I SAB/Wr 8/24

I SAB/Wr 8/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Haberka
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
658
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 165 par. 1,3,  art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Haberka, sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu29 października 2024 r sprawy ze skargi G. J. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - Krzyki w przedmiocie w wniosku o zaktualizowanie statusu rozrachunku na portalu e-US I. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław - Krzyki dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; II. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Krzyki do zakończenia postępowania z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. stwierdza, że bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Krzyki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Krzyki na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; V. dalej idącą skargę oddala.
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami administracji
1. Pismem z dnia 7 listopada 2023 r G. J. (dalej Skarżący Strona) wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki (dalej NUS) na podstawie art. 165 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021.1540 ze zm., dalej: O.p.) o zaktualizowanie statusu rozrachunku na portalu e-US. Wskazał, że Portal ten wskazuje jakoby podatnik miał do zapłaty kwotę 9110 zł, pomimo że kwota ta została już opłacona. W załączeniu przedłożył dowód zapłaty.
2. Dnia 19 grudnia 2023 Skarżący złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu pismo zatytułowane "SKARGA NA PRZEWLEKŁOŚĆ" w którym na podstawie art. 141 § 2 O.p. wniósł o: uznanie skargi za uzasadnioną; wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy; zarządzenie wyjaśnienie przyczyn zdarzenia i przewlekłości, ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości; stwierdzenia, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
3. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2024 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu uznał ponaglenie za bezzasadne. Wskazał, że stan rozliczeń na portalu e-US jest czynnością materialno - techniczną, do której nie mają zastosowania przepisy art. 139 ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym czynność ta nie jest sprawą podatkową, w toku, której można wnieść ponaglenie. Jednocześnie poinformował, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. wykazane w korekcie zeznania PIT-37 w wysokości 9 110,00 zł zostało zapłacone w całości.
1. Postępowanie przed sądem I instancji
1. Pismem z dnia 09 marca 2024 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego skargę na bezczynność. Zarzucił w niej, że wniosek o sprostowanie wszczął na żądanie skarżącego postępowanie podatkowe w zakresie żądania sprostowania ewidencji podatkowej. Podstawę wniosku o sprostowanie ewidencji stanowi art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie podatkowe w zakresie żądania sprostowania ewidencji podatkowej, który należało rozstrzygnąć decyzją administracyjną. Natomiast, jeżeli zdaniem organu podatkowego, postępowanie nie mogło być wszczęte, organ podatkowy powinien, zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak dalej zarzuca skarżący, błędnie prowadzona ewidencja wpływa na możliwość załatwienia innych spraw administracyjnych, jak np. uzyskanie zaświadczenia o niezaleganiu, o którym mowa w art. 306e § 1 Ordynacji podatkowej, które niezgodne ze stanem rzeczywistym, implikuje dalsze skutki na łamach życia gospodarczego skarżącego.
. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o: 1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązanie organu podatkowego do sprostowania ewidencji podatkowej i wydania w tym zakresie stosownej decyzji administracyjnej; 2. na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynne prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. na podstawie 149 § 2 p.p.s.a., przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6; 4. na podstawie art. 200 O.p., o zwrot od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. opłaty za wpis sądowy oraz wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi według norm prawem przepisanych.
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł odrzucenie skargi, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, w jaki sposób następowały rozliczenia Skarżącego z tytułu zapłaty podatku dochodowego za 2022 r.
. Wyjaśnił, iż kryterium pobierania danych stanowi data zapisu transakcji na koncie. Stan rozliczeń w e-US to efekt zapisów w SSP i Poltax2B Plus na koniec dnia poprzedniego. Stan rozliczeń na rozrachunku na portalu e - US nie mieści się w zakresie postępowania podatkowego w rozumieniu Ordynacji podatkowej, jest to czynność materialno - techniczna, która nie kończy się wydaniem orzeczenia przez organ podatkowy. Zatem uzasadnionym jest stanowisko, że do rozrachunku na portalu e - US, instytucja ponaglenia nie ma zastosowania.
. Skoro zatem stan rozliczeń na rozrachunku na portalu e - US jest czynnością materialno - techniczną, nie znajduje także uzasadnienia zarzut strony skarżącej, jakoby wniosek o sprostowanie ewidencji, wszczynał postępowanie podatkowe w rozumieniu art. 165 § 1 O.p. Przedmiotowy wniosek nie inicjuje postępowania podatkowego.
. Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko strony skarżącej dotyczące stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego albowiem do postępowania w sprawach podatkowych, zastosowanie mają wyłącznie przepisy ustawy Ordynacji podatkowej.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga jest zasadna.
2. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej, jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
3. Wskazać też trzeba na art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie", zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).
Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 141 § 1 O.p..
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach Skarżącej (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
Rażące zaś naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury, w jakich działał organ administracji, którego bezczynność jest przedmiotem skargi.
8. Zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Stosownie do treści z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. W myśl art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
. Zgodnie z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Stosownie zaś do art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
9. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić bezczynność organu.
. Jest w sprawie niespornym, że w dniu 17 listopada 2023 r Skarżący złożył do organu pismo, zatytułowane "podanie". Jako podstawę wniesienia wskazał art. 165 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem postępowanie może być wszczęte na żądanie strony. Organ uznał, że aktualizacja danych stanowi czynność materialno- techniczną. Wobec tego podanie strony nie wszczęło postępowania i nie wymagało odpowiedzi. Stanowisko to uznać należy za błędne, a w konsekwencji prowadzące do zaistnienia bezczynności. Organ błędnie identyfikuje materialno- techniczną czynność aktualizacji danych, z załatwieniem wniosku. W każdym, bowiem wypadku wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania organ winien się do takiego żądania ustosunkować. Jakkolwiek prawidłowym rozstrzygnięciem nie zawsze będzie wydanie decyzji. Co do zasady może to być też rozstrzygnięcie wydanie na podstawie art. 165a O.p. "Na podstawie art. 165a oraz art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie bowiem do art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania. Jest to faza wstępna postępowania, w którym organ bada czy wniosek - podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Następnie po wpłynięciu wniosku organ bada czy istnieje stan faktyczny pozwalający na wszczęcie postępowania, czyli czy nie zachodzą przesłanki wyłączające dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie wniosku. W sytuacji zatem stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania organ ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a Ordynacji podatkowej." (Wyrok WSA w Gdańsku z 25.06.2024 r., I SA/Gd 302/24, LEX nr 3736249.)
. W niniejszej sprawie nie wynika z akt, aby organ udzielił podatnikowi jakiejkolwiek odpowiedzi na jego wniosek. Nie odmówił wszczęcia postępowania ani nawet nie wyjaśnił stronie, co oznaczają poszczególne informacje na portalu e – US i jaki jest rzeczywisty stan rozrachunków podatnika. Informacje takie pojawiły się dopiero w postanowieniu w przedmiocie ponaglenia, lecz nie pochodzą one od organu którego brak działania jest podstawą skargi.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził zgodnie z 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (pkt I sentencji wyroku).
Z uwagi na brak aktu kończącego postępowania Sąd zobowiązał Organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.(pkt II sentencji wyroku).
Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Sąd uznał (pkt III sentencji wyroku), że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Uwzględnił przy tym rozmiar nieuzasadnionego opóźnienia oraz okoliczności, że bezczynność spowodowana była błędną interpretacją przepisów. Nie zwalnia to organu z zarzutu bezczynności, ponieważ postępowanie w jakimś stopniu można było usprawnić, niemniej w ocenie Sądu nie należy mówić o naruszeniu prawa w stopniu rażącym, skrajnym, niczym nie usprawiedliwionym.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku).
.
.