I UK 114/06

Sygn. akt I UK 114/06 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 18 lipca 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maria Tyszel 
 
w sprawie z odwołania H. T. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w Ł. o rentę z tytułu 
niezdolności do pracy w związku z pobytem w obozie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych 
i Spraw Publicznych w dniu 18 lipca 2006 r., 
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. 
z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt III AUa …/04, 
 
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
Uzasadnienie 
     Stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 
grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - 
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), 
postanowienie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi 
kasacyjnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia, jednakże Sąd Najwyższy 
rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną uznaje za potrzebne wskazanie zasadniczych 
motywów rozstrzygnięcia. 
Przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z 9 
grudnia 2005 r.,   oddalający apelację H. T., ur. 29 stycznia 1937r., od wyroku Sądu 
Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z 26 listopada 2004 r.,   
którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II 
Oddziału w Ł., wstrzymującej dalszą wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy w 
związku z pobytem w maju 1940 r., w obozie hitlerowskim, wobec braku związku 
przyczynowego tej niezdolności z miesięcznym pobytem w obozie. 
Na podstawie  art.   3989  §  1  k.p.c.,  Sąd Najwyższy  przyjmuje  skargę 
kasacyjną  do rozpoznania, jeżeli zaistnieje przynajmniej jedna z wymienionych w 

 
 
2 
nim przesłanek.  Są nimi: 1) wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego, 2) 
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub 
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) nieważność postępowania lub 4) 
oczywista zasadność skargi kasacyjnej. Wniesiona w sprawie skarga nie spełnia żadnej 
z nich. W skardze, przytoczone zostały obydwie podstawy kasacyjne lecz wszystkie 
zarzuty, podniesione   w   ramach   podstawy   naruszenia   przepisów   postępowania   
odnoszą   się   do   przepisów stosowanych przez Sąd pierwszej instancji, nie zostały 
powiązane z przepisami dotyczącymi postępowania apelacyjnego, ich uzasadnienie 
sprowadza się do zakwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę 
zaskarżonego wyroku. Skoro więc, skargę kasacyjną wnosi się od prawomocnego 
orzeczenia sądu drugiej instancji (stosownie do art. 3981 § 1 k.p.c.) a, zgodnie z art. 
3983 § 3 k.p.c., zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą 
stanowić jej podstawy, to takie sformułowanie zarzutów czyni je bezskutecznymi i 
bezprzedmiotowymi. 
Przytoczona w skardze podstawa naruszenia prawa materialnego: „poprzez 
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie" art. 4 ust. 1 pkt 1a i c i art. 12 ust. 1, 
ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 5   ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz 
niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego 
(Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), zwanej ustawą o kombatantach, oraz art.101 pkt 1, 
art. 107 i art. 114 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.353 
ze zm.), zwanej ustawą o FUS, a także art. 3 i art. 58 § 1 k.c. - jest pozbawiona 
uzasadnienia. 
Autor 
skargi 
nie 
przedstawił 
żadnego 
wywodu 
prawnego 
przedstawiającego, na czym polega „błąd w wykładni" powołanych przepisów oraz 
jaka, ich wykładnia - jego zdaniem – jest prawidłowa. Podnosząc natomiast 
niewłaściwe zastosowanie tych samych przepisów  nie wskazał, jakie przepisy - 
jego zdaniem - należało zastosować. Od początku orzekania kasacyjnego Sąd 
Najwyższy wyjaśnia, że wskazanie jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisu 
prawa materialnego, który w ogóle nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, prowadzi do 
oddalenia kasacji (aktualnie - skargi kasacyjnej). (Por. wyrok z dnia 18 kwietnia 1998 
r., I PKN 102/97 - OSNAP 1998 r., nr 3, poz. 85 notka). Z przepisów wymienionych w 
skardze, jako naruszone, zastosowanie w sprawie miał tylko art. 107 ustawy o FUS. 
Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że fakt posiadania przez wnioskodawcę statusu 

 
 
3 
osoby represjonowanej jest bezsporny, nie został zakwestionowany, więc zarzut 
niewłaściwego zastosowania art. 4 ustawy o kombatantach, określającego zakres 
podmiotowy osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, jest 
nieadekwatny do okoliczności faktycznych sprawy. Przepis art. 12 ust. 1   tejże ustawy 
odnosi się do kombatantów, a więc z przyczyn oczywistych także nie stanowił 
podstawy zaskarżonego   rozstrzygnięcia (3 - letnie dziecko nie może mieć statusu 
kombatanta). Stosownie natomiast  do art. 12 ust.2  pkt 1,  osobom represjonowanym 
świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu 
inwalidów wojennych i   wojskowych przysługują „na zasadach określonych w tych 
przepisach." Wnioskodawca zachował zarówno uprawnienia do ochrony zdrowia i 
pomocy socjalnej,  jak też prawo do świadczeń pieniężnych, przysługujących 
osobom represjonowanym, z wyjątkiem prawa do renty z tytułu niezdolności do 
pracy. Kwestionując uprawnienie   organu   rentowego   do   poddania   wnioskodawcy   
kontrolnemu badaniu lekarskiemu, w wyniku którego ustalono u niego brak 
niezdolności do pracy pozostającej w związku przyczynowym z miesięcznym 
pobytem w obozie hitlerowskim, skarżący zdaje się, w sposób ewidentnie błędny, 
przypisywać decyzjom tego organu charakter konstytutywny, podczas gdy mają one 
charakter tylko deklaratoryjny. Sąd Najwyższy przypomina więc, że  decyzje te nie 
nadają prawa do określonego świadczenia z ubezpieczenia społecznego, lecz 
stwierdzają powstanie prawa do niego, wobec spełnienia warunków ustawowych. 
Autor skargi przeoczył, że stosownie do art. 51 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 maja  
1974 r. o  zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin  (jednolity   
tekst: Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 87 - ze zm. ) prawo do świadczeń w niej 
przewidzianych ustaje, „gdy odpadnie którykolwiek z warunków wymaganych do 
uzyskania świadczeń", a więc ten przepis, a nie art. 101 ustawy o FUS  był  podstawą 
zaskarżonego rozstrzygnięcia, natomiast w skardze nie zarzucił jego  naruszenia. 
Zgodnie natomiast z art. 64 ustawy o z.i.w., w sprawach o świadczenia - stosuje się 
odpowiednio, między innymi, art. 107 i 114 ustawy o FUS. Zgodnie z 
powołanym art. 107 tej ustawy, prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności 
do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania 
lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia 
niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Przepis ten w 
sposób jednoznaczny oznacza  nie tylko uprawnienie organu rentowego, lecz i jego 

 
 
4 
powinność 
okresowego 
kontrolowania 
prawidłowości 
wypłacania 
świadczeń   
zarówno   z   ubezpieczenia   społecznego,   jak   i   świadczeń   zaopatrzeniowych, 
wypłacanych z budżetu Państwa.  
Zarzuty naruszenia pozostałych, powołanych w skardze przepisów prawa 
materialnego,  także są w sprawie nieadekwatne, a przez to bezprzedmiotowe. Przepis 
art. 114 o FUS dotyczy instytucji „wznowienia postępowania" przez organ rentowy i 
ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, „jeżeli po uprawomocnieniu 
się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono 
okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do 
świadczeń lub na ich wysokość". W rozpoznawanej sprawie, przesłanką wydania 
kwestionowanej decyzji były okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji o jej 
przyznaniu, a więc jest oczywistym, że ten przepis nie był i nie mógł być podstawą 
zaskarżonego wyroku. Nie były nią, i nie mogły być, również przepisy art. 3 i 58 k.c. 
Truizmem jest przypominanie, że Kodeks cywilny reguluje stosunki cywilnoprawne, a 
więc te stosunki pomiędzy osobami fizycznymi i osobami prawnymi, które rodzą 
skutki w dziedzinie unormowanej tym Kodeksem. Stosunek prawny pomiędzy 
organem rentowym, a ubezpieczonym, w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c., nie jest 
stosunkiem cywilnoprawnym, a świadczenia z zakresu ubezpieczeń społecznych i 
zaopatrzenia z funduszy państwowych nie są przyznawane na podstawie Kodeksu 
cywilnego i nie są wynikiem „czynności prawnej", do jakiej może mieć zastosowanie 
art. 58 k.c., dlatego też jest oczywistym, że naruszenie przepisów tego Kodeksu, nie 
może stanowić podstawy kasacyjnej z art. 3983 §1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zwraca 
uwagę, że „elementarna zasada nie-retroakcji" - jak to określił wnoszący skargę, i 
stanowiący tę zasadę art. 3 k.c. jednoznacznie odnosi się do stosowania ustaw, 
natomiast w niniejszej sprawie, w 1995 r., w dacie przyznania wnioskodawcy prawa 
do renty, obowiązywały zarówno przytoczone wyżej przepisy art. 51 i 64 ustawy o 
z.i.w., jak też art. 78 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym 
pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz.267 ze zm.) zawierający treść 
analogiczną do art. 107 ustawy o FUS, który to przepis zastosował organ rentowy. Tak 
więc ani organ rentowy ani rentowy ani sąd nie stosowały „z mocą wsteczną” żadnej 
nowej ustawy. 
 

 
 
5 
W granicach tak przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej, w sprawie nie 
występuje ani żadne zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie wymaga jej 
rozpoznania, ani też żaden z przepisów mających w sprawie zastosowanie nie wymaga 
wykładni. Sąd Najwyższy już w postanowieniu z 4 lutego 2002 r., II UKN 144/01, 
wyjaśnił, że wykazanie różnic w orzekaniu o prawie do określonego świadczenia, 
wynikających z ocen różnych stanów faktycznych w stosunku do różnych osób, 
ubiegających się o takie same świadczenia nie stanowi rozbieżności w orzecznictwie 
uzasadniającej przyjęcie kasacji do rozpoznania (OSNP 2002, nr 13, poz. 11). 
Stanowisko to było wielokrotnie powtarzane i zachowało swą aktualność w 
odniesieniu do skargi kasacyjnej. Tak więc, powołanie się w rozpoznawanej skardze 
na rozbieżność w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Ł. i potrzebę jego ujednolicenia 
jest chybione, ponieważ przyznanie renty innej osobie  nie mogło mieć żadnego wpływu 
na wynik niniejszej sprawy. Nie ma to wprawdzie istotnego znaczenia dla oceny 
wniesionej w sprawie skargi, jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że 
zaprezentowany w skardze  pogląd  o mocy wiążącej prawomocnego wyroku wydanego 
w sprawie innej osoby represjonowanej jest całkowicie błędny, bo sprzeczny z art. 
365 § 1 k.p.c. W sprawie nie  zaistniała nieważność postępowania, nie wykazano w 
niej rozbieżności w orzecznictwie. Nie można jej też przypisać oczywistej zasadności, 
lecz przeciwnie - jest oczywiście bezzasadna, więc w świetle powołanego wyżej art. 
3989 § 1 k.p.c., nie było przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania i dlatego na jego 
podstawie oraz na podstawie § 2 tego przepisu Sąd Najwyższy orzekł, jak w 
sentencji postanowienia.