I SAB/WR 1389/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-04-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
cudzoziemcyzezwolenie na pobyt stałybezczynność organupostępowanie administracyjnesąd administracyjnyterminyWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt stały i zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 60 dni, oddalając jednocześnie dalszą część skargi.

Skarga została wniesiona przez V. B. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały. Sąd stwierdził bezczynność organu, uznając, że wniosek nie został załatwiony w ustawowym terminie. Zobowiązał Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w terminie 60 dni. Sąd uznał jednak, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił dalszą część skargi, w tym żądanie grzywny i odszkodowania.

Przedmiotem skargi V. B. była bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały. Wniosek wpłynął 18.09.2020 r. Po ponagleniu z 24.03.2021 r., organ podjął pewne czynności, jednakże sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie. Strona zarzuciła naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, stwierdził bezczynność organu, uznając, że nie podjął on stosownych czynności w terminie. Sąd odwołał się do przepisów PPSA oraz KPA, podkreślając obowiązek działania organów bez zbędnej zwłoki. Sąd rozważył również wpływ zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy na ocenę bezczynności, przyjmując, że nowe terminy nie mają wpływu na ocenę stanu bezczynności, który zaistniał przed ich wejściem w życie. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę podjęte przez organ czynności. Zobowiązał Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Sąd oddalił dalszą część skargi, w tym żądanie grzywny i odszkodowania, uznając, że nie ma podstaw do ich zasądzenia, a także ze względu na charakter roszczeń odszkodowawczych. Zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, pomimo złożenia wniosku i ponaglenia. Podjęte czynności były niewystarczające do terminowego załatwienia sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia bezczynności organu.

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 210

Termin 6 miesięcy na wydanie decyzji o zezwoleniu na pobyt stały.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definicja rażącego naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość orzeczenia o grzywnie lub przyznania sumy pieniężnej.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym w przypadku bezczynności lub przewlekłości.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o zwłoce i wskazania nowego terminu.

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do wniesienia ponaglenia.

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości i wnikliwości postępowania.

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 100c

Zawieszenie biegu terminów do załatwienia sprawy do 31.12.2022 r.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt stały.

Odrzucone argumenty

Żądanie grzywny od organu. Żądanie zasądzenia od organu sumy pieniężnej (odszkodowania).

Godne uwagi sformułowania

Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (...) przyczyn bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnych wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania typowych roszczeń o charakterze odszkodowawczym (cywilnoprawnym).

Skład orzekający

Piotr Kieres

przewodniczący-sprawozdawca

Jarosław Horobiowski

sędzia

Dagmara Stankiewicz-Rajchman

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów administracji publicznej w sprawach cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i wpływu ich wejścia w życie na ocenę stanu bezczynności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w konkretnym kontekście czasowym. Wartość precedensowa może być ograniczona przez późniejsze zmiany prawa lub odmienne orzecznictwo.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy problematyki bezczynności organów administracji publicznej w sprawach cudzoziemców, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie. Interpretacja wpływu zmian prawnych na ocenę bezczynności jest istotna dla praktyków.

Cudzoziemiec czekał na decyzję ws. pobytu stałego, sąd stwierdził bezczynność urzędu.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Wr 1389/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Jarosław Horobiowski
Piotr Kieres /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski,, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi: V. B. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu administracyjnego w sprawie Strony skarżącej w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; III. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Strony skarżącej kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi V. B. (dalej jako: Strona, Skarżący) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej również jako: Organ, Wojewoda, WD), względem wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały. Sąd przyjął w oparciu o akta sprawy oraz stanowisko Strony jak następuje. W dniu 18.09.2020 r. do Organu wpłynął wniosek Strony wraz z załącznikami. Następnie 24 marca 2021 r. WD otrzymał ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, co spowodowało sporządzenie 25 marca 2021 r. pisma Organu skierowanego do jednostek Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z prośbą o udzielenie informacji, wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Reakcja Organu spowodowała, że w dniu 10.05.2021 r. Strona złożyła pismo o cofnięciu ponaglenia. WD 9 lipca 2021 r. wezwał Stronę o osobiste stawiennictwo w dniu 10.08.2020 r. oraz o przedstawienie kserokopii wszystkich stron paszportu z adnotacjami i uzupełnienie formularza o datę i miejsce złożenia wniosku. Strona stawiła się osobiście 10 sierpnia 2021 r. w siedzibie urzędu Organu, złożyła odciski linii papilarnych i przedłożyła dokumenty. W dniu 26.08.2021 r. Organ utworzył pismo do jednostki Straży Granicznej o przeprowadzenie czynności sprawdzających, na które to pismo otrzymał odpowiedź 29 listopada 2021 r. W dniu 10 stycznia 2022 r. do Organu trafia ponaglenie, a 7 lutego 2022 r. WD otrzymuje skierowaną do sądu administracyjnego skargę. Organ 24 listopada 2022 r. utworzył pismo w przedmiocie przekazania ponaglenia do Urzędu ds. Cudzoziemców oraz drugie do Strony, w którym informuje o zakończeniu postępowania w terminie 6 miesięcy od zaistnienia zdarzeń:
– osobiste złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia lub osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
– złożenie wniosek o udzielenie zezwolenia, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
– przedłożenie dokumentów, niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia lub wyznaczony przez wojewodę termin, na ich dostarczenie upłynął bezskutecznie.
Organ poinformował o art. 100c ustawy z 12 marca 2022 o pomocy obywatelom Ukrainy, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa i obowiązującej zasadzie, zgodnie z którą do dnia 31.12.2022 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. WD wezwał również Stronę o dostarczenie dokumentów na potwierdzenie danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o zezwolenie: na okoliczność, że co najmniej jedno z rodziców/dziadków lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej.
W złożonej skardze Strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 8, art. 12 art. 35 § 1 i art. 36 § 1 i art. 37 § 1 ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. nr 98 poz. 1071) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wniesiono o: zobowiązanie WD do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia akt sprawy Organowi; kontrolę bezczynności WD i orzeczenie czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów prawa; grzywnę na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 329 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., w połowicznej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; odszkodowanie w wysokości 10.000,00 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie; koszty postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano na przebieg czynności w sprawie i brak stosownego aktu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i wskazał na braku złej woli pracowników Organu przy procedowaniu sprawy i na ogromną ilość składanych przez cudzoziemców wniosków (zwrócono uwagę na wpływ spraw w latach 2018-2021). WD uważa, że nie ma miejsca w sprawie na twierdzenie o rażącym naruszeniu przepisów, przeciwny jest również zasądzeniu sumy pieniężnej jak i nałożeniu na Organ grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art.120 p.p.s.a.). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Zauważenia ponadto wymaga zmiana prawa, albowiem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91). Na mocy art. 1 pkt 39 wskazanej ustaw nowelizującej zmieniono brzmienie art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy, a termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wa 320/22 zgodnie z którym:
"... nowe terminy załatwienia spraw wprowadzone ustawą nowelizującą nie mają wpływu na ocenę czy organ dopuścił się przewlekłości, jeżeli stan bezczynności lub przewlekłości zaistniał już przed jej wejściem w życie. Po pierwsze, należy uznać, że ustawodawca w sposób jednoznaczny nie przesądził tej kwestii w art. 13 ustawy nowelizującej. Termin rozpoznania sprawy (...) niewątpliwie rozpoczął bieg przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Z drugiej jednak strony, inaczej niż w art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej, w przepisie tym nie wspomina się o tym, że chodzi również o terminy, które upłynęły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Po drugie, zgodnie z podstawowymi zasadami prawa czasowego obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Tymczasem przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy nowelizującej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zrealizowanego stanu bezprawności w postaci bezczynności lub przewlekłości, byłoby właśnie jednoznaczne ze skutkiem retroaktywnym, a nie tylko retrospektywnym ustawy nowelizującej. Innymi słowy, nie mielibyśmy do czynienia tylko z wydłużeniem biegnących terminów załatwienia sprawy (co jest zasadniczo dozwolone na gruncie regulacji procesowych – tzw. retrospektywne działanie nowego prawa), ale doszłoby, co do zasady zabronionego, retroaktywnego działania nowego prawa, tj. przekształcenia na niekorzyść strony już ukształtowanych stosunków prawnych, a co najmniej pozbawienia strony ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej. Ze stanu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej wynikają bowiem określone uprawnienia procesowe (art. 149 p.p.s.a.) oraz materialnoprawne (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417¹ § 3 k.c.). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że omawiana tu "hipotetyczna" legalizacja stanu bezprawności lub przewlekłości dotyczyłaby nie tylko spraw trwających kilka miesięcy, ale również ponad rok i więcej."
Ponadto przepisy ustawy nowelizującej nie zawierają regulacji odnoszących się do postępowania sądowoadministracyjnego i jak wskazano w orzeczeniu tut. Sądu z 9 sierpnia 2022 r. o sygn. akt II SAB/Wr 676/22 (LEX nr 3396971):
" ... nowe regulacje mocą art. 13 ustawy zmieniającej, znajdują zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. Zdaniem Sądu, terminy te nie mają jednak wpływu na kontrolę zaniechania organu (przewlekłości lub bezczynności), jeżeli stan ten zaistniał przed wejściem w życie omawianych przepisów. Inaczej mówiąc, wskazane regulacje nie znoszą możliwości oceny, że przewlekłość lub bezczynność powstała wcześniej a w konsekwencji nie stoją na przeszkodzie zastosowania przez Sąd przewidzianych w p.p.s.a. przepisów służących zwalczaniu tych nagannych stanów. Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że za powyższym wnioskiem przemawia fakt, iż w art. 13 ustawy nowelizującej ustawodawca nie przesądził jednoznacznie jakie przepisy należy stosować do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej sytuacji nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach a "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. Z pewnością jednak nie może ona iść w kierunku automatycznego stosowania przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) ukształtowanych przed datą wejścia w życie nowej ustawy (szersze wywody w tym względzie w wyroku z dnia 23 lutego 2022 r. I SAB/Wr 2701/21, dostępny w CBOSA). Nadto jak podnosi się w orzeczeniach sądowych, w art. 13 ust. 3 w przeciwieństwie do przepisu art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej, nie zostało określone, że chodzi również o terminy, które upłynęły przed dniem wejścia w życie ustawy. Zgodnie zaś z podstawowymi zasadami prawa czasowego obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Tymczasem przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy nowelizującej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zrealizowanego stanu bezprawności w postaci bezczynności lub przewlekłości, byłoby właśnie jednoznaczne ze skutkiem retroaktywnym, a nie tylko retrospektywnym ustawy nowelizującej. Innymi słowy, nie mielibyśmy do czynienia tylko z wydłużeniem biegnących terminów załatwienia sprawy (co jest zasadniczo dozwolone na gruncie regulacji procesowych - tzw. retrospektywne działanie nowego prawa), ale doszłoby, co do zasady do zabronionego, retroaktywnego działania nowego prawa, tj. przekształcenia na niekorzyść strony już ukształtowanych stosunków prawnych. Ze stanu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej wynikają bowiem określone uprawnienia procesowe (art. 149 p.p.s.a.) oraz materialnoprawne (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4171 § 3 k.c.). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że omawiana tu "hipotetyczna" legalizacja stanu bezprawności lub przewlekłości dotyczyłaby nie tylko spraw trwających kilka miesięcy, ale również ponad rok i więcej (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r., IV SAB/111/22). Trafnie wreszcie judykatura zwraca uwagę, że ustawa nowelizująca nie zawiera żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmiany przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." Również ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., po. 830) zdaniem Sądu w przedmiocie dodawanego przepisu art. 100c – z uwagi na zakresy: podmiotowy i przedmiotowy odnoszące się do procedury ustawy szczególnej z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - nie ma wpływu na rozpoznanie niniejszej skargi.
Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
W myśl ogólnej reguły wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu Organ dopuścił się bezczynności. Złożony przez Stronę wniosek nie został załatwiony we właściwym, ustawowym terminie – 3 miesięcy zgodnie z art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Jakkolwiek Wojewoda 25 marca 2021 r utworzył pismo do jednostek Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z prośbą o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, to odbyło się to na skutek wniesionego 24 marca 2021 r. ponaglenia Strony. Powyższe determinuje uznanie, że Organ pozostawał w sprawie bezczynny wprost przez okres 6 miesięcy, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8, art. 12 k.p.a. Okres zwłoki ze strony Organu przekroczył maksymalny termin dla załatwienia sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku Strony. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia postępowania. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. W zaistniałym stanie rzeczy stwierdzić należało, że Organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnych wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Biorąc zaś pod uwagę stosunkowo nieznaczną (na kanwie już rozpatrzonych przez Sąd spraw) bierność WD i podejmowanie przez Organ od 25 marca 2021 r. czynności nakierunkowanych na merytoryczne procedowanie wniosku Strony, Sąd uznał, że bezczynność w prowadzonym postępowaniu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – co znalazło odzwierciedlenie w pkt III wyroku. W niniejszej sprawie - inaczej niż w wielu podobnych - WD nie czekał z procedowaniem sprawy do wniesienia skargi na bezczynność, lecz zareagował już na ponaglenie.
Sąd uznał za konieczne orzeczenie o obowiązku wydania przez WD aktu administracyjnego w sprawie Strony, który ma zostać wykonany w terminie 60 dni od otrzymania przez Organ niniejszego prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt II sentencji wyroku). Orzeczenie o takim obowiązku ma uzasadnienie w tym, że brak jest informacji o wydaniu aktu administracyjnego w sprawie Strony.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, co uzupełnia również regulacja zgodnie, z którą Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia żądań Strony o nałożenie na Organ grzywny bądź przyznanie od WD na rzecz Strony sumy pieniężnej o czym orzekł w pkt IV sentencji wyroku. Za wystarczający środek dyscyplinujący Sąd uznał zobowiązanie Organu do wydania aktu administracyjnego w sprawie. Należy również wskazać, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrywania typowych roszczeń o charakterze odszkodowawczym (cywilnoprawnym).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w pkt V wyroku, przyznając zwrot uiszczonego od skargi wpisu, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłaty od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI