I SAB/Wr 436/23

I SAB/Wr 436/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Haberka
Tomasz Trybuszewski
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8,  art. 12,  art. 35 par. 1,3,  art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 583
art. 100c,  art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a,  art. 210,  art. 233
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: SWSA Tadeusz Haberka, AWSA Tomasz Trybuszewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. A. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organem administracji.
1.1. Z dokumentów złożonych do akt administracyjnych wynika, że R. A. – obywatel U. (dalej Strona/ Skarżący/ Cudzoziemiec) w dniach 18-28 lutego 2022 r. przebywał w R., w dniu 28 lutego 2022 r. przybył do A., a następnie nie później niż w dniu 26 września 2022 r. przybył do Polski (dane wynikające z paszportu oraz umowy najmu mieszkania w Polsce).
1.2. W dniu 28 kwietnia 2023 r. Cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz ze stosownymi dokumentami.
1.3. Pismem z dnia 29 maja 2023 r. wystąpiono do Komendy Wojewódzkiej Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt Cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
1.4. Pismem z dnia 5 października 2023 r. Cudzoziemiec wniósł, poprzedzone wieloma skargami wniesionymi w trybie prawa administracyjnego, formalne ponaglenie.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze nadanej w dniu 6 października 2023 r. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej Wojewoda) w sprawie ww. wniosku zarzucono naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej KPA). Wniesiono o stwierdzenie bezczynności Wojewody; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku; przyznanie od organu 10.000 zł; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
2.2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołał art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.; dalej upoU) i podniósł, że z przytoczonych przepisów wynika, iż w okresie, którego dotyczy skarga Strony na bezczynność organu, bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Nadto w ww. okresie w spawach tych nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organowi nie wymierza się także grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych. Zaprzestanie czynności w tego typu postępowaniach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazanych w ww. przepisach okresach nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Wrócił także uwagę na wzrost wpływu do Wojewody wniosków cudzoziemców z 45 tys. w 2021 r. do ponad 62 tys. w 2022 r.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
3.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organ dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Skarżącego. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej PPSA).
3.2. Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 KPA. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 KPA lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 KPA.
3.3. Stosownie do treści art. 12 § 1 KPA organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 KPA). W myśl art. 35 § 1 KPA organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 KPA). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 KPA). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 KPA). Zgodnie z art. 36 § 1 KPA o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
3.4. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) przewiduje dłuższe terminy na załatwienie sprawy dotyczące pobytu cudzoziemca (art. 112a, art. 210, art. 223 ww. ustawy). Zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, przy czym termin ten rozpoczyna swój bieg od momentu złożenia wniosku lub uzupełnienia braków formalnych i niezbędnych dokumentów lub od upływu terminu wyznaczonego cudzoziemcowi przez organ do uzupełnienia braków formalnych wniosku i przedłożenia brakujących dokumentów.
3.5. Natomiast, w ocenie Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, powołane w odpowiedzi na skargę przepisy art. 100c upoU i art. 100d upoU, zawieszające bieg terminu do załatwienia sprawy cudzoziemca ubiegającego się o zezwolenie na pobyt oraz uniemożliwiające stosowanie przepisów o bezczynności i zakazujące wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności - nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. W myśl art. 1 ust. 1 upoU ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa [...]. Powołana wyżej ustawa w zakresie legalizowania pobytu dotyczy zatem wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy od dnia 24 lutego 2022 r. bezpośrednio z terytorium Ukrainy przybyli na terytorium RP szukając schronienia przed wojną. Wskazane przepisy nie mogą dotyczyć cudzoziemców innej narodowości, a także obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP przed wybuchem konfliktu zbrojnego lub bez związku z konfliktem zbrojnym lub jak w niniejszej sprawie niebezpośrednio z terytorium Ukrainy.
Podobnie kolejny przepis upoU regulujący kwestię legalności pobytu, odnosi się wprost do związku z wojną, konkretnym obywatelstwem i art. 1 ust. 1 upoU mówiącym o przemieszczeniu z terytorium Ukrainy, a z jakiegokolwiek innego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 upoU jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny (w stanie prawnym obowiązującym w dniu orzekania) do dnia 30 września 2025r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Dalsze przepisy upoU dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium RP wskazują na związek modyfikacji wskazanej procedury legalizacyjnej z osobami uciekającymi przed wojną w Ukrainie i będącymi obywatelami tego państwa: art. 3 upoU - zarejestrowanie pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP; art. 100b upoU – unieważnienie zaświadczenia ogólnego potwierdzającego korzystanie z ochrony czasowej, wydanego cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub 2 upoU.
W ocenie Sądu, treść powyżej wskazanych przepisów wprost dowodzi, że modyfikacja procedury administracyjnej dokonana przez art. 100c upoU i art. 100d upoU, dotyczy tylko obywateli Ukrainy, którzy masowo schronili się na terytorium RP przed wojną od dnia 24 lutego 2024 r. i przybyli bezpośrednio z tego kraju. Tej kategorii cudzoziemców ustawodawca przyznał natomiast inną ochronę w postaci automatycznej legalizacji pobytu (art. 2 ust. 1 upoU). W zakresie innych cudzoziemców procedura administracyjna dotycząca terminów załatwienia sprawy oraz instytucji przewlekłości i bezczynności, pozostaje bez zmian.
Wskazaną wykładnię potwierdza wykładnia językowa przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), zgodnie z którym w ustawie nie zamieszcza się przepisów, które regulowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez nią zakres przedmiotowy (stosunki, które reguluje) oraz podmiotowy (krąg podmiotów, do których się odnosi).
Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, iż wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 upoU zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz PPSA, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w niniejszej sprawie, jak i w konsekwencji kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Cudzoziemiec jest obywatelem U., przybył na terytorium RP po wybuchu wojny, lecz nie bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Cudzoziemiec wyjechał ze swojego kraju na krótko przed wojną, następnie przebywał w dwóch innych krajach i dopiero potem przybył na terytorium RP. Zatem Sąd mógł orzec o bezczynności Wojewody w przedmiotowej sprawie pomimo, iż zaistniała ona po wejściu w życie upoU, jak i po wejściu w życie później dodanych do niej art. 100c i art. 100d upoU.
3.6. Sąd wskazuje nadto, że inne rozumienie tych przepisów w praktyce oznaczałoby akceptację następującego z czasem – o czym niżej - powszechnego i całkowitego odebrania cudzoziemcom prawa do sądu (przez odebranie prawa do wiążącego organ żądania wypowiedzi organu administracji i uregulowania sytuacji prawnej oraz odebranie prawa do skutecznego żądania przymuszenia organu do wypowiedzi przez Sąd, a następnie kontroli sądowej tej wypowiedzi), o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W powołanych przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę przepisach, ustawodawca formalnie jedynie czasowo zezwala Wojewodom na zaniechanie rozpoznawania wniosków cudzoziemców o zezwolenia na pobyt. Do tego bowiem w praktyce sprowadza się regulacja, iż – formalnie do określonej w art. 100d upoU daty - bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, a nadto w ww. okresie w sprawach tych nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz, że zaprzestanie czynności w tego typu sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem we wskazywanym przez ustawodawcę okresie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W praktyce trzeba uznać, że ustawodawca poprzez sukcesywną nowelizację art. 100d upoU trwale zablokował stosowanie przepisów o bezczynności (w ocenie Sądu, tylko w stosunku do bezpośrednich uchodźców wojennych z Ukrainy, którym przyznał inną ochronę) – po kolejnej nowelizacji według stanu prawnego z daty rozpoznania sprawy do dnia 30 września 2025 r., a więc już ponad 3 lata.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Akceptacja powyżej wskazanej praktyki ustawodawcy oraz stosowanie tych przepisów przez wojewodów oznaczałaby, że w sprawach o zezwolenie na pobyt cudzoziemca wszczętych od dnia 15 kwietnia 2022 r. – o czym niżej – sądowa kontrola sprawy w zakresie prawa do uzyskania rozstrzygnięcia organów, byłaby niemożliwa. Organy mogłyby dowolnie odwlekać rozstrzygnięcie w sprawie. Sądy formalnie przyjmując do rozpoznania skargi na bezczynność, zmuszone byłyby automatycznie do odmowy stwierdzenia bezczynności organów i odmowy przymuszenia ich do załatwienia sprawy z uzasadnieniem, iż żadne terminy do załatwienia sprawy nie biegną. Taki automatyzm, jak wyżej przedstawiony byłby jedynie iluzją prawa do sądu. Tymczasem prawo do Sądu, nie może mieć waloru iluzorycznego lecz rzeczywisty, co można wywieść nie tylko z treści art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284; dalej EKPCz; zobacz: J. Chlebny, Sądownictwo administracyjne w Polsce z perspektywy art. 47 KPP, EPS 2022/10/29-34; R. Hauser, W. Sawczyn, Wpływ europejskich standardów ochrony praw jednostki na kształtowanie się polskiego modelu sądowej kontroli administracji, EPS 2022/10/19-23). Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej ETPCz) zawsze podkreślał wagę czołowego miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego (wyrok ETPCz z dnia: 9 października 1979 r. Airey p-ko Irlandii, § 24, skarga nr 6289/73; 17 stycznia 2012r. Stanev p-ko Bułgarii [GC], § 231, skarga nr 36760/06). Gwarancja ta jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania każdego demokratycznego społeczeństwa w rozumieniu Konwencji (wyrok ETPCz z dnia 8 grudnia 1983 r., Pretto i Inni p-ko Włochom, § 21, skarga nr 7984/77; wszystkie powyższe wyroki dostępne na stronie: https://hudoc.echr.coe.int/).
Mając na względzie powyższe za nietrafne należy uznać wnioski przedstawiane w wyrokach NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 639/23 i z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1045/23, CBOSA, iż akceptacja poglądu organu o stosowaniu art. 100c upoU i art. 100d upoU nie pozbawia cudzoziemców prawa do sądu (przez odebranie prawa do wiążącego żądania wypowiedzi organu administracji i uregulowania sytuacji prawnej oraz odebranie prawa do skutecznego żądania przymuszenia organu do wypowiedzi przez Sąd, a następnie kontroli sądowej tej wypowiedzi).
3.7. Przypomnieć trzeba, że art. 100c upoU został dodany ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2022 r., poz. 830). Zgodnie z art. 100c ust. 1 upoU, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponieważ nie został w nim wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia art. 100c upoU w życie, tj. dnia 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 8 kwietnia 2022 r.). Czynności dokonane w tym okresie w postępowaniach w sprawach, o których mowa w tym przepisie, są jednak skuteczne. Artykuł 116 upoU o obowiązywaniu upoU (z nielicznymi wyjątkami) od dnia 24 lutego 2024 r. ma zastosowanie do pierwotnych regulacji, a nie do późniejszych nowelizacji upoU. W art. 100c ust. 3 upoU przyjęto zatem, że w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r.:
1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Nadto zgodnie z art. 100c pkt 4 upoU zaprzestanie czynności w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt lub ich dokonywanie z opóźnieniem w ww. okresie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Następnie na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie upoU oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) został wprowadzony - z mocą od dnia 1 stycznia 2023 r. - art. 100d upoU, będący powieleniem regulacji art. 100c upoU, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów, na okres do dnia 24 sierpnia 2023 r.
Kolejną zmianą upoU (ustawa zmieniająca z dnia 14 kwietnia 2023 r., Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) przedłużono ten termin do dnia 4 marca 2024 r.
Kolejną zmianą (ustawa zmieniająca z dnia 9 lutego 2024 r., Dz. U. z 2024 r., poz. 232) przedłużono ten termin do dnia 30 czerwca 2024 r.
Kolejną zmianą (ustawa zmieniająca z dnia 15 maja 2024 r., Dz. U. z 2024 r., poz. 854) przedłużono ten termin do dnia 30 września 2025 r.
Z powyższego wynika, że akceptacja prawnego poglądu Wojewody oznaczałaby, iż ustawodawca w zakresie wniosków złożonych od dnia 15 kwietnia 2022 r., w rzeczywistości pozbawił wszystkich cudzoziemców prawa do sądu w ich sprawach o zezwolenie na pobyt (w zakresie prawa do uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji w postaci formalnej oceny wniosku), obecnie na okres ponad 3 lat z możliwością dowolnego przedłużenia pozbawienia tego prawa. W ocenie Sądu, praktyka ustawodawcy i w konsekwencji Wojewody jest sprzeczna z zasadą prawa do sądu oraz uniemożliwia złożenie skutecznego środka zaskarżenia przez Stronę z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 oraz art. 13 EKPCz a tym samym nie może być zaakceptowana przez tut. Sąd.
Zatem, mając na względzie ww. przedmiot regulacji upoU, wykładnię celowościową przepisów ustawy (pomoc właściwym organom, przy jednoczesnym udzieleniu uchodźcom innej ochrony), uznając, iż ustawodawca zamierzał interweniować w procedurę organu tylko w zakresie spraw bezpośrednich uchodźców wojennych z Ukrainy, zapewniając im jednocześnie inną ochronę w postaci automatycznej legalizacji (zgodnie z obecnym brzmieniem art. 2 ust. 1 upoU jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r.), zdaniem Sądu art. 100c upoU i art. 100d upoU nie będą miały zastosowania do spraw w przedmiocie zezwolenia na pobyt Ukraińców, którzy nie są uchodźcami wojennymi przybyłymi z terytorium Ukrainy oraz nie będą miały zastosowania do tego typu spraw cudzoziemców z innym obywatelstwem.
3.8. W tych okolicznościach szczegółowe rozważania w przedmiocie ewentualnej wstecznej mocy art. 100c upoU i art. 100d upoU od dnia 24 lutego 2024 r. na podstawie art. 116 upoU należy uznać za zbędne.
3.9. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Cudzoziemiec z ukraińskim obywatelstwem nie przybył na terytorium Polski bezpośrednio z terytorium Ukrainy chroniąc się przed wojną. W dacie wybuchu konfliktu przebywał poza granicami swojej ojczyzny, a do Polski przybył po kilku miesiącach od rozpoczęcia wojny z innego kraju Unii Europejskiej. W związku z tym ww. art. 100c upoU i art. 100d upoU nie mogą mieć zastosowania do jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
3.10. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Skarżącego złożonego w dniu 28 kwietnia 2023 r., naruszając zasady i terminy określone w art. 35 § 1 i 2 KPA i art. 112a ustawy o cudzoziemcach, art. 36 KPA, oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 KPA, a w konsekwencji art. 6 KPA i art. 7 KPA.
Z akt sprawy wynika, że od dnia wpływu wniosku w dniu 28 kwietnia 2023 r. do dnia wniesienia skargi w dniu 6 października 2023 r. jedyną czynnością, którą Wojewoda wykonał w sprawie było wystosowanie do organów bezpieczeństwa zapytań z dnia 29 maja 2023 r.
Zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach 60-dniowy termin na załatwienie sprawy Skarżącego rozpoczął swój bieg w dniu 28 kwietnia 2023 r. (Cudzoziemiec nie był wzywany do uzupełnienia dokumentów). Pomimo niewyartykułowania wprost w ustawie o cudzoziemcach instytucji przewidzianej w art. 35 § 5 KPA, należy przyjąć, że do 60-dniowego terminu nie należy zaliczać okresu oczekiwania na odpowiedź od organów bezpieczeństwa (przyznane przez ustawę 30 dni). Z uwagi na wykorzystanie przez organy bezpieczeństwa przyznanego im przez ustawodawcę czasu na udzielenie odpowiedzi (z akt wynika, że odpowiedzi nie zostały udzielone), termin na załatwienie sprawy faktycznie uległ wydłużeniu z 60 do 90 dni. Bez zbędnych w realiach niniejszej sprawy szczegółowych ustaleń dotyczących doręczeń ww. wezwań korzystnie dla Wojewody można przyjąć, iż wniosek Cudzoziemca powinien zostać załatwiony najpóźniej do końca sierpnia 2023 r. (tj. w terminie 90 dni liczonym od dnia 28 kwietnia 2023 r., z uwzględnieniem dodatkowego czasu wymaganego dla doręczeń). W dniu wniesienia skargi bezczynność Wojewody trwała zatem 2 miesiące. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że Wojewoda po wniesieniu przez Cudzoziemca skargi rozpoznał jego wniosek.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 PPSA stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku), jednakże uznał, że bezczynność taką nie należy uznać za rażącą, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a PPSA (pkt II sentencji wyroku).
3.11. Wobec braku informacji o wydaniu aktu kończącego postępowanie w sprawie, należało zobowiązać organ do jego wydania w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 PPSA (pkt III sentencji wyroku).
3.12. W pozostałej części Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 PPSA (pkt IV sentencji wyroku).
3.13. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 PPSA (pkt V sentencji wyroku). Na kwotę kosztów składa się kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł.