I UK 1/19

Sąd Najwyższy2019-11-14
SNPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy
świadczenie kompensacyjnenauczycielZUSskarga kasacyjnaprawo pracyubezpieczenia społecznestaż pracywiek emerytalny

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej ZUS, potwierdzając, że prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie jest uzależnione od niepodejmowania innego zatrudnienia po rozwiązaniu stosunku pracy.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał B.W. prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. ZUS kwestionował przyznanie świadczenia, twierdząc, że ubezpieczona podjęła inne zatrudnienie przed złożeniem wniosku. Sąd Najwyższy uznał, że ZUS wprowadził nieistniejący w ustawie warunek i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, potwierdzając, że prawo do świadczenia zależy od spełnienia warunków w momencie rozwiązania stosunku pracy, a nie od późniejszego zatrudnienia.

Sprawa dotyczyła prawa B.W. do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Sąd Okręgowy w P. uwzględnił odwołanie ubezpieczonej, zmieniając decyzję ZUS i przyznając jej świadczenie. Sąd stwierdził, że spełniła ona warunki wieku i stażu przed rozwiązaniem stosunku pracy. Sąd Apelacyjny w (…) utrzymał ten wyrok w mocy, oddalając apelację ZUS. ZUS wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, ponieważ ubezpieczona przed złożeniem wniosku o świadczenie podjęła zatrudnienie na umowę zlecenie. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Sąd uznał, że ZUS wprowadził dodatkowy, nieistniejący w ustawie warunek, że były nauczyciel nie może podjąć innego zatrudnienia przed złożeniem wniosku o świadczenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków (wieku i stażu) przed rozwiązaniem stosunku pracy, a późniejsze zatrudnienie nie jest przeszkodą w nabyciu prawa, choć może wpływać na zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia. Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo potwierdzające tę wykładnię.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, prawo do świadczenia przysługuje, jeśli warunki wieku i stażu zostały spełnione przed rozwiązaniem stosunku pracy, a późniejsze zatrudnienie nie stanowi przeszkody w nabyciu prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że ZUS wprowadził nieistniejący w ustawie warunek dotyczący niepodejmowania innego zatrudnienia. Prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków (wieku i stażu) przed rozwiązaniem stosunku pracy. Późniejsze zatrudnienie może skutkować zawieszeniem lub zmniejszeniem świadczenia, ale nie jego utratą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

B. W.

Strony

NazwaTypRola
B. W.osoba_fizycznaodwołująca się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

u.n.ś.k. art. 4 § ust. 1

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Określa warunki nabycia prawa do świadczenia, w tym wiek i staż pracy przed rozwiązaniem stosunku pracy.

u.n.ś.k. art. 2 § pkt 1

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Definiuje placówkę, o której mowa w kontekście stażu pracy nauczyciela.

Pomocnicze

u.n.ś.k. art. 7 § ust. 1

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do jego nabycia.

u.n.ś.k. art. 9

Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Określa konsekwencje podjęcia zatrudnienia po nabyciu uprawnień do świadczenia (zawieszenie lub zmniejszenie).

k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398⁹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do świadczenia kompensacyjnego nabywa się z chwilą spełnienia warunków (wieku i stażu) przed rozwiązaniem stosunku pracy. Późniejsze zatrudnienie nie stanowi przeszkody w nabyciu prawa do świadczenia, a jedynie może skutkować jego zawieszeniem lub zmniejszeniem. ZUS wprowadził nieistniejący w ustawie dodatkowy warunek dotyczący niepodejmowania innego zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Ubezpieczona nie spełniła warunku niepodejmowania innego zatrudnienia przed złożeniem wniosku o świadczenie.

Godne uwagi sformułowania

pozwanym sformułował nieistniejący w ustawie dodatkowy warunek nie ma prawnego oparcia teza skarżącego, że nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przysługuje tylko tym nauczycielom, którzy przed złożeniem wniosku o świadczenie nie wykonywali innego zatrudnienia Sąd powszechny ma rację, że pozwany wprowadza warunek, który nie wynika z ustawy i niezasadnie ogranicza krąg nauczycieli uprawnionych do świadczenia kompensacyjnego dla nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego bez znaczenia jest pozostawanie przez tego nauczyciela równolegle w innym zatrudnieniu Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie zawiera negatywnej przesłanki wyłączającej prawo do tego świadczenia w przypadku podjęcia zatrudnienia po nabyciu uprawnień do świadczenia, a jedynie określa w art. 9 jego konsekwencje (zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia)

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wykładni przepisów dotyczących nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, w szczególności warunków nabycia prawa i wpływu późniejszego zatrudnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy zawodowej nauczycieli i konkretnej ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących świadczeń kompensacyjnych i rozstrzyga wątpliwości związane z podejmowaniem innego zatrudnienia.

Czy praca po zakończeniu kariery nauczycielskiej odbiera prawo do świadczenia kompensacyjnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 1/19
POSTANOWIENIE
Dnia 14 listopada 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z odwołania B. W.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P.
‎
o prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 listopada 2019 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt III AUa (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 6 września 2018 r. oddalił apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w P.  z 3 sierpnia 2017 r., który uwzględniając odwołanie B. W.  zmienił decyzję pozwanego z 27 grudnia 2016 r. i przyznał jej prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Sąd stwierdził, że ubezpieczona do rozwiązania nauczycielskiego stosunku pracy spełniała warunek wieku oraz warunki stażowe określone w ustawie z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Natomiast pozwany sformułował nieistniejący w ustawie dodatkowy warunek, że przed wnioskiem o świadczenie były nauczyciel nie może podjąć innego zatrudnienia.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał na podstawę przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Zarzucił oczywiste naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, gdyż bezpośrednio przed złożeniem wniosku o świadczenie 5 grudnia 2016 r. ubezpieczona do 15 listopada 2016 r. była zatrudniona na umowę zlecenie przez stowarzyszenie do prowadzenia zajęć komputerowych dla seniorów, a więc nie jako nauczyciel.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma prawnego oparcia teza skarżącego, że nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przysługuje tylko tym nauczycielom, którzy przed złożeniem wniosku o świadczenie nie wykonywali innego zatrudnienia.
Sąd powszechny ma rację, że pozwany wprowadza warunek, który nie wynika z ustawy i niezasadnie ogranicza krąg nauczycieli uprawnionych do świadczenia kompensacyjnego. Nauczyciel po spełnieniu warunku wieku oraz stażu ogólnego i szczególnego przed rozwiązaniem nauczycielskiego stosunku pracy może podjąć inne zatrudnienie.
Taką wykładnię potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. Powiedziano bowiem, że:
Jeżeli w dniu rozwiązania przez nauczyciela stosunku pracy z placówką, o której mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, spełniał on warunki stażu pracy i wieku wynikające z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, to dla nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego bez znaczenia jest pozostawanie przez tego nauczyciela równolegle w innym zatrudnieniu
–
wyrok z 8 września 2016 r., I UK 468/14.
Ustawa o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych nie zawiera negatywnej przesłanki wyłączającej prawo do tego świadczenia w przypadku podjęcia zatrudnienia po nabyciu uprawnień do świadczenia, a jedynie określa w art. 9 jego konsekwencje (zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia)
” -
wyrok z 18 maja 2017 r., II UK 235/16.
Z
godnie z art. 7 ust. 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a jednym z warunków nabycia prawa do tego świadczenia jest legitymowanie się stosownym wiekiem przed rozwiązaniem nauczycielskiego zatrudnienia, a nie po jego ustaniu. Nie chodzi więc o kwestię podejmowania zatrudnienia po rozwiązaniu nauczycielskiego stosunku pracy
– wyrok z 24 października 2017 r., II UK 458/16.
Ubezpieczona 55 lat skończyła 23 listopada 2015 r. W sprawie ustalono, że w chwili rozwiązania nauczycielskiego stosunku pracy w Zespole Szkół w D. (31 sierpnia 2016 r.) spełniała warunek wieku oraz warunki stażu ogólnego i szczególnego. Nie jest to kwestionowane w skardze. Natomiast umowa zlecenia wykonywana przed złożeniem wniosku o świadczenie kompensacyjne (5 grudnia 2016 r.), w świetle powyższej wykładni, nie stanowiła przesłanki negatywnej. Trafnie stwierdził Sąd drugiej instancji, że decyduje chwila rozwiązania stosunku pracy nauczyciela. Prawo do świadczenia nabywa się
ex lege
po spełnieniu warunków. Sam wniosek otwiera tylko wypłatę świadczenia.
Innymi słowy wniosek nie wykazuje, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Na podstawie art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (na których oparto skargę) nie można stwierdzić, że przesłanką tego świadczenia jest warunek niepozostawania w innym zatrudnieniu przez byłego nauczyciela, który spełnił już przesłanki uprawniające do świadczenia kompensacyjnego, czyli przed rozwiązaniem nauczycielskiego stosunku pracy warunek określonego wieku oraz stażu ogólnego i szczególnego (nauczycielskiego).
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI