzystanie stosunku pracy wyłącznie do osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu, a 10 nadto, że bez postanowień dotyczących wysokości wynagrodzenia - przy przyjęciu, iż samo zawarcie umowy o pracę przez kobietę w ciąży nie jest naganne - umowa ta nie zostałaby zawarta (art. 58 § 3 k.c.). W rezultacie nieuzasadniony jest zarzut obrazy art. 385 k.p.c., zgodnie z któ- rym sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce wtedy, gdyby sąd uznał, że apelacja jest bezzasadna i nie oddalił jej albo gdyby ją oddalił, uznając ją jednocześnie za zasadną bądź wów- czas, gdyby naruszenie innych przepisów postępowania lub przepisów prawa mate- rialnego miało istotny wpływ na jego błędne zastosowanie i bezzasadne oddalenie apelacji pomimo jej zasadności. Żadna z tych sytuacji w sprawie nie zachodzi. Z powyższych względów kasacja podlega oddaleniu na podstawie art. 39312 k.p.c. ========================================