I UK 154/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Jerzego K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który oddalił jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku chorobowego. Jerzy K. pobierał świadczenia w okresie, gdy był członkiem rady nadzorczej spółki akcyjnej i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie, a także dodatkowe wynagrodzenie za stały, indywidualny nadzór. ZUS uznał, że wykonywanie tych czynności stanowiło pracę zarobkową, co zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, skutkowało utratą prawa do świadczeń. Sąd Okręgowy i Apelacyjny podzieliły to stanowisko. Sąd Najwyższy, rozpatrując kasację, potwierdził, że obie przesłanki utraty prawa do świadczenia – wykonywanie pracy zarobkowej oraz wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem – mają charakter niezależny. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zdefiniowanie pojęcia „pracy zarobkowej”. Sąd Najwyższy uznał, że obejmuje ono wszelkie czynności wykonywane w celu zarobkowym, na dowolnej podstawie prawnej, w tym pełnienie funkcji członka rady nadzorczej i pobieranie z tego tytułu wynagrodzenia, nawet jeśli nie jest to stosunek pracy. Sąd odrzucił argumentację ubezpieczonego, że jego działalność w radzie nadzorczej nie stanowiła pracy zarobkowej, odróżniając ją od sytuacji radnego otrzymującego diety. W konsekwencji, kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'pracy zarobkowej' w kontekście świadczeń z ubezpieczenia społecznego dla osób pełniących funkcje w organach spółek kapitałowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji członka rady nadzorczej pobierającego wynagrodzenie. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania do sytuacji, gdzie wynagrodzenie nie jest pobierane lub jest w formie diety o innym charakterze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pełnienie funkcji członka rady nadzorczej spółki akcyjnej i pobieranie z tego tytułu wynagrodzenia stanowi pracę zarobkową w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, skutkującą utratą prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pełnienie funkcji członka rady nadzorczej spółki akcyjnej i pobieranie z tego tytułu wynagrodzenia, w tym dodatkowego wynagrodzenia za stały nadzór, stanowi pracę zarobkową w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pojęcie „pracy zarobkowej” w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa obejmuje wszelkie czynności wykonywane w celu zarobkowym, na dowolnej podstawie prawnej, nawet jeśli nie jest to stosunek pracy. Pobieranie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej i sprawowania nadzoru jest traktowane jako zarobek, a nie jedynie dieta czy rekompensata kosztów.
Czy przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego (wykonywanie pracy zarobkowej oraz wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem) mają charakter rozłączny, czy też muszą być spełnione łącznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki te mają charakter rozłączny i niezależny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wyraźnie wskazują na dwie odrębne przesłanki utraty prawa do świadczenia i nie łączą ich w żaden sposób. Wystarczy więc, że ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową w czasie orzeczonej niezdolności do pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jerzy K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
u.ś.p.u.s.ch.i.m. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
u.ś.p.u.s.ch.i.m. art. 18 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Pracownik wykonujący w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy inną pracę zarobkową lub uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy albo wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia - tracił prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 84 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami.
k.s.h. art. 382 § 1
Kodeks spółek handlowych
Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
k.s.h. art. 390 § 1
Kodeks spółek handlowych
Rada nadzorcza wykonuje swoje obowiązki kolegialnie, może jednak delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych czynności nadzorczych.
k.s.h. art. 390 § 2
Kodeks spółek handlowych
Członkowie rady nadzorczej, delegowani do stałego indywidualnego wykonywania nadzoru, otrzymują osobne wynagrodzenie.
k.s.h. art. 392 § 1
Kodeks spółek handlowych
Członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pełnienie funkcji członka rady nadzorczej i pobieranie z tego tytułu wynagrodzenia stanowi pracę zarobkową w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. • Przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego (wykonywanie pracy zarobkowej oraz wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem) mają charakter rozłączny i niezależny.
Odrzucone argumenty
Powołanie do rady nadzorczej i oddelegowanie do czynności nadzoru nie wiąże się z nawiązaniem stosunku pracy ani innego stosunku cywilnoprawnego, a wypłacane kwoty nie są ekwiwalentem za te czynności. • Wypłacane świadczenia członkom rady nadzorczej są fakultatywne i nie zawsze są przyznawane. • Linia orzecznicza Sądu Najwyższego w zakresie definiowania „pracy zarobkowej” jest zróżnicowana. • Praca zarobkowa to nie każda praca, nawet bez podstawy prawnej. • Ubezpieczony wykorzystywał zwolnienia lekarskie zgodnie z ich celem. • Nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ ubezpieczony nie pobrał świadczeń nienależnych. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę dowodów i wniosków.
Godne uwagi sformułowania
Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia. • Praca zarobkowa w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. • Przesłanki powodujące utratę prawa do świadczenia mają charakter niezależny, odrębny. • Członkowie rady nadzorczej spółki akcyjnej wykonują swoje czynności osobiście na podstawie stosunku prawnego o charakterze cywilnoprawnym (organizacyjnym). • Członek rady nadzorczej, któremu przyznano wynagrodzenie z tego tytułu, które co ważniejsze pobierał, a zwłaszcza członek rady nadzorczej delegowany do stałego indywidualnego wykonywania czynności nadzorczych, pobierający z tego tytułu wynagrodzenie, świadczy więc „pracę zarobkową”.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'pracy zarobkowej' w kontekście świadczeń z ubezpieczenia społecznego dla osób pełniących funkcje w organach spółek kapitałowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji członka rady nadzorczej pobierającego wynagrodzenie. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania do sytuacji, gdzie wynagrodzenie nie jest pobierane lub jest w formie diety o innym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących pracy zarobkowej w kontekście świadczeń chorobowych, szczególnie w odniesieniu do osób pełniących funkcje w organach spółek. Wyjaśnia, kiedy pobieranie wynagrodzenia za działalność w radzie nadzorczej może prowadzić do utraty prawa do zasiłku.
“Czy pobieranie wynagrodzenia jako członek rady nadzorczej pozbawi Cię zasiłku chorobowego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.