I UK 108/08

Wyrok z dnia 4 listopada 2008 r. I UK 108/08 Warunek określony w art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) spełnia ten ubezpieczony, którego ostatnim tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę było pozostawanie w stosunku pracy, niezależnie od tego, czy i na jak długo przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie tytuł ubezpieczenia pra- cowniczego ustał. Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski, Sędziowie: SN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), SA Halina Kiryło. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2008 r. sprawy z odwołania Teodory Ś. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi Wojewódzkiemu w B. o emeryturę, na skutek skargi kasacyjnej or- ganu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2008 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania ka- sacyjnego. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 13 września 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział Wojewódzki w B. odmówił Teodorze Ś. prawa do emerytury, ponieważ ostatnim jej ubezpieczeniem przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie było ubezpieczenie z tytułu umowy zlecenia a nie z tytułu umowy o pracę, w okresie ostatnich 24 miesią- cach podlegania ubezpieczeniu społecznemu nie pozostawała przez co najmniej 6 miesięcy w stosunku pracy i udowodniła okres ubezpieczenia w charakterze pracow- nika wynoszący łącznie 26 lat, 7 miesięcy i 26 dni zamiast wymaganych 30 lat. 2 Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 23 listopada 2007 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodaw- czyni emeryturę od dnia 15 września 2007 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły na- stępujące ustalenia. Wnioskodawczyni otrzymywała zasiłek przedemerytalny od 1 listopada 1998 r. i w trakcie jego pobierania, w dniu 15 września 2007 r. ukończyła 55 lat. Ogólny okres składkowy i nieskładkowy wnioskodawczyni wynosi 30 lat, 6 miesięcy i 18 dni, w tym 26 lat, 7 miesięcy i 17 dni okresu składkowego i 3 lata, 11 miesięcy i 1 dzień okresu nieskładkowego. W okresie pobierania zasiłku przedeme- rytalnego wnioskodawczyni od 1 kwietnia 2006 r. do 31 maja 2007 r. oraz od 1 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. wykonywała pracę na podstawie umów zlece- nia. Złożenie wniosku o emeryturę i osiągnięcie wieku emerytalnego nastąpiło w okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego, przy czym wiek emerytalny wniosko- dawczyni osiągnęła po ustaniu zatrudnienia wykonywanego na podstawie umowy zlecenia. W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że wykonywanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego nie może stanowić samodzielnej pod- stawy do utraty przez nią statusu ubezpieczonego będącego pracownikiem, o jakim mowa w art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach lub ustawą emerytalną). Okres wyko- nywania pracy na podstawie umowy zlecenia był bowiem krótki i nie wykraczał poza okres pobierania zasiłku przedemerytalnego. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 r., Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił ape- lację organu rentowego od powyższego wyroku, podzielając ustalenia i ocenę prawną dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wnio- skodawczyni w okresie pobierania zasiłku przedemerytalnego zachowała status pra- cownika w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach. Prawo do tego świadczenia było bowiem związane z podleganiem przez wnioskodawczynię pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, a osiąganie przychodu z tytułu umowy zlecenia pozostawało bez wpływu na to prawo, mając jedynie znaczenie przy rocz- nym rozliczeniu zasiłku i mogąc spowodować jego zmniejszenie lub zawieszenie jego wypłaty. Powołując się na poglądy wyrażone w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2004 r., III UK 77/04, z dnia 24 września 2004 r., II UK 471/03 i z 3 dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 363/04, Sąd drugiej instancji wskazał, że wnioskodaw- czyni spełniła wszystkie warunki wymagane przez art. 29 ust. 1 i 2 ustawy emerytal- nej, gdyż osiągnęła wymagany okres składkowy i nieskładkowy przed nabyciem prawa do zasiłku przedemerytalnego, zachowała status pracownika, gdyż ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę pobierała zasiłek przedemerytalny, a wiek emerytalny osiągnęła w okresie pobierania zasiłku. Odnośnie do przesłanki wymie- nionej w art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej, Sąd drugiej instancji zajął stanowi- sko, że przy ustalaniu ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub emerytalnemu i rentowym należy pominąć okres pobierania zasiłku dla bezrobot- nych, zasiłku (świadczenia) przedemerytalnego oraz brak pracy bezpośrednio w okresie 24 miesięcy przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę. W przypadku wniosko- dawczyni okres ten należy więc liczyć wstecz od dnia przyznania zasiłku przedeme- rytalnego. Nawet uwzględniając okres podlegania przez wnioskodawczynię ubezpie- czeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia (16 miesięcy), to i tak okres ostatnich 24 miesięcy ubezpieczenia należałoby uzupełnić 8- miesięcznym okresem podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniu pracow- niczemu przed przyznaniem zasiłku przedemerytalnemu, co powoduje, że spełniony został warunek wymieniony w art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił naru- szenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach, poprzez przyjęcie, że „zawarcie przez wnioskodawczynię umowy zlecenia przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę nie powoduje utraty uprawnień do tej eme- rytury, chociaż zapis ustawy jednoznacznie określa, iż tego rodzaju emerytura przy- sługuje wyłącznie pracownikom, czyli osobom objętym obowiązkowymi ubezpiecze- niami: emerytalnym i rentowymi, które w chwili przejścia na emeryturę muszą posia- dać status pracownika”. Tymczasem wnioskodawczyni w dacie złożenia wniosku o emeryturę pobierała świadczenie przedemerytalne i była jednocześnie ubezpieczona z tytułu zawartych umów zlecenia, a zatem straciła status pracownika. Ponadto nie został spełniony warunek wynikający z art. 29 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała 6-miesięcznego okresu pozostawania w stosunku pracy w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a także składając wniosek o emeryturę, nie była uprawniona do renty z tytułu niezdol- ności do pracy. Ostatnim tytułem zatrudnienia wnioskodawczyni przed złożeniem 4 wniosku o emeryturę była umowa zlecenia, a zatem w dacie złożenia wniosku o emeryturę nie była ona pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie i zmianę wyroku Sądu drugiej instancji poprzez oddalenie odwołania wnioskodawczyni. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 29 ustawy o emerytu- rach i rentach posługuje się pojęciem „ostatniego ubezpieczenia”, a nie „ostatniego okresu składkowego lub nieskładkowego jakim jest świadczenie przedemerytalne”. Ponadto, skoro wnioskodawczyni była zgłoszona do ubezpieczenia z tytułu umowy o pracę do dnia 31 października 1998 r., a następnie przez okres dłuższy niż półtora roku podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów zlecenia, to nie spełniła warunku z art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej. Wreszcie przytoczony przez Sąd drugiej instancji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2004 r., III UK 77/04, zapadł w odmiennym stanie faktycznym, w którym objęcie z mocy prawa ubezpie- czeniem rolniczym nastąpiło wyłącznie z tej przyczyny, że między rozwiązaniem sto- sunku pracy a nabyciem świadczenia przedemerytalnego nastąpiła 3-dniowa prze- rwa, w tym 2 dni wolne od pracy, a nie w związku z rzeczywistym i zamierzonym prowadzeniem działalności rolniczej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach w brzmieniu nadanym z dniem 1 lipca 2004 r. ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych in- nych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264, zwanej dalej ustawą zmieniającą) w związku z art. 46 ust. 1 ustawy emerytalnej i przy spełnieniu dodatkowych wymagań określo- nych w ostatnio powołanym przepisie, kobieta urodzona po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., która nie osiągnęła wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 tej ustawy, może przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co naj- mniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie nie- zdolną do pracy. Przepis art. 29 ust. 2 ustawy określa kolejne warunki wymagane do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, po pierwsze - bycie pracownikiem ostat- nio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę (pkt 1) oraz po drugie - pozostawanie w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy w okresie ostatnich 24 miesięcy podle- 5 gania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, chyba że w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę ubezpieczony jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy (pkt 2). Spełnienia warunków określonych w ust. 2 nie wymaga się od ubezpieczonych, którzy przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1, podlegali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniu emerytal- nemu i rentowym z tytułu pozostawania w stosunku pracy (art. 29 ust. 3). Przed dniem 1 lipca 2004 r. przepis art. 29 ustawy emerytalnej stanowił, że z prawa do wcześniejszej emerytury mogli skorzystać ubezpieczeni, będący pracowni- kami, w przypadku kobiety - po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli miała ona co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy. Taka redakcja omawianego przepisu budziła wątpliwości interpretacyjne określenia „ubezpieczeni będący pracownikami”, gdyż co prawda wcześniejsza emerytura przysługiwała nie- wątpliwie wyłącznie osobom objętym pracowniczym systemem ubezpieczenia, z dru- giej natomiast - nie było oczywiste, w jakim okresie warunek posiadania statusu pra- cownika miał zostać spełniony. Te wątpliwości znalazły swoje odzwierciedlenie rów- nież w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym z jednej strony zajmowano sta- nowisko, że z uprawnienia do emerytury na zasadach określonych w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach może skorzystać osoba będąca pracownikiem w dacie, w któ- rej zostaje spełniony ostatni z wymienionych w tym przepisie warunków, w tym waru- nek osiągnięcia wymaganego wieku, a w konsekwencji nie ma podstaw do uznania za „ubezpieczonych będących pracownikami” byłych pracowników, którzy wprawdzie legitymują się wymaganym pracowniczym stażem ubezpieczeniowym, ale konieczny wiek osiągnęli już po utracie statusu pracownika w związku z ustaniem stosunku pracy bądź objęciem innym systemem ubezpieczenia społecznego (tak np. w wyro- kach z dnia 7 grudnia 2001 r., II UKN 646/00, OSNP 2003 nr 18, poz. 445; z dnia 4 czerwca 2003 r., II UK 311/02, niepublikowanym; z dnia 12 lutego 2004 r., II UK 239/03, OSNP 2004 nr 20, poz. 356; z dnia 20 lutego 2006 r., I UK 167/05, Lex nr 272577; z dnia 27 marca 2007 r., II UK 167/06, niepublikowanym), z drugiej nato- miast - że prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej może nabyć także ubezpieczony, który w chwili osiągnięcia wieku emerytalnego nie pozostawał w ubezpieczeniu pracowniczym, a stosunek pracy nawiązał po osiągnięciu wymagane- go wieku (por. między innymi wyroki z dnia 13 stycznia 2006 r., I UK 145/05, OSNP 2006 nr 23-24, poz. 367 i z dnia 16 maja 2006 r., I UK 284/05, OSNP 2007 nr 9-10, 6 poz. 144), osiągnięcie wymaganego wieku emerytalnego w czasie pobierania świad- czenia przedemerytalnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z pod- leganiem pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu nie powoduje utraty przez osobę pobierającą te świadczenia statusu „ubezpieczonego będącego pracowni- kiem” (tak w wyrokach z dnia 12 sierpnia 2004 r., III UK 77/04, OSNP 2005 nr 6, poz. 86 oraz z dnia 24 września 2004 r., II UK 471/03, OSNP 2005 nr 6, poz. 88), oraz że warunki do emerytury na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej spełnia ubezpieczo- ny, dla którego ostatnim ubezpieczeniem przed spełnieniem warunku wieku było ubezpieczenie z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych bezpośrednio po rozwią- zaniu stosunku pracy i niepodleganie po dacie ustania prawa do tego świadczenia innemu ubezpieczeniu społecznemu (por. wyrok z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 363/04, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 194). Wskazane wyżej kierunki wykładni znalazły odzwierciedlenie w nowym brzmieniu art. 29 ustawy o emeryturach i rentach, przy uwzględnieniu naczelnego sensu tego przepisu, którym jest z jednej strony uprzywilejowanie wyłącznie pracow- ników, a więc osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu pozostawania w stosunku pracy, a z drugiej strony, ograniczenie kręgu uprawnionych podmiotów poprzez zastosowanie nienaruszającego zasad równości i sprawiedliwo- ści społecznej „kryterium ubezpieczenia pracowniczego, w powiązaniu z okresem ubezpieczenia poprzedzającym złożenie wniosku o emeryturę”, co stanowi realizację zasady powszechności systemu emerytalnego i związanego z nią stopniowego ogra- niczania dotychczasowych nierównych uprawnień (por. wyrok Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 12 września 2000 r., K 1/00, OTK 2000 nr 6, poz. 85). Ograniczenie kręgu uprawnionych podmiotów ma istotne uzasadnienie, gdy weźmie się pod uwagę, że przewidziane w art. 46 ust. 1 ustawy rozciągnięcie uprawnień do wcze- śniejszych emerytur na osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1949 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r., początkowo pod warunkiem spełnienia przez nie wszystkich usta- wowych wymogów do 31 grudnia 2006 r., było systematycznie przedłużane (aktual- nie do 31 grudnia 2008 r.). Ścisłe powiązanie prawa do wcześniejszej emerytury z podleganiem pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu wynika wprost z art. 29 ust. 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym spełnienia dodatkowych warunków okre- ślonych w ust. 2 tego artykułu nie wymaga się od osoby, która przez cały okres wy- magany do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury podlegała systemowi ubez- pieczenia pracowniczego. Zatem osoby nielegitymujące się wymaganym okresem 7 ubezpieczenia z tytułu pozostawania w stosunku pracy w rozumieniu art. 29 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy muszą spełnić dodatkowe kryteria określone w ust. 2 art. 29, a więc po pierwsze - posiadania statusu pracownika ostatnio przed złożeniem wnio- sku o emeryturę (pkt 1) oraz po drugie - posiadania 6-miesięcznego stażu pracowni- czego w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniom społecznym, spełnienie którego to warunku nie jest wymagane tylko w przypadku osoby posiada- jącej w dacie złożenia wniosku o emeryturę uprawnienia do renty z tytułu niezdolno- ści do pracy (pkt 2). Celem unormowania zawartego w art. 29 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy jest w oczywisty sposób niepozbawianie statusu pracownika osoby, która - z uwagi na niezdolność do pracy wynikającą z ubezpieczenia z tytułu pozostawania w stosunku pracy - nie jest w stanie osiągnąć wymaganego tym przepisem stażu pra- cowniczego w określonym przedziale czasowym. Okresem ostatnich 24 miesięcy, o którym stanowi art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach, jest poprzedzający dzień złożenia wniosku o emeryturę za- równo okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu na podstawie przepisów obo- wiązujących przed dniem 1 stycznia 1999 r., w tym pracowniczemu systemowi ubez- pieczeń społecznych na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), jak i okres podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i ren- towym z mocy art. 6 i 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpie- czeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., zwanej dalej ustawą systemową). Okresem podlegania tym ubezpieczeniom nie są natomiast okresy pobierania po rozwiązaniu stosunku pracy zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, stanowiące jedynie okresy nieskładkowe w myśl art. 37m ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobo- ciu (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz art. 7 pkt 11 ustawy o emeryturach i rentach. Należy również zwrócić uwagę, że w art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej chodzi o okres ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu, a nie o okres ostatnich 24 miesięcy przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę. Skoro więc wnioskodawczyni ostatnio przed złożeniem wniosku o świadczenie przez 17 miesięcy podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pracy wyko- nywanej na podstawie umów zlecenia (od 1 kwietnia 2006 r. do 31 maja 2007 r. oraz od 1 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r.), to okres 24 miesięcy, o którym stanowi art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej, podlegał uzupełnieniu 7-miesięcznym okre- 8 sem wcześniejszego podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu z tytułu po- zostawania w stosunku pracy przed dniem 1 listopada 1998 r. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że okres ten wynosił nie mniej niż 8 miesięcy. Tym samym wnioskodawczyni spełniła warunek określony w art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy, a zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za bezzasadny jako pozostający w oderwa- niu od poczynionych w sprawie i niezakwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych. Uzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach. Co prawda, skarżący nie wskazuje wprost tej jednostki redak- cyjnej powołanego artykułu, jednakże w uzasadnieniu kasacyjnej podstawy narusze- nia prawa materialnego jednoznacznie odnosi się do ustanowionego w art. 29 ustawy warunku „posiadania przez ubezpieczonego statusu pracownika w chwili przejścia na emeryturę”. Stanowisko to jest błędne tylko o tyle, że wskazany przepis nie wymaga od ubezpieczonego bycia pracownikiem w dacie złożenia wniosku o świadczenie emerytalne. Stawia on jednakże wymaganie bycia pracownikiem „ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę”, którego to warunku nie zawierał art. 29 ustawy emerytalnej w brzmieniu przed 1 lipca 2004 r. Z tego już tylko względu błędne jest oparcie się przez Sąd drugiej instancji na poglądach wynikających z powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wyroków Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2004 r., III UK 77/04, z dnia 24 września 2004 r., II UK 471/03 oraz z dnia 16 sierpnia 2005 r., I UK 363/04 i odnoszących się do wykładni zawartego w art. 29 ustawy emerytalnej w brzmieniu przed jego zmianą określenia „ubezpieczeni będący pracownikami”. Tymczasem obecnie, skonstruowany w art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy warunek nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, w powiązaniu z wymaganiem określonym w ust. 2 pkt 2 omawianego artykułu, rozwiewa wątpliwości co do mo- mentu, w którym wymagane jest spełnienie zarówno warunku stażu jak i warunku wieku. Istotne jest bowiem tylko to, aby w ostatnich 24 miesiącach podlegania ubez- pieczeniom społecznym przed złożeniem wniosku o emeryturę ubezpieczony legity- mował się co najmniej 6-ciomiesięcznym okresem pozostawania w stosunku pracy i aby ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, był pracownikiem. Przepisy te stawiają więc wymóg zachowania ścisłego związku pomiędzy ubezpieczeniem pra- cowniczym a prawem do świadczenia emerytalnego przewidzianego wyłącznie dla tej kategorii ubezpieczonych, a w konsekwencji wymagają, aby ostatnim tytułem 9 podlegania ubezpieczeniom społecznym przed złożeniem wniosku o emeryturę było pozostawanie w stosunku pracy. Ustawa o emeryturach i rentach, niejednokrotnie posługująca się pojęciami ubezpieczonego i pracownika, w art. 4 pkt 13 zawiera definicję ubezpieczonego, któ- rym jest osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osoba, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrze- niu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Ustawa nie zawiera definicji terminu „pracownik”, jednak niewątpliwie w myśl art. 4 pkt 13 jest to osoba podlegająca ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej. Ustawa systemowa zawiera w art. 8 definicję pracownika, sta- nowiąc, że uważa się za niego osobę pozostającą w stosunku pracy (ust. 1), chyba że spełnia ona kryteria określone dla osób współpracujących (ust. 2) oraz osobę wy- konującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy do- tyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (ust. 2a). Nieod- łącznym warunkiem bycia pracownikiem w rozumieniu zarówno ustawy systemowej jak i emerytalnej jest zatem pozostawanie w stosunku pracy i podleganie z tego ty- tułu ubezpieczeniom społecznym. Zawarta w art. 8 ust. 1 ustawy systemowej defini- cja pracownika jest przy tym zgodna z definicją określoną w art. 2 k.p., zgodnie z któ- rym pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zupełnie odrębnym tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym jest wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia, co wynika wprost z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej, który od- czytywany w związku z art. 4 pkt 13 ustawy emerytalnej wyznacza status tej kategorii ubezpieczonych i prowadzi do wniosku, że zleceniobiorca niepozostający jednocze- śnie w stosunku pracy nie posiada statusu pracownika, choćby w czasie wykonywa- nia pracy na podstawie umowy zlecenia pobierał świadczenie przedemerytalne, nie- stanowiące jednakże tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Nie budzi przy tym wątpliwości, że świadczenie przedemerytalne nie przysługuje pracownikom, ale byłym pracownikom, a tym samym osoba je pobierająca pracownikiem nie jest. Wy- kładnię językową i systemową art. 29 ustawy emerytalnej potwierdza również wy- 10 kładnia funkcjonalna. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika bowiem, że powołany przepis w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2004 r. niewątpliwie miał zastosowanie „do osób, dla których ostatnim tytułem ubezpieczenia społeczne- go była umowa o pracę”, lecz budził on wątpliwości „jak długo przed zgłoszeniem wniosku o wcześniejszą emeryturę należy być pracownikiem”. Intencją ustawodawcy było więc wyeliminowanie tej wątpliwości poprzez zmianę przepisu, co oznacza, że prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy przysługuje wyłącz- nie ubezpieczonym ostatnio z tytułu pozostawania w stosunku pracy, nie przysługuje zaś ubezpieczonym ostatnio z innych tytułów, w tym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia (por. także uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyż- szego z dnia 8 lutego 2006 r., III UZP 3/05, OSNP 2007 nr 5-6, poz. 84). W rezultacie warunek określony w art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach spełnia ten ubezpieczony, którego ostatnim tytułem podlegania ubezpieczeniom społecznym przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę było pozostawanie w stosunku pracy, nie- zależnie od tego czy i na jak długo przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie tytuł ubezpieczenia pracowniczego ustał. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. ========================================