I UK 144/06

Wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. I UK 144/06 Okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewi- dziane składki, podlegają uwzględnieniu także przy ustalaniu spełnienia warun- ków prawa do renty rodzinnej (art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy z odwołania Marka Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w C. o rentę, na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wy- roku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 listopada 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 5 stycznia 2004 r., odmawiającą wnioskodawcy Markowi Ł. przyznania prawa do renty rodzinnej w ten sposób, że przyznał wniosko- dawcy prawo do renty. Sąd pierwszej instancji, opierając się na treści przepisów art. 65, 67 i 68 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U Nr 162, poz. 1118 ze zm., obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przyjął, że odwołujący się Marek Ł. jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym Witoldzie Ł. Uprawnienie do renty z tytułu niezdolności do pracy reguluje art. 57 powołanej ustawy. W myśl jej art. 65 ust. 2 przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy. W sprawie bezsporne jest, iż Witold Ł. w okresie od dnia 13 2 października 1993 r. do dnia 13 października 2003 r. legitymował się wymaganym 5 letnim okresem składkowym i nieskładkowym, jak również to, że niezdolność do pracy powstała później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania okresów, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Równocześnie jednak ust. 2 art. 57 przewiduje, iż przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy uwzględnia się także okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, jeżeli okresy składkowe i nieskładko- we, ustalone na zasadach określonych w art. 5 - 7 są krótsze od okresu wymagane- go do przyznania renty w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS doty- czy ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Okres składkowy i nie- składkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn wymie- niony w art. 57 ust. 2 jest okresem koniecznym do pominięcia wymogu określonego w art. 57 ust. 1 pkt 3. Jest także jednym z okresów wymaganych do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w określonej w nim sytuacji. Dlatego też, według oceny tego Sądu, przy braku wyraźnego unormowania i wyłączenia w tym zakresie także tu ma zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie można ograniczać jego stosowania tylko do okresów, o których mowa w jej art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Katowicach oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziału w C. Zdaniem Sądu , do 25 letniego okresu składkowego i nieskład- kowego, o którym mowa w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, można zaliczyć okresy podle- gania ubezpieczeniu społecznemu rolników, za które opłacono składki( art. 10 ust 1 ustawy). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddział w C. Zarzucił naruszenie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz błędną wykładnię art. 57 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ust. 2, przy uwzględnieniu art. 3 57 ust. 1 tej ustawy i przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty rodzinnej po zmarłym Witoldzie Ł., w sytuacji gdy w chwili śmierci nie legitymował się on co naj- mniej 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym, a zatem nie spełniał wszystkich warunków wymaganych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy. Zdaniem skarżącego zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzą- cych poważne wątpliwości, tj. art. 57 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co do możliwości uzupełnienia 25-letniego okresu składkowe- go i nieskładkowego okresem opłacania składek na ubezpieczenie spo- łeczne rolników. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ubezpieczonego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o e. i r. z FUS renta rodzinna przysługuje uprawnionemu członkowi rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymaga- ne do uzyskania jednego z tych świadczeń. W rozpoznawanej sprawie ojciec wnio- skodawcy nie miał ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności pracy. Na gruncie niespornych okoliczności faktycznych istota sporu sprowadza się do dwu kwestii. Pierwsza dotyczy interpretacji przesłanek prawa do renty po zmianie ustawy o eme- ryturach i rentach z FUS dokonanej ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie so- cjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268 ze zm.). W myśl wprowadzonego tą ustawą do art. 57 nowego ustępu 2, przepisu ustępu 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Wymieniony przepis był niejednolicie wykładany, również w znaczeniu, jakie nadaje mu skarżący organ rentowy. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., I UZP 5/05 (OSNP 2006 nr 19-20, poz. 305), Sąd Najwyższy stwier- dził, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udo- wodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy o e. i r. z FUS), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostat- niego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania 4 niezdolności do pracy. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym przedstawioną inter- pretację całkowicie podziela. Przedstawiona wykładnia wymaga jednak uzupełnienia o kwestię, czy wymieniony przepis znajduje zastosowanie do sytuacji, w której zmarły był częściowo niezdolny do pracy, ale z mocy art. 65 ust. 2 ustawy o e. i r. z FUS przy ocenie jego prawa do renty przyjmuje się, że osoba ta (zmarły) była całko- wicie niezdolna do pracy. W związku z podniesioną kwestią wymaga podkreślenia, że art. 65 ust. 2 od- nosi się do przesłanek prawa do renty rodzinnej w postaci spełnienia przez zmarłego warunków do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowi- cie niezdolna do pracy. Oznacza to, iż osoba ta, w świetle przepisów regulujących warunki uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, musi być trakto- wana jako osoba całkowicie niezdolna do pracy; również w świetle przepisu art. 57 ust. 2. Dla spełnienia warunków wymaganych do uzyskania prawa do renty poza cał- kowitą niezdolnością do pracy, wymagany jest staż ubezpieczeniowy, dla mężczyzn wymiarze 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W kwestii możliwości uzu- pełnienia stażu pracy okresami ubezpieczenia społecznego rolników art. 10 ustawy o e. i r. z FUS stanowi, że okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opła- cono przewidziane w odrębnych przepisach składki uwzględnia się także przy usta- laniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli okresy składkowe i nie- składkowe ustalone na zasadach określonych w jej art. 5-7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania renty, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Wymieniony przepis odnosi się do ustalania przesłanek prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Należy zatem przyjąć, iż okresy ubezpieczenia społecz- nego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, podlegają uwzględnieniu także przy ustalaniu spełnienia przesłanek prawa do renty rodzinnej. Skoro więc skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 39814 k.p.c. należało orzec o jej oddaleniu. ========================================