I SAB/Wa 80/24

I SAB/Wa 80/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 161 par. 1 pkt 3,  art. 149 par. 1e,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego udostępnienia akt 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W. Z. (dalej jako "skarżący") pismem z 18 stycznia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 grudnia 2022 r. o wyjaśnienie przeszkód w przeniesieniu i udostępnieniu akt w formie elektronicznej, o przestanie kopii/skanu metryki pełnych akt postępowania, wyjaśnienia kwestii zaginięcia akt postępowania (wniosku dekretowego i orzeczeń administracyjnych) oraz wskazania podstaw i trybu weryfikacji niesprecyzowanych wątpliwości organu co do zgromadzonych dowodów. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na zignorowanie powyższego wniosku przez organ, w dniu 15 maja 2023 r. skierował ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego (dalej jako "Wojewoda"), który postanowieniem z 2 października 2023 r. nr 641/2023 uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi termin 2 miesięcy na załatwienie sprawy od doręczenia organowi postanowienia wraz z aktami sprawy. Postanowienie to doręczono organowi w dniu 6 października 2023 r., a więc termin na jego wykonanie upłynął w grudniu 2023 r. Mimo tego do dnia wniesienia skargi Prezydent pozostaje w bezczynności, nie udzielił skarżącemu wyjaśnień, nie udostępnił akt sprawy i ich metryki w formie elektronicznej, ani też nie rozstrzygnął wniosku w drodze postanowienia, naruszając art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Zasadnym jest zatem zarzut pozostawania organu w niemal trzynastomiesięcznej, niczym nieuzasadnionej, świadomej i celowej bezczynności, co implikuje zasadność zarzutu rażącego naruszenia prawa. Uzasadnia to również wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", jako uzasadnione zadośćuczynienie za świadomą, celową niczym nieuzasadnioną, niemal trzynastomiesięczną obstrukcję i istotne niedogodności. Zasadzona kwota winna być istotna a nie symboliczna, by spełnić swoją restrykcyjno-kompensacyjną rolę, która zmobilizuje organ do zaprzestania bezprawnych działań w przyszłości. Jeśli zaś chodzi o ewentualną grzywnę, to w przypadku stwierdzenia bezczynności jej orzeczenie jest obowiązkiem sądu, który może jedynie uwzględnić okoliczności sprawy orzekając o jej wysokości. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 35 § 1, art. 36 § 1 i art. 74 § 2 K.p.a.; przyznanie na jego rzecz, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pismem z 27 grudnia 2022 r. skarżący, w odpowiedzi na pismo organu z 16 grudnia 2022 r., ponowie zwrócił się o udostępnienie w formie elektronicznej akt sprawy oraz przekazania kopii/skanu metryki pełnych akt postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W piśmie odniósł się również do zaginionych dokumentów, tj. wniosku dekretowego i orzeczeń administracyjnych oraz poinformowania na czym polega weryfikacja materiału zgromadzonego w sprawie. Następnie pismem z 15 maja 2023 r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność Prezydenta w rozpatrzeniu wniosku z 27 grudnia 2022 r., które to Wojewoda postanowieniem z 2 października 2023 r. uznał za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy do 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Wojewoda wyjaśnił bowiem, że Prezydent powinien rozstrzygnąć ww. wniosek w drodze postanowienia, zgodnie z art. 74 § 2 K.p.a. Postanowienie to wpłynęło do organu w dniu 3 października 2023 r., zaś oryginały akt Wojewoda przekazał w dniu 19 grudnia 2023 r. Postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. nr 75/SD/2024 Prezydent odmówił uwzględnienia wniosku z 27 grudnia 2022 r., a zatem uczynił to w terminie zakreślonym przez Wojewodę. Organ zauważył dalej, że pismami z 5 grudnia 2022 r., 16 grudnia 2022 r. oraz 4 stycznia 2023 r. przekazywał skarżącemu wyjaśnienia odnośnie do wniosku o udostępnienie akt w formie elektronicznej, jak również w kwestii nieodnalezienia wniosku dekretowego dotyczącego ww. nieruchomości oraz wydanych orzeczeń administracyjnych, mimo prowadzonych poszukiwań. Ponadto skarżący był informowany, zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a., o możliwości zapoznania się z posiadanym materiałem dowodowym w siedzibie Urzędu [...]. W tej sytuacji wniesiona skarga jest bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji, czy postanowienia.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, organ postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. nr 75/SD/2024 odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z 27 grudnia 2022 r. o udostępnienie akt sprawy w formie elektronicznej i przesłania kopii/skanu metryki pełnych akt postępowania. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. postanowienia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 grudnia 2022 r., nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe.
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Choć bowiem początkowo Prezydent wniosku skarżącego z 27 grudnia 2022 r. nie załatwił w drodze postanowienia w trybie art. 74 § 2 K.p.a., bowiem pismem z 4 stycznia 2023 r. poinformował go jedynie, że w kwestii udostępnienia akt sprawy w formie elektronicznej i przesłania kopii/skanu metryki pełnych akt postępowania podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w poprzednim piśmie z 16 grudnia 2022 r. (zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że organ wielokrotnie informował skarżącego o nieprowadzeniu akt w formie elektronicznej, a w konsekwencji niemożności udostępnienia ich za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, jak też możliwości zapoznania się z nimi w siedzibie urzędu – por. pisma z 17 sierpnia 2022 r., 5 września 2022 r., 16 grudnia 2022 r. – k-350 i k-370 niebieski segregator,
k-89 zielony segregator), to jednak pozostawał on w przekonaniu, że wniosek skarżącego został w ten sposób załatwiony, a w konsekwencji zwłoka organu nie była uwarunkowana celowym działaniem. Dopiero na skutek wniesionego przez skarżącego ponaglenia na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku z 27 grudnia 2022 r., Wojewoda postanowieniem z 2 października 2023 r. wyznaczył Prezydentowi termin załatwienia sprawy do 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy, wskazując na konieczność wydania postanowienia w trybie art. 74 § 2 K.p.a. Postanowienie Wojewody wpłynęło przy tym do organu w dniu 3 października 2023 r., zaś oryginały akt zwrócono w dniu 19 grudnia 2023 r. Z kolei postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. Prezydent odmówił uwzględnienia wniosku z 27 grudnia 2022 r., a zatem uczynił to w terminie zakreślonym przez Wojewodę (który biegł od doręczenia akt sprawy, tj. od 19 grudnia 2023 r.).
Nie można również tracić z pola widzenia, że Prezydent od lipca 2022 r. (por. pismo z 17 sierpnia 2022 r. – k-350 niebieski segregator i z 8 listopada 2022 r. – k-37 zielony segregator) do 19 grudnia 2023 r. nie dysponował aktami przedmiotowej sprawy, bowiem przekazane one zostały do Wojewody z ponagleniem, a następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą skarżącego na bezczynność zarejestrowaną pod sygn. akt I SAB/Wa 297/22, a zwrócone zostały Prezydentowi przez Sąd dopiero w dniu 5 lipca 2023 r. (por. pismo z 4 lipca 2023 r.
– k-139 zielony segregator), zaś już w dniu 25 sierpnia 2023 r. (por. pismo z 25 sierpnia 2023 r. – k-157 zielony segregator) przekazano je Wojewodzie w celu rozpoznania ponaglenia skarżącego wniesionego w niniejszej sprawie. Dopiero po zwrocie akt przez Wojewodę, co nastąpiło, jak już wskazano powyżej w dniu 19 grudnia 2023 r., Prezydent miał możliwość rozpoznania wniosku skarżącego w przewidzianej przepisami formie, dysponując całym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.
W tej sytuacji nie sposób uznać, by postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo postanowienie rozpoznające wniosek skarżącego z 27 grudnia 2022 r. podjęto niezwłocznie po uzyskaniu oryginałów dokumentacji w sprawie i w terminie zakreślonym przez Wojewodę w postanowieniu z 2 października 2023 r.
Z uwagi na okoliczność, że organowi nie można zarzucić w niniejszej sprawie rażącego naruszenia prawa, jak również fakt wydania postanowienia rozpoznającego złożony wniosek o udostępnienie akt i metryki akt w formie elektronicznej, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części Sąd skargę oddalił. Kwota ta ma bowiem funkcję represyjną i prewencyjną, ale też znaczenie kompensacyjne, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W niniejszej natomiast sprawie po pierwsze, nie sposób uznać, by skarżący poniósł jakąkolwiek krzywdę w związku z nierozpoznaniem w terminie w drodze postanowienia jego wniosku o udostępnienie akt sprawy i metryki w formie elektronicznej, skoro Prezydent kilkukrotnie informował go zarówno o tym, że akta te z uwagi na ich obszerność nie są zapisane w postaci cyfrowej, wobec czego nie można ich udostępnić w systemie teleinformatycznym, jak również o możliwości zapoznania się z całością zgromadzonej dokumentacji w siedzibie organu (co czyniły inne podmioty w toku postępowania). Po drugie, czynności organu w dużej mierze uzależnione były od posiadania oryginałów dokumentów, a które to, jak już wskazano powyżej, od lipca 2022 r. były u Wojewody, a następnie w Sądzie ze skargą skarżącego, zaś od sierpnia 2023 r. ponownie u Wojewody z wniesionym przez skarżącego ponagleniem. Niezwłocznie zaś po ich zwrocie wydano postanowienie rozpoznające wniosek skarżącego. Sąd uznał w tej sytuacji, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej jest bezzasadny.
Z podobnych przyczyn Sąd uznał, że w sprawie nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Zauważyć należy, że z ww. przepisu wynika, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że grzywna jest środkiem mającym służyć przymuszeniu (zmobilizowaniu) organu do wydania aktu administracyjnego. Co prawda w rozpoznawanej sprawie, jak wskazano wyżej, organ początkowo wniosek skarżącego załatwił pismem, to jednak Sąd miał na uwadze, że mimo, iż z przekroczeniem terminu, to jednak wniosek ten został ostatecznie rozpoznany postanowieniem z 29 stycznia 2024 r., zaś skarżący nie uzasadnił należycie konieczności zastosowania tego środka. Istotne jest przy tym, że zastosowanie tego środka stanowi uprawnienie sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a i p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które to koszty składa się wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.