I SAB/Wr 464/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt stały dla obywatela Republiki B., zobowiązując organ do wydania decyzji w ciągu 60 dni i przyznając skarżącemu 500 zł zadośćuczynienia.
Skarżący, obywatel Republiki B., złożył wniosek o zezwolenie na pobyt stały w styczniu 2022 r. Po ponad dwóch latach oczekiwania, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego. Sąd uznał, że opóźnienia w działaniach organu, w tym długi czas oczekiwania na weryfikację dokumentów i brak reakcji na ponaglenie, stanowiły rażące naruszenie prawa. Organ został zobowiązany do wydania decyzji w ciągu 60 dni i zasądzono na rzecz skarżącego 500 zł zadośćuczynienia.
Sprawa dotyczy skargi A. H., obywatela Republiki B., na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały. Wniosek został złożony w styczniu 2022 r. Pomimo upływu ponad dwóch lat, organ nie wydał decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, stwierdził przewlekłość postępowania oraz uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wskazał na liczne opóźnienia w działaniach organu, takie jak długi czas oczekiwania na weryfikację dokumentów przez inne służby oraz brak reakcji na ponaglenie skarżącego. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które mogłyby usprawiedliwiać zawieszenie biegu terminów, nie miały zastosowania w tej konkretnej sprawie, ponieważ skarżący nie był obywatelem Ukrainy. W konsekwencji, Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu kończącego postępowanie w terminie 60 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, przyznał skarżącemu 500 zł zadośćuczynienia za przewlekłość oraz zasądził 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej stanowi naruszenie prawa, a w określonych okolicznościach może być uznane za rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd analizuje definicję bezczynności i przewlekłości postępowania zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego oraz Prawem o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazuje na obowiązek organów do działania szybko i sprawnie, posługując się najprostszymi środkami. W analizowanej sprawie stwierdzono liczne opóźnienia w działaniach organu, które nie były usprawiedliwione, co doprowadziło do przewlekłości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (34)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 4
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.c. art. 98
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 105
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 106
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 195 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 197 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 207 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 210
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
ustawa pomocowa art. 100c § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa pomocowa art. 100d § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długi okres oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt stały. Brak reakcji organu na ponaglenie skarżącego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy do sprawy skarżącego. Naruszenie zasady szybkości i sprawności postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o zawieszeniu biegu terminów na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski prowadził postępowanie przewlekle. przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa zaufanie do organów władzy publicznej to przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone jest zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy udziela ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego czasowego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy cudzoziemcom określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń.
Skład orzekający
Jarosław Horobiowski
przewodniczący sprawozdawca
Marta Semiczek
sędzia
Iwona Solatycka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście stosowania przepisów szczególnych (np. ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) do spraw cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, gdzie organ administracji publicznej wykazuje się przewlekłością w postępowaniu dotyczącym zezwoleń pobytowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje realne problemy cudzoziemców z uzyskaniem zezwoleń na pobyt i długotrwałe procedury administracyjne. Wyrok podkreśla znaczenie prawa do dobrej administracji i szybkości postępowania.
“Dwa lata czekania na decyzję o pobycie. Sąd ukarał Wojewodę za przewlekłość.”
Zdanie odrębne
Gabriel Węgrzyn
Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn w zdaniu odrębnym do wyroku II SAB/Wr 334/23 argumentował, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, w tym przepisy o zawieszeniu biegu terminów, nie powinny być stosowane do wszystkich cudzoziemców, a jedynie do tych, których pobyt jest bezpośrednio związany z konfliktem na Ukrainie. Rozszerzanie stosowania tych przepisów na inne grupy cudzoziemców byłoby sprzeczne z wykładnią systemową i funkcjonalną oraz naruszałoby prawo do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SAB/Wr 464/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-06-18 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-12-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Iwona Solatycka Jarosław Horobiowski /przewodniczący sprawozdawca/ Marta Semiczek Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Cudzoziemcy Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 2513/24 - Wyrok NSA z 2025-02-27 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 149 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2, art. 30, art. 37 ust. 1,2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Asesor WSA Marta Semiczek,, Iwona Solatycka,, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 18 czerwca 2024 r., sprawy ze skargi: A. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski prowadził postępowanie przewlekle; II. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do wydania aktu kończącego postępowanie w terminie 60 dni od daty przekazania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500,00 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie 1. Postępowanie przed organem administracji. 1.1. Obywatel Republiki B. A. H. (dalej: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) złożył do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda/organ) wniosek o udzielenie mu – jako osobie o polskim pochodzeniu – zezwolenia na pobyt stały, wraz z załączonymi dokumentami, w dniu 12 stycznia 2022 r. (data prezentaty na wniosku złożonym osobiście). Tego samego dnia w siedzibie organu pobrano od niego odciski palców, a ponadto odebrano kserokopie stron ważnego dokumentu podróży (paszportu) z adnotacjami urzędowymi, po uprzednim okazaniu jego oryginału do wglądu. Strona otrzymała także pismo z informacją o wszczęciu postępowania, przewidywanym terminie jego zakończenia do dnia 12 listopada 2022 r. wraz ze standardowym pouczeniem o odnośnych przepisach prawnych. Natomiast w sprawie ewentualnie brakujących dokumentów, wskazano, że należy oczekiwać na odrębne wezwanie. 1.2. Następnie Wojewoda sporządził wystąpienie datowane na dzień 26 października 2022 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej, czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Odrębnym pismem z tego samego dnia poinformowano Wnioskodawcę o sposobie liczenia terminu do jego zakończenia, udzielając standardowego pouczenia o odnośnych przepisach prawnych oraz wskazano, jakie konkretne dokumenty muszą być jeszcze złożone – o ile ich dotychczas nie przedłożono – w celu wydania decyzji uwzględniającej wniosek, wyznaczając ku temu termin 30 dni. 1.3. Następnie, datowanym na dzień 12 maja 2023 r. pismem, organ wystąpił do placówki Straży Granicznej o przeprowadzenie czynności sprawdzających w celu weryfikacji dokumentów przedłożonych przez Wnioskodawcę (akta stanu cywilnego). W dniu 6 lipca 2023 r. wpłynęło do Wojewody pismo placówki Straży Granicznej Wrocław - Strachowice, informujące, że w wyniku weryfikacji przekazanych dokumentów Wnioskodawcy nie stwierdzono, aby nosiły one cechy przerabiania lub podrobienia. 1.4. W dniu 27 lipca 2023 r. do Wojewody wpłynęło wystosowane przez Stronę ponaglenie. 1.5. Pismem datowanym na 22 listopada 2023 r. poinformowano Wnioskodawcę o zawieszeniu biegu terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej: ustawa pomocowa) oraz wezwano o złożenie dokumentów potwierdzających jego związki z polskością wraz z ich przysięgłym tłumaczeniem, o ile nie złożono ich w sprawie, w celu wydania decyzji uwzględniającej wniosek, wyznaczając ku temu termin 14 dni oraz termin osobistego przesłuchania na dzień 13 grudnia 2023 r. 1.6. Pismem z dnia 27 listopada 2023 r., zawiadomiono Stronę – za pośrednictwem pełnomocnika – o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania na podstawie art. 100d ustawy pomocowej. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze na przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ, wniesionej do Wojewody w dniu 30 października 2023 r. (przekazanej do tutejszego Sądu w dniu 1 grudnia 2023 r.), Strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów o sposobie i terminach rozpoznania sprawy, a to: art. 35 § 3 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a. – stan prawny na moment złożenia wniosku), wnosząc o: stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy po doręczeniu mu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; przyznanie od organu sumy pieniężnej w maksymalnej – prawem określonej – wysokości; zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że bezskutecznie oczekuje na załatwienie nieposiadającego braków formalnych wniosku o pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia, złożonego osobiście jeszcze w styczniu 2022 r., którego nie załatwiono mimo ponaglenia, jak również nie poinformowano Strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Sprawa tymczasem jest nieskomplikowana, a siostra Wnioskodawcy już otrzymała pozytywną decyzję w sprawie pobytu czasowego na terenie RP, chociaż swój wniosek złożyła później. Sytuacja ta z kolei utrudnia mu normalne funkcjonowanie i planowanie życia rodzinnego z jego dwójką dzieci, które przywiózł ze sobą z B. 2.2. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Negując fakt pozostawiania w prawnie nieusprawiedliwionej zwłoce, organ wskazał, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830; dalej: ustawa pomocowa). Nowela ta wprowadziła art. 100c do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583), zgodnie z którym w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie przez wojewodów spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W ocenie Wojewody termin na załatwienie sprawy nie minął przed dniem 15 kwietnia 2022 r., tj. przed wejściem w życie ww. przepisów, a zatem w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsce przekroczenie żadnych terminów na załatwienie sprawy. Ponadto w okresie, o którym mowa – zgodnie z art. 100c ust. 3 w stosunku do Wojewody nie stosuje się przepisów o bezczynności organu prowadzącego postępowanie w sprawach zezwoleń pobytowych, organ nie ma też obowiązku powiadamiania strony o niezałatwianiu sprawy w terminie, jak również nie wymierza się organowi grzywny, ani nie zasądza od niego sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach. Z kolei – zgodnie z art. 100c ust. 4 – w stosunku do organu prowadzącego postępowanie w sprawach dotyczących udzielania zezwoleń wyłączona została możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto Wojewoda podkreślił, że – na mocy art. 100c ust. 1 ustawy pomocowej – ustanowiono ogólną zasadę, zgodnie z którą, do ww. dnia, następuje wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów w odpowiednich postępowaniach administracyjnych, w czasie którego organ nie ma obowiązku podjęcia czynności administracyjnych. Z kolei, na mocy art. 100d ust. 1, 3 i 4 ustawy pomocowej, obowiązywanie powyższych norm przedłużono do dnia 24 sierpnia 2023 r., a następnie do 4 marca 2024 r. Organ przywołał także dwa wyroki tutejszego Sądu, w których odniesiono się ze zrozumieniem do znacznej ilości spraw tego typu toczących się przed Wojewodą, a co przełożyło się na uznanie przez Sąd, że stwierdzona przewlekłość nie miała charakteru "rażącego" naruszenia prawa. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Skarga jest zasadna. 3.2. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. 3.3.1. Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., I SAB 37/00, LEX nr 75532). 3.3.2. Przewlekłość postępowania natomiast została zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy art. 35 k.p.a., które stanowią doprecyzowanie tej zasady, wyraźnie określając terminy, w jakich sprawa powinna być załatwiona – sprawy, które nie wymagają zebrania materiału dowodowego, mają zostać rozpoznane niezwłocznie (§ 2), w sprawach, w których konieczne jest zgromadzenie dowodów, rozstrzygnięcie powinno zapaść w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). W piśmiennictwie wskazuje się, że z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w sytuacji, gdy – wbrew zasadzie wynikającej z powołanego wyżej art. 12 k.p.a.– postępowanie to nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Organ administracyjny wprawdzie podejmuje działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to też sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodne z procedurą, w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu lub też dokonuje czynności pozornych, powodujących, że formalnie nie jest bezczynny, ewentualnie mnoży czynności dowodowe ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, str. 45-46). 3.4. Rażące za naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, CBOSA). 3.5. Stosownie do treści art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Ponadto w myśl art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Artykuł 8 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). 3.6. Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga wpierw złożenia osobiście na formularzu przez zainteresowanego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.; stan prawny na moment złożenia wniosku). W związku z wejściem w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022r., poz. 91; dalej: nowelizacja) i brakiem odpowiednich przepisów intertemporalnych, podkreślić należy, że skarga wpłynęła jeszcze przed tą datą, jak również odnosi się do prawie 22-miesięcznego okresu po tej dacie, a zatem kontrola legalności braku wydania odpowiedniego aktu kończącego postępowanie powinna odbywać się z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w okresie, którego skarga dotyczy. Podkreślić także należy, że nowelizacja wprowadza odmienne terminy załatwienia spraw, co – w porównaniu z poprzednimi regulacjami – powoduje dla Strony zmianę jej sytuacji prawnej przy ocenie zarzucanej organowi postaci zwłoki w podjęciu decyzji (por. na przykład, dodany na mocy art. 1 pkt 13 nowy art. 112a ustawy o cudzoziemcach, którego ust. 1 stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni). W dalszych rozważaniach, o ile wyraźnie nie wskazano inaczej, powoływane będą zatem przepisy ustawy o cudzoziemcach, obowiązujące przed nowelizacją. Stosownie do art. 195 ust. 1 pkt 3) ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli – miedzy innymi – jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Jak stanowi art. 197 ust. 1 pkt 1), 4) i 7) w związku z art. 197 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3, jeżeli: - nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1, lub - wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lub - w postępowaniu w sprawie udzielenia mu tego zezwolenia: a) złożył on wniosek o udzielenie zezwolenia zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje, lub b) zeznał on nieprawdę lub zataił prawdę albo podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu używał jako autentycznego. Zgodnie z art. 207 ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach, przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komendanci, o których mowa w ust. 1, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub inny organ, do którego się zwrócono, przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 207 ust. 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach). W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (art. 207 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach). Jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 4 lub 5, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (art. 207 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach). Jak stanowi art. 210 ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia (w stanie prawnym obowiązującym od dnia 29 stycznia 2022 r. termin ten wydłużono do 6 miesięcy). W myśl art. 37 § 4 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Odpisy mogą zostać sporządzone w formie dokumentu elektronicznego. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego. 3.7. Warto zauważyć, że zaufanie do organów władzy publicznej to przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone jest zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, że respektowane są uprawnienia jego uczestników, że organ wywiązuje się ze swoich obowiązków i dąży do sprawnego i efektywnego zakończenia sprawy. Przepisy art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. podkreślają służebną rolę organów administracji publicznej wobec Państwa i zarazem jego obywateli i innych podmiotów działających na jego obszarze. Od jakości prawnej działania tych organów zależy zatem autorytet samego Państwa i jego instytucji. Zasada zaufania uznawana jest za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania (por. Ż. Skrenty, Zaufanie obywateli do organów władzy publicznej w świetle orzecznictwa sądowego i poglądów doktryny, PWSZ IPiA Studia Lubuskie, Tom IX Sulechów 2013, s. 97-99). Obowiązek organu działania zgodnego z prawem (art. 6 k.p.a.) wynika z prawa do dobrej administracji wywodzonego z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasady sprawności i rzetelności działań instytucji publicznych (preambuła do Konstytucji RP) czy zasady dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny, przywołując w swoich orzeczeniach prawo do dobrej administracji, w znakomitej większości odwołuje się do źródeł europejskich, wskazując, iż prawo do dobrej administracji jest prawem obywatelskim mającym mocne oparcie w postanowieniach art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (wyrok TK z dnia 18 lutego 2003 r., K 24/02, OTK-A 2003/2/11), jak też rekomendacji CM/Rec(2007)7 Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich w sprawie Dobrej Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Zatem godność jest chroniona przez Konstytucję RP jako wartość najwyższa i przynależna każdemu człowiekowi. Proceduralnym wyrazem godności jest prawo do rzetelnego procesu. Koncepcja prawa do rzetelnego procesu wyrosła z założenia, że wolności osobiste są niewiele warte, jeżeli brak jest instytucjonalnych gwarancji wobec arbitralnego działania władzy. Każdy ma prawo do udziału w procedurze, która może prowadzić do niekorzystnych dla niego rezultatów. Uznając godnościowy charakter prawa do wysłuchania i partycypacji uniezależniamy tym samym jego przyznanie jednostce od wyniku i jej swobodnej ocenie pozostawiamy decyzję, czy i jak zamierza brać udział w postępowaniu, które dotyczy jej praw i obowiązków (por. ww. rekomendację, art. 6 ust. 1 Konwencji ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie, dnia 4 listopada 1950 r.). Podkreślić należy, że – w myśl art. 37 ust. 1 Konstytucji RP – kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa (art. 37 ust. 2 Konstytucji RP; ustawa o cudzoziemcach). 3.8.1. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że organ dopuścił się przewlekłości w sprawie z wniosku Strony, złożonego w dniu 12 stycznia 2022 r., naruszając zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a., art. 36 k.p.a., art. 37 § 4 k.p.a. oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 k.p.a., a w konsekwencji art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. oraz art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności po wpływie wniosku Strony organ podjął z jej inicjatywy w dacie jego osobistego złożenia, informując ją jedynie o wszczęciu postępowania, przewidywanym terminie załatwienia sprawy oraz udzielając standardowych pouczeń. Z kolei w sprawie ewentualnie brakujących dokumentów, wskazano, że należy oczekiwać na odrębne wezwanie. Następnie, dopiero w dniu 26 października 2022 r., czyli po ponad 9 miesiącach kompletnego "milczenia", zwrócił się ze standardowym zapytaniem do organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny, wzywając Stronę o przedłożenie w terminie 30 dni określonych dokumentów w trybie art. 203 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach, o ile ich dotychczas nie złożono. Zlecenie placówce Straży Granicznej weryfikacji autentyczności dokumentów Wnioskodawcy nastąpiło dopiero w pierwszej połowie maja 2023 r., choć czynność ta została podjęta przed złożeniem przez Skarżącego ponaglenia. Należy też wskazać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 37 § 4 k.p.a. albowiem brak dowodu, aby ponaglenie, którego wpływ organ odnotował najpóźniej w dniu 8 maja 2023 r., zostało w ogóle przekazane do organu wyższego stopnia (w kwestii niezasadności pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania będzie mowa w kolejnym punkcie uzasadnienia). W tym miejscu wskazać również należy, że Strona nie może ponosić negatywnych skutków zwlekania przez organ z rozpoznaniem jej wniosku w sytuacji, gdy nie zawiera on braków formalnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ewentualny brak złożenia dodatkowych dokumentów, mimo wystosowania odpowiedniego wezwania, nie jest okolicznością usprawiedliwiająca bezczynność lub opieszałość organu, który niezwłocznie i w sposób stanowczy powinien określić jakich konkretnie dodatkowych dokumentów, potrzebnych do uwzględnienia wniosku, mu brakuje i wezwać Stronę do ich przedłożenia w zakreślonym terminie, po czym rozstrzygnąć sprawę. Przyjęcie innego stanowiska w tym względzie oznaczałoby w praktyce akceptację braku ochrony prawnej strony składającej wniosek nieobarczony brakami formalnymi przed bezczynnością lub przewlekłością po stronie organu, podczas gdy jej interes prawny w jak najszybszym wskazaniu i wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów, tak samo jak oczywisty jest obowiązek dokonania takiego wezwania przez organ, co wynika wprost z ww. już przepisów ustawy o cudzoziemcach. Jak wskazano wyżej, Wojewoda wprawdzie wystąpił ze stosownym zapytaniem do organów odpowiedzialnych za porządek i bezpieczeństwo oraz zlecił dokonanie weryfikacji dokumentów stanu cywilnego przedłożonych przez Stronę, ale z niewiadomych przyczyn nie uczynił tego jednak, chociaż mógł i powinien to zrobić, już w dacie przyjęcia wniosku. Nic też nie stało na przeszkodzie, aby o weryfikację autentyczności dokumentów zwrócić się w chwili wystąpienia ze standardowym zapytaniem do organów bezpieczeństwa, a nie dopiero po kolejnych 6 miesiącach. Odnosząc się natomiast do – formułowanych dotychczas w innych tego typu sprawach – twierdzeń organu, że sposób prowadzenia sprawy jest skutkiem wpływu ogromnej ilości podobnych wniosków złożonych przez cudzoziemców, Sąd stwierdza, że taka sytuacja niewątpliwie ma wpływ na sprawność działania Wojewody. Podkreślić jednak trzeba, że sytuacja ta trwa już od kilku lat i – chociaż w ostatnim roku uległa istotnej poprawie – to jednak powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Na ocenę tę ma wpływ nieskomplikowany charakter sprawy, w której procedowanie w zasadzie odbywa się na podstawie dostarczanych przez stronę dokumentów oraz konsultacji z innymi organami. W kwestii zawiadomienia o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania, podkreślić wypada, że czynność ta miała miejsce prawie cztery miesiące po jego złożeniu. Nie można wykluczać, że ta – mocno spóźniona – aktywność związana była z koniecznością przekazania akt administracyjnych do tutejszego Sądu wraz z odpowiedzią na skargę, co jednakowoż po 31 dniach od momentu jej otrzymania, czyli dzień po upływie ustawowego terminu 30 dni (por. art. 54 § 2 p.p.s.a.). Odpowiedź na skargę jest dość szablonowa, a jej treść pozostaje standardowa od wielu miesięcy. 3.8.2. Jednocześnie, rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd wziął pod uwagę fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, iż wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.) zakresu czasowego, podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w niniejszej sprawie, jak i w konsekwencji do kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Wniosek złożony został przed wybuchem tego konfliktu, a dodatkowo przez osobę, która jest obywatelem B. i która na terenie Polski przebywała od dnia 19 kwietnia 2021 r. W analizowanej kwestii trzeba podkreślić, że definiując zakres regulacji ustawodawca wskazał w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, że określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 1 ust. 2 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Sąd w niniejszymi składzie podziela argumentację wyrażoną w zdaniu odrębnym sędziego WSA Gabriela Węgrzyna do wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 października 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 334/23, że "Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy udziela ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego czasowego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy cudzoziemcom określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń. Natomiast stosowanie uregulowanej w art. 100c ust. 1 ustawy pomocowej instytucji wstrzymania biegu terminów do spraw zezwoleń dotyczących pozostałych cudzoziemców, stałoby w sprzeczności z wymaganiami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie zostali oni bowiem zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt stały ani czasowy, tak więc nie sposób stwierdzić, jakie ratio legis miałoby w tym przypadku przemawiać za zwolnieniem organów z obowiązku terminowego rozpatrywania ich wniosków. Samo literalne posłużenie się przez ustawodawcę w art. 100c ust. 1 i w art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej pojęciem "cudzoziemiec" nie jest wystarczające do wyprowadzenia generalnego wniosku, jakoby znajdowały one zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Przede wszystkim użyty w powołanych przepisach zwrot "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej", odwołuje się do określonej instytucji prawnej, tj. do terminów załatwiania spraw regulowanych ustawą o cudzoziemcach. Ustawa o cudzoziemcach reguluje terminy załatwiania wyżej wymienionych spraw "cudzoziemców", a nie terminy załatwiania spraw "obywateli Ukrainy". Zbyt daleko idący jest więc wniosek, że samo odwołanie się w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej do terminów załatwienia spraw dotyczących "cudzoziemców" przesądza o rozszerzeniu zakresu zastosowania tego przepisu na wszystkich cudzoziemców. Warto też zasygnalizować, że w ramach samej ustawy pomocowej ustawodawca nie zachowuje konsekwencji w odróżnianiu pojęcia "cudzoziemca" od pojęcia "obywatela Ukrainy" (zob. np. art. 42 ust. 16 ustawy pomocowej). Najistotniejsze jest jednak to, że problemowa regulacja z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej ogranicza przysługujące każdemu w państwie prawa fundamentalne prawo do rozpatrzenia jego sprawy bez zbędnej zwłoki. Ograniczenie takiego prawa powinno być akceptowalne jedynie w przypadku wystąpienia uzasadnionych okoliczności usprawiedliwiających takie ograniczenie (zasada proporcjonalności). Wykładnia powołanych przepisów ustawy pomocowej powinna ten kontekst uwzględniać. O ile bowiem w przypadku obywateli Ukrainy takie usprawiedliwione okoliczności występują, albowiem w ramach ustawy pomocowej otrzymują oni prawo czasowego pobytu ex lege (jak również prawo do pracy), o tyle w przypadku pozostałych cudzoziemców ustawa pomocowa takich nadzwyczajnych uprawnień nie wprowadza. Uznanie w takich warunkach, że również pozostali cudzoziemcy objęci są zakresem przewidzianego w art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej ograniczenia prawa do rozpatrzenia ich spraw bez zbędnej zwłoki jest trudne do zaakceptowania także ze względu na wyżej powołane wartości. Zastosowanie wykładni proponowanej przez Wojewodę prowadziłoby do rzeczywistego pozbawienia ochrony sądowej osób, które na mocy ustawy pomocowej nie zyskują żadnych uprawnień. "Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP, zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze przywołane regulacje konstytucyjne trzeba przyjąć, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego." (Wyrok NSA z dnia 2 lutego 2023 r., II OSK 2869/21, LEX nr 3515397). Nie ma też podstaw do uznania, że znaczna część spraw wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną na Ukrainie. Otóż obywatel Ukrainy w rozumieniu ustawy pomocowej ma prawo ubiegać się o każdy typ zezwolenia pobytowego, jak również może być prowadzona wobec niego sprawa w przedmiocie zmiany czy cofnięcia zezwolenia wcześniej uzyskanego. Podkreślić trzeba, że przewidziane w art. 2 ust. 3 ustawy pomocowej wyłączenie jej stosowania w przypadku obywateli Ukrainy posiadających wcześniejsze zezwolenia pobytowe, nie ma charakteru bezwzględnego (zależy od spełnienia warunku wymienionego w art. 2 ust. 3 pkt 2 lub 3). Warto też zwrócić uwagę na regulację art. 42 ust. 5 i 5a ustawy pomocowej, która w sposób jednoznaczny reguluje określoną sytuację prawną tych obywateli Ukrainy, którzy posiadają już zezwolenia na pobyt czasowy. Ustawa pomocowa może więc mieć zastosowanie także do obywateli Ukrainy posiadających wcześniej wydane zezwolenia pobytowe, a tym samym możliwe jest prowadzenie względem nich postępowań w przedmiocie zmiany czy cofnięcia zezwolenia". Mając na uwadze zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, który został zakreślony w jej art. 1 ust. 1 i ust. 2, w ocenie Sądu, jej przepisy nie mają zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę w niniejszej sprawie, skoro Strona nie jest obywatelem Ukrainy, a w konsekwencji pozostają bez wpływu na kontrolę legalności tego postępowania dokonywaną przez sąd administracyjny. Skarżący jest bowiem obywatelem [...] i nie należy do kręgu cudzoziemców, którzy opuścili terytorium Ukrainy w związku z rosyjską agresją na Ukrainę, a tylko do takich cudzoziemców, niebędących obywatelami Ukrainy, a uciekających z jej terytorium przez tym konfliktem, przepisy tej szczególnej ustawy – zdaniem Sądu – się odnoszą. Z powyższych względów organ nie miał podstaw do pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania. 3.8.3. Z tych też względów Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości (pkt I sentencji wyroku). 3.9. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców), Sąd uznał, że przewlekłość po stronie organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). 3.10. Wobec braku informacji o wydaniu przez Wojewodę decyzji, jako aktu kończącego postępowanie w sprawie, należało zobowiązać organ w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do jego wydania w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami postępowania, uznając go za czas odpowiedni do rozpoznania sprawy, która jest dojrzała do rozstrzygnięcia (pkt III sentencji wyroku). 3.11. Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., w związku z wnioskiem Strony skarżącej, przyznał na jej rzecz od organu sumę pieniężną w kwocie 500,00 zł (pkt IV sentencji wyroku). Należy uznać, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz sposobu postępowania organu pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. W ocenie Sądu, zasądzona kwota ma charakter uznaniowy, a jej celem jest przede wszystkim zdyscyplinowanie organu, co się tyczy zmiany dotychczasowego sposobu postępowania, jaki organ dotychczas prezentował w przedmiotowym zakresie. Wyższą, niż zasądzona, sumę pieniężną uznano już za zbyt wygórowaną, a kwota przyznana stanowi adekwatną rekompensatę za niedogodności, jakich Strona doznała w związku z zaniechaniami, których dopuścił się organ. Należy podkreślić, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Go 188/19, CBOSA). Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19, CBOSA) i nie ma charakteru odszkodowawczego. 3.12. Sąd uznał, że – wobec przyznania Stronie przedmiotowej kwoty pieniężnej powinno oraz wydania aktu kończącego postępowanie z jej wniosku – wymierzanie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie jest już potrzebne, tym bardziej, że jest ona fakultatywna. 3.13. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zważywszy na okoliczność, że Strona nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (pkt V sentencji wyroku). Na koszty składał się więc jedynie wpis sądowy w kwocie 100 zł. 3.14. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI