I SAB/Wr 125/26Przewlekłość postępowania cudzoziemcy wojewoda 6
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę D. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą do takiej oceny była analiza przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminów w sprawach cudzoziemców, w szczególności art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który według sądu po dniu 30 czerwca 2024 r. stał się niezgodny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Sąd uznał, że ponad dwuletni okres od wejścia w życie przepisów był wystarczający do dostosowania organów do obsługi wniosków, a dalsze przedłużanie zawieszenia terminów nie było uzasadnione. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisów przedłużających zawieszenie terminów. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania, która trwała 18 miesięcy od złożenia wniosku do wniesienia skargi, uznając ją za rażące naruszenie prawa. Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu zostało umorzone, ponieważ decyzja została już wydana. Skarga w pozostałej części została oddalona, a Wojewoda Dolnośląski został obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania w sprawach cudzoziemców, w szczególności w kontekście konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stosowania przepisów epizodycznych po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, a także interpretacji przepisów PPSA dotyczących przewlekłości.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zawieszające bieg terminów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt, mogą być stosowane po dniu 30 czerwca 2024 r. i czy ich stosowanie nie narusza konstytucyjnej zasady prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być stosowane po dniu 30 czerwca 2024 r., ponieważ ich dalsze stosowanie narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nadzwyczajne okoliczności uzasadniające wprowadzenie przepisów epizodycznych ustały, a ich wielokrotne przedłużanie prowadzi do stałego ograniczenia praw, w tym prawa do sądu. Dłuższy niż dwuletni okres od wejścia w życie przepisów był wystarczający do dostosowania organów do obsługi wniosków.
Czy Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się przewlekłości postępowania.
Uzasadnienie
Postępowanie trwało 18 miesięcy od złożenia wniosku do wniesienia skargi, co przekroczyło niezbędny czas na załatwienie sprawy.
Czy przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Znaczne przekroczenie terminów załatwienia sprawy administracyjnej, nie dające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, stanowi rażące naruszenie prawa.
Czy należy zobowiązać organ do wydania aktu kończącego postępowanie w określonym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w tym zakresie zostało umorzone.
Uzasadnienie
Postępowanie zostało umorzone, ponieważ organ wydał już decyzję w sprawie.
Czy stronie skarżącej należy się suma pieniężna tytułem zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej został oddalony.
Uzasadnienie
Stwierdzenie przewlekłości postępowania i to w sposób rażący stanowiło wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania innych instrumentów przewidzianych w przepisach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
ustawa specjalna art. 100d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, zawieszający bieg terminów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt, nie może być stosowany po dniu 30 czerwca 2024 r. ze względu na naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
k.p.a. art. 12 § 1,2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Ustawa o cudzoziemcach art. 112a § 1,2
Termin 60 dni na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę jest adekwatny. Termin biegnie od wystąpienia zdarzeń wskazanych w ust. 2, jednakże organ jest zobligowany do niezwłocznego procedowania na zasadach ogólnych do czasu ich wystąpienia.
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 3
Sąd odmówił zastosowania przepisu w zakresie, w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
PPSA art. 149 § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia przewlekłości postępowania organu.
PPSA art. 149 § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
PPSA art. 161 § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do wydania aktu.
PPSA art. 149 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia wniosku strony o przyznanie sumy pieniężnej.
PPSA art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności.
Pomocnicze
ustawa specjalna art. 100c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
k.p.a. art. 35 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nowelizacje przedłużały okres zawieszenia biegu terminów.
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 44
Dodano przepis art. 100c.
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 32
Dodano przepis art. 100d.
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 10 pkt 1
Przedłużono termin obowiązywania przepisów do dnia 4 marca 2026 r.
Ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 17 pkt 50
Przedłużono termin obowiązywania przepisów do dnia 4 marca 2027 r.
PPSA art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany wnioskami skargi.
PPSA art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 119 § pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego. • Naruszenie zasady prawa do sądu przez przepisy zawieszające terminy w sprawach cudzoziemców po dniu 30 czerwca 2024 r.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wojewody o braku przewlekłości postępowania (implikowane przez odpowiedź na skargę).
Godne uwagi sformułowania
czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową • Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. • cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). • Problem bezczynności prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. • stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. • nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. • Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności znaczącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy administracyjnej oraz zbyt długiego okresu prowadzenia sprawy nie mającego uzasadnienia w stopniu jej skomplikowania i konieczności prowadzenia skomplikowanego postępowania dowodowego.
Skład orzekający
Dagmara Dominik-Ogińska
przewodniczący sprawozdawca
Jarosław Horobiowski
sędzia
Łukasz Cieślak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania w sprawach cudzoziemców, w szczególności w kontekście konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stosowania przepisów epizodycznych po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, a także interpretacji przepisów PPSA dotyczących przewlekłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie porusza ważny problem konstytucyjny dotyczący prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy, które miały charakter tymczasowy, ale były wielokrotnie przedłużane. Pokazuje, jak sądy interpretują granice dopuszczalnych ograniczeń praw w sytuacjach kryzysowych.
“Czy przepisy "specustawy" dla Ukraińców mogą blokować prawo do sądu? WSA: Nie po 30 czerwca 2024 r.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.