I SAB/Wr 4/24

I SAB/Wr 4/24 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Tadeusz Haberka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Haberka po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie prowadzonego postępowania w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 4 lipca 2013 r. Skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta W. Jako datę powstania obowiązku złożenia deklaracji skarżąca podała 1 lipca 2013 r. Deklaracja ta (jak i kolejne dokumenty w sprawie) dotyczyła nieruchomości we W. przy ul. [...]. Skarżąca obliczyła wysokość opłaty na kwotę 220,96 zł przyjmując za podstawę ilość pojemników o pojemności powyżej 0,12 m3 do 0,24m3 na nieruchomości niezamieszkałej i ilość odbiorów w miesiącu.
W dniu 13.03.2020 r. Skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zaznaczając, że jest to korekta deklaracji). Jako datę powstania obowiązku złożenia deklaracji skarżąca podała 13 marca 2020 r. Skarżąca obliczyła wysokość opłaty na kwotę 22,00 zł przyjmując, że na nieruchomości o powierzchni [...] m2 zamieszkuje 1 osoba oraz że zbieranie i odbieranie odpadów będzie odbywać się w sposób selektywny.
Pismem z dnia 17 września 2020 r. skarżąca została zawiadomiona, że wysokość opłaty od dnia 1 września 2020 r. wynosi 29,50 zł, co jest związane ze wskazaną w piśmie Uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie metod ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawek tej opłaty.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2022 r. zatytułowanym "czynny żal" Skarżąca zwróciła się z prośbą o korektę należności za lata 2014-2020, co miało wynikać z "braku znajomości przepisów oraz nieświadomości przyszłych konsekwencji jej złego wypełnienia". Wraz z tym pismem skarżąca złożyła faktury za wynajem powierzchni biurowej, umowę agencyjną i deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zaznaczając, że jest to korekta deklaracji). W tej deklaracji (tj. z daty 26 kwietnia 2022 r.) jako datę powstania obowiązku złożenia deklaracji skarżąca podała 1 lipca 2013 r. Skarżąca obliczyła wysokość opłaty na kwotę 44,00 zł przyjmując, że na nieruchomości o powierzchni [...] m2 zamieszkują 2 osoby oraz że zbieranie i odbieranie odpadów odbywało się w sposób selektywny.
W dniu 7 czerwca 2022 r. Skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zaznaczając, że jest to korekta deklaracji). W tej deklaracji jako datę powstania obowiązku złożenia deklaracji skarżąca podała 1 stycznia 2017 r. Skarżąca obliczyła wysokość opłaty na kwotę 56,03 zł przyjmując, że nieruchomość o powierzchni [...] m2 jest "niezamieszkała lub w części niezamieszkała" zbieranie i odbieranie odpadów odbywało się w sposób nieselektywny, a podstawa ustalenia opłaty ma być ilość pojemników o pojemności do 0,06 m3 i ilość odbiorów w miesiącu.
W odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 26 kwietnia 2022 r. oraz w sprawie deklaracji złożonych w dniach 26 kwietnia 2022 r. i 7 czerwca 2022 r. organ poinformował skarżącą, że złożone przez nią deklaracje nie wywołują żadnych skutków prawnych odnośnie zmiany wysokości zobowiązania, albowiem zostały złożone po upływie terminu określonego w ustawie. W tym zakresie organ powołał się na przepis art. 6m ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazując, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Po tym terminie właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny. Pismo organu z dnia 3 sierpnia 2022 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 31 sierpnia 2022 r.
Pismem z dnia 12 lipca 2023 r. skarżąca wniosła o uwzględnienie jej ostatniej korekty tj. z datą powstania obowiązku złożenia deklaracji od dnia 1 stycznia 2017 r. powołując się na zdjęcia wykonane przez Google Maps w czerwcu 2019 r. Ze tych zdjęć ma wynikać, że skarżąca nie dysponowała pojemnikiem o wielkości 240 l, tylko dysponowała pojemnikiem o wielkości 60 l, zatem nie wyprodukowała "odpadów mieszczących się w pojemniku 240 litrów skoro cały czas miała 60-litrowy pojemnik". Jednocześnie Skarżąca potwierdziła, że deklaracji wówczas nie skorygowała.
W odpowiedzi na pismo skarżącej organ poinformował, że w całości podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 3 sierpnia 2023 r., które ponownie przesyła. Pismo organu z dnia 10 października 2023 r., Skarżąca otrzymała w dniu 18 października 2023 r.
Odrębnym pismem z tego samego dnia 10 października 2023 r. (wysłanym w jednej kopercie z w/w odpowiedzią w dniu 11 października 2023 r.) organ wezwał skarżącą do złożenia deklaracji za okres od lipca 2020 r. oraz do złożenia niezbędnych wyjaśnień, albowiem organ powziął wątpliwość co do wysokości opłaty, którą skarżąca powinna płacić. W toku czynności sprawdzających organ ustalił bowiem, że na przedmiotowej nieruchomości prowadzony jest "Hostel [...]", który miał oferować usługi hotelarskie już w sierpniu 2019 r. (dalsza korespondencja skarżącej i organu w tej sprawie nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż dotyczy zainicjowanych przez organ czynności sprawdzających w celu wstecznego podwyższenia opłaty w związku z prowadzonym przez skarżącą hostelem, a nie przedmiotu niniejszej sprawy tj. korekty deklaracji, dzięki której skarżąca chciałaby wstecznie obniżyć opłaty).
W tym samym czasie skarżąca wniosła do organu pismo zatytułowane "ponaglenie" opatrzone datą 21 października 2023 r., które – według daty prezentaty – wpłynęło do organu w dniu 12 października 2023 r. Skarżąca, która miała otrzymać pisma z daty 10 października 2023 r. dopiero w dniu 18 października 2023 r., wskazuje na opieszałość organu w udzieleniu odpowiedzi na jej pismo z dnia 12 lipca 2023 r. Jednocześnie wezwała organ do załatwienia sprawy w postaci uwzględnienia złożonej przez nią korekty w terminie 7 dni.
W odpowiedzi na w/w pismo skarżącej, organ poinformował o wysłaniu pism z daty 10 października 2023 r., a przy tym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o niemożliwości przyjęcia deklaracji zmniejszającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny. Pismo organu z dnia 13 października 2023 r. (wysłane w dniu 17 października 2023 r.), Skarżąca otrzymała w dniu 25 października 2023 r.
W dniu 31 października 2023 r. strona złożyła "skargę na działania urzędu w sprawie naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Urzędu Miejskiego Wrocławia. W piśmie tym skarżąca podtrzymała swoje wcześniejsze wnioski wyartykułowane w poprzednich pismach dotyczące korekty deklaracji za lata 2014-2020, a nadto sformułowała wniosek o zwrot nadpłaty w związku z uznaniem tej korekty.
W odpowiedzi organ (nieprzekazując pisma z dnia 31 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) – pismem z dnia z dnia 9 listopada 2023 r. (pismo doręczone stronie w dniu 29 listopada 2023 r.) poinformował stronę o treści art. 52 i art. 57 p.p.s.a. oraz wskazał na możliwość złożenia skargi, o której mowa w art. 227 k.p.a. i następne, tj. skargi na zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Ponadto organ powtórzył swoje wcześniejsze stanowisko, a mianowicie, że deklaracje zmniejszające wysokość zobowiązania za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny (tak jak chce tego strona) nie mogą zostać przyjęte, ponieważ zabrania tego brzmienie przepisu art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Pismem z dnia 21 grudnia 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył "skargę na czynność organu z dnia 9 listopada 2023 r. – Prezydenta Wrocławia, polegającą na nie przekazaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi strony postępowania na działanie organu w sprawie naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami, na bezczynność organu polegającą na niezałatwieniu sprawy w terminie wraz z wnioskiem o wymierzenie organowi kary grzywny oraz ewentualnym wnioskiem o umorzenie zaległości". W w/w piśmie pełnomocnik wnioskodawcy m.in. zarzuca, że organ w sposób nieprawidłowy przyjął, że "stronie nie przysługuje prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na działanie, zaniechanie bądź czynność organu, w sytuacji gdy środek odwoławczy stronie przysługuje; organ dokonał błędnego wskazania stronie podstawy prawnej możliwości zaskarżenia czynności i wprowadzającego w błąd pouczenia dotyczącego koniecznych elementów zaskarżenia". Strona dalej wywodzi, że w konsekwencji organ nie przekazał Sądowi pisma zatytułowanego "skarga na działania urzędu w sprawie naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami" z dnia 31 października 2023 r., choć – zdaniem strony – miał taki obowiązek. Strona przyznaje, że otrzymała od organu pismo z dnia 9 listopada 2023 r. (pismo doręczone stronie w dniu 29 listopada 2023 r.), jednak – zdaniem strony – pismo to jedyne ma potwierdzać pozostawanie organu w bezczynności co do przekazania do Sądu skargi strony z dnia 31 października 2023 r.
W odpowiedzi z dnia 29 stycznia 2024 r. na skargę z dnia 21 grudnia 2023 r. organ wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie w całości. Organ podnosi, że zarzuty Skarżącej dotyczące nieprzekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "skargi na działania urzędu w sprawie naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami" z dnia 31 października 2023 r. są nieuzasadnione. W tym zakresie organ stoi na stanowisku, że pismo z dnia 31 października 2023 r., choć adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Urzędu Miejskiego Wrocławia Wydział Podatków i Opłat, to jednak nie zawierało elementów skargi, o których mowa w art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem organu strona nie mogła wnieść skargi, ponieważ w jej przypadku nie zostało wszczęte postępowanie podatkowe. O tych okolicznościach organ poinformował stronę w piśmie z dnia 9 listopada 2023 r. wskazując, że pismo strony z dnia 31 października 2023 r. nie może zostać przekazane jako Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Po otrzymaniu skargi profesjonalnego pełnomocnika z dnia 21 grudnia 2023 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 22 grudnia 2023 r. wpływ do organu w dniu 29 grudnia 2023 r. według prezentaty), organ przyjął, że otrzymał od strony wystarczające wyjaśnienia, sporządził odpowiedź na skargę i wraz z aktami administracyjnymi przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 29 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz.1634 ze zm..; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt. 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Zdaniem Sądu brak w aktach ponaglenia na bezczynności organu, gdyż do chwili złożenia przez Stronę pismem z dnia 31 października 2023 r. wniosku o zwrot nadpłaty, nie było wszczęte postępowanie, co do którego organ pozostawałby w bezczynności, w szczególności, które obligowałoby organ do wydania decyzji.
Do momentu złożenia przez stronę pisma z dnia 31 października 2023 r., strona składała jedynie deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz dodatkowe wyjaśnienia, które – zdaniem strony – miały uzasadniać zmianę wsteczną wysokości tejże opłaty. Tymczasem "istotą deklaracji jest, że stanowi ona oświadczenie kierowane do adresata i dopiero od jego wyartykułowania biegną skutki wynikające z informacji w niej zawartej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 340/16). Przy tym "dokonana z inicjatywy zainteresowanego podmiotu zmiana, wpływająca na wysokość ponoszonej opłaty jest skuteczna na przyszłość, nie wcześniej niż w miesiącu kiedy złożono deklarację komunikującą taką zmianę" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 340/16). Oznacza to, że samo złożenie deklaracji nie wszczyna postępowania podatkowego. Jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują obowiązek złożenia deklaracji w przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, tak jak w przypadku opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to określenie wymiaru wynikającego z mocy prawa zobowiązania podatkowego następuje przez samowymiar w złożonej przez podatnika deklaracji. Wydanie decyzji – w sytuacji złożenia przez podatnika deklaracji – staje się zbędne i jest niemożliwe, albowiem wymiar podatku jest znany – wynika z deklaracji. Tylko w razie gdy podatnik nie złoży deklaracji w ogóle lub w razie uzasadnionych wątpliwości organu co do danych zawartych w złożonej deklaracji, organ określi wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji (po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie).
W konsekwencji należy przyjąć, że wszelkie złożone przez stronę deklaracje, wyjaśnienia czy złożone dowody nie wszczęły postępowania, które powinno zostać załatwione decyzją, a zatem organ nie pozostawał w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 czy pkt 9 p.p.s.a. Z pism strony nie wynika co do wydania jakiej decyzji organ pozostaje w bezczynności. Na uwagę zasługuje fakt, że organ odnosił się do pism składanych przez stronę i informował stronę, że deklaracje złożone po terminie – w ocenie organu – nie wywołują skutków prawnych. W tym zakresie organ powołał przepis art. 6m ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem należy przyjąć, że organ działał na podstawie i w granicach prawa, a nie w sposób dowolny. Organ w każdym piśmie podkreślał, że "właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny." Od tej zasady istnieją dwa wyjątki, które – jak uznał organ – nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu organ nie pozostawał w bezczynności także co do przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pisma z dnia 31 października 2023 r. Pomimo tego, że w/w pismo zostało opatrzone nazwą "skarga" i wskazywało jako adresata Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, to organ powziął słuszną – zdaniem Sądu – wątpliwość, co do charakteru pisma.
Sama nazwa pisma nie przesądza bowiem o tym, jak należy potraktować dane pismo; kluczowa jest treść pisma i zamiar wnoszącego. Tymczasem w niniejszej sprawie można przyjąć, że pismem z dnia 31 października 2023 r. strona wyraża swoje niezadowolenie z działania organu. Ponadto strona nie określa naruszenia prawa czy interesu prawnego, którego miałby się dopuścić organ.
W tym stanie sprawy organ słusznie powziął wątpliwość co do zamiaru strony złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie każde bowiem pismo zatytułowane "skarga" organ ma obowiązek przekazywać bezrefleksyjnie do wskazanego w piśmie adresata. Wprost przeciwnie, organ winien krytycznie ocenić treść pisma i na podstawie tej treści dokonać odpowiedniej czynności. W niniejszej sprawie organ – nie przekazując pisma z dnia 31 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – pismem z dnia 9 listopada 2023 r. odpowiedział stronie informując ją o treści art. 52 i art. 57 p.p.s.a. oraz wskazując na możliwość złożenia skargi, o której mowa w art. 227 k.p.a. i następne.
Pismem z dnia 21 grudnia 2023 r. pełnomocnik strony złożył "skargę na czynność organu z dnia 9 listopada 2023 r. – Prezydenta Wrocławia, polegającą na nie przekazaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi strony postępowania na działanie organu w sprawie naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami, na bezczynność organu polegającą na niezałatwieniu sprawy w terminie wraz z wnioskiem o wymierzenie organowi kary grzywny oraz ewentualnym wnioskiem o umorzenie zaległości". Skarga ta wpłynęła do organu w dniu 29 grudnia 2023 r. (według prezentaty). Organ przekazał tą skargę z dnia 21 grudnia 2023 r. wraz z poprzedzającym pismem z dnia 31 października 2023 r. oraz aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w dniu 29 stycznia 2024 r. (data prezentaty sądu z dopiskiem "osob.", czyli pismo zostało dostarczone osobiście, a nie pocztą).
Zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy oblicza się co do zasady według przepisów prawa cywilnego (z zastrzeżeniem § 2). Na mocy art. 83 § 2 p.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W rozpatrywanej sprawie, skarga strony wpłynęła do organu w dniu 29 grudnia 2023 r., zatem ostatni dzień trzydziestodniowego terminu na jej przekazanie do Sądu przypadał na niedzielę 28 stycznia 2024 r., który jest dniem ustawowo wolnym od pracy. W takim wypadku za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny, czyli poniedziałek 29 stycznia 2024 r. Należy zatem przyjąć, że organ przekazał skargę w terminie, czyli nie dopuścił się bezczynności.
Nie uszło uwadze Sądu, że w aktach sprawy znajduje się dokument "ponaglenie z dnia 21 października 2023 r.", na którym widnieje data wpływu do organu w dniu 12 października 2023 r. Pomimo nazwy tego pisma, nie może ono pełnić roli ponaglenia, o którym mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a., albowiem pismo to zostało złożone zanim pojawiło się żądanie strony zwrotu nadpłaty, a zatem zanim organ był zobligowany do wykonania czynności w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił skargę na bezczynność organu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.