Orzeczenie · 2006-11-15

I UK 150/06

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2006-11-15

SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

wypadek przy pracyrenta uzupełniającazadośćuczynienieprzedawnieniewiek emerytalnyzdolność do pracyodpowiedzialność pracodawcySąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpoznał skargi kasacyjne od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie pracownika, który doznał wypadku przy pracy i dochodził zadośćuczynienia oraz renty uzupełniającej. Kluczowe zagadnienia dotyczyły biegu terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz możliwości ograniczenia renty uzupełniającej po osiągnięciu przez poszkodowanego wieku emerytalnego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej renty, uznając, że osiągnięcie wieku emerytalnego i spełnienie warunków do jej pobierania nie powoduje utraty zdolności do pracy zarobkowej i nie stanowi podstawy do ograniczenia obowiązku pracodawcy płacenia renty uzupełniającej. W kwestii przedawnienia, Sąd Najwyższy skorygował interpretacje sądów niższych instancji, wskazując, że termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym rozpoczyna bieg od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a nie od dnia, w którym „odczuł realną różnicę w dochodzie”. Sąd Najwyższy oddalił również zarzut dotyczący stosowania prawa unijnego, wskazując, że przepisy wspólnotowe nie miały zastosowania do zdarzeń sprzed przystąpienia Polski do UE i nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz kwestia prawa do renty uzupełniającej po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji niektórych przepisów oraz specyfiki wypadku przy pracy.

Zagadnienia prawne (3)

Od kiedy rozpoczyna bieg trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Termin przedawnienia rozpoczyna bieg od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a nie od dnia, w którym „odczuł realną różnicę w dochodzie”.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że literalne brzmienie art. 442 § 1 k.c. jasno określa moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia jako dzień powzięcia wiadomości o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, a nie subiektywne odczucie skutków szkody.

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego i spełnienie warunków do jego pobierania wyłącza prawo do renty uzupełniającej z tytułu wypadku przy pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, osiągnięcie wieku emerytalnego i spełnienie innych warunków nabycia prawa do emerytury nie prowadzi do utraty zdolności do pracy zarobkowej i nie daje podstawy do ograniczenia obowiązku pracodawcy płacenia pracownikowi poszkodowanemu renty uzupełniającej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał pogląd Sądu Apelacyjnego za nietrafny, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym wiek emerytalny nie jest równoznaczny z utratą prawnej zdolności do pracy zarobkowej i nie wyłącza prawa do renty uzupełniającej.

Czy przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 13 Traktatu WE jest podstawą kompetencji prawotwórczych organu Wspólnoty Europejskiej, a nie podstawą roszczeń jednostki, w związku z czym nie może być podstawą skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 13 TWE upoważnia organy wspólnotowe do tworzenia prawa, ale nie przyznaje bezpośrednich uprawnień jednostkom, które mogłyby być dochodzone w drodze skargi kasacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania części wyroku, oddalenie skargi kasacyjnej pozwanej w pozostałej części

Strona wygrywająca

Częściowo powód (w zakresie uchylenia wyroku i przekazania do ponownego rozpoznania), częściowo pozwana (w zakresie oddalenia skargi kasacyjnej pozwanej)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Tadeusz W.	osoba_fizyczna	powód
„H.” SA w W.	spółka	pozwana
„N.” Spółka z o.o. w W.	spółka	interwenient uboczny po stronie pozwanej

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 442 § § 1

Kodeks cywilny

Trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym rozpoczyna się w dniu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

k.c. art. 444 § § 2

Kodeks cywilny

Renta uzupełniająca przysługuje pracownikowi poszkodowanemu wskutek wypadku przy pracy, który utracił częściowo zdolność do pracy. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie wyłącza prawa do tej renty.

Pomocnicze

k.c. art. 435 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności na zasadzie ryzyka dla przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.

k.c. art. 445 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych wynikających z umowy o pracę.

k.p. art. 237 § 1

Kodeks pracy

Przepis dotyczący świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, który nie wyłącza dochodzenia roszczeń uzupełniających z Kodeksu cywilnego.

ustawa wypadkowa

Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Przepisy tej ustawy stosuje się do spraw o świadczenia z tytułu wypadków przy pracy, które nastąpiły począwszy od dnia 1 stycznia 2003 r. Do wypadku z 1999 r. stosuje się przepisy ustawy z 1975 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie wyłącza prawa do renty uzupełniającej. • Termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody rozpoczyna bieg od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej.

Odrzucone argumenty

Roszczenie o rentę uległo przedawnieniu z uwagi na upływ trzech lat od daty wypadku. • Przepisy prawa unijnego mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej. • Przepis art. 237¹ k.p. wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających z Kodeksu cywilnego.

Godne uwagi sformułowania

„odczuł realną różnicę w dochodzie” • „nie prowadzi do utraty zdolności do pracy zarobkowej i nie daje podstawy do ograniczenia przez sąd obowiązku pracodawcy płacenia pracownikowi poszkodowanemu wskutek wypadku przy pracy renty uzupełniającej” • „jest podstawą kompetencji prawotwórczych organu Wspólnoty Europejskiej, a nie podstawą roszczeń jednostki”

Skład orzekający

Herbert Szurgacz

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sędzia

Zbigniew Hajn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz kwestia prawa do renty uzupełniającej po osiągnięciu wieku emerytalnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji niektórych przepisów oraz specyfiki wypadku przy pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza ważne kwestie praktyczne dla pracowników i pracodawców dotyczące przedawnienia roszczeń i praw po osiągnięciu wieku emerytalnego, z istotnymi rozstrzygnięciami Sądu Najwyższego.

“Czy wiek emerytalny zamyka drogę do renty po wypadku? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”

Dane finansowe

zadośćuczynienie: 25 000 PLN

skapitalizowana renta wyrównawcza: 980 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników