I SAB/Wa 55/05

I SAB/Wa 55/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący/
Maria Tarnowska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do wydania aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R.B., B.J. i G.G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. zasądza od Prezydenta W. na rzecz R.B., G.G., W.J. i M.J. łącznie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SAB/Wa 55/05
UZASADNIENIE
R.B., G.G. i B.J. złożyli skargę na bezczynność i wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do rozstrzygnięcia w określonym terminie wniosku z dnia 15 lutego 1949 r. w sprawie ustanowienia na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu skargi podali, że poprzednicy prawni skarżących złożyli wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...] na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W sprawie zapadły następujące orzeczenia:
- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2003 r. (sygn. akt I SAB 357/02) zapadł na skutek zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, w którym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozstrzygnięcia wniosku byłych właścicieli nieruchomości oraz do "rozstrzygnięcia we własnym zakresie zagadnienia prawnego, tj. do ustalenia granic nieruchomości". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w swoim wyroku na art. 100 kpa, który obliguje organ pierwszej instancji do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie (w tym przypadku ustalenia granic nieruchomości), jeśli strona mimo wezwania sama tego nie uczyniła,
- postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. (nr [...]), wydane w wyniku odwołania złożonego przez skarżących od decyzji organu pierwszej instancji umarzającej postępowanie, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyraźnie wskazało, iż: "to na organie ciąży obowiązek zebrania w całości materiału dowodowego, a w szczególności w sytuacji, gdy gmina jest właścicielem przedmiotowego gruntu".
Pomimo upływu kilkunastu miesięcy od dnia wydania postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., organ pierwszej instancji nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia przedmiotowej sprawy. Działania takie sprowadzają się, na obecnym etapie postępowania, do sporządzenia mapy prawnej nieruchomości, która oznaczyłaby dokładne granice działki objętej wnioskiem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.
W dniu 11 października 2004 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami wezwało skarżących do przedłożenia dokumentów, które pozwalają jednoznacznie określić granice nieruchomości objętej wnioskiem.
Żądanie od skarżących gromadzenia materiału dowodowego pozostaje w sprzeczności z art. 77 oraz 7 kpa, co zostało w sposób jednoznaczny wskazane w wyżej powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. To właśnie organ ma obowiązek zebrać pełny materiał dowodowy oraz wydać decyzję uwzględniającą żądanie strony bądź też decyzję dla strony negatywną. Działania organu zmierzają w istocie do pozbycia się sprawy, a nie do jej załatwienia, do czego organ zobligowany jest przepisami prawa.
Zauważyć trzeba, że skarżący przedłożyli wszelkie będące w ich posiadaniu dokumenty mogące przyczynić się do określenie granic nieruchomości (m.in. akty notarialne z dnia [...] lipca 1942 r. oraz z dnia [...] maja 1941 r., pismo [...] z dnia [...] listopada 1940 r. oraz plan sytuacyjny, fragmenty mapy "[...]" wschodnia część działu [...]). Sporządzenie mapy prawnej dokładnie obrazującej granice nieruchomości powinno zatem obciążać Prezydenta W.
Skarżący spełnili wymóg przewidziany w art. 37 kpa, występując w dniu 8 października 2004 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z zażaleniem na nie załatwienie sprawy w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało jednak zażalenie za nieuzasadnione prezentując pogląd, że Biuro Gospodarki Nieruchomościami ma prawo żądać od wnioskodawców przedłożenia stosownych dokumentów ustalających granice objętej wnioskiem nieruchomości i wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu przedłożenia tych dokumentów. Takie stanowisko organu odwoławczego nie znajduje oparcia w przepisach prawa oraz w przywołanych rozstrzygnięciach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydanych w sprawie.
Prezydent W. nie dopełnił terminów na załatwienie sprawy wynikających z art. 35 kpa. Wszelkie działania organu podejmowane w sprawie zmierzają natomiast do obciążenia skarżących obowiązkiem zebrania materiału dowodowego, który to obowiązek zgodnie z art. 77 kpa obciąża organ administracji.
Organ pierwszej instancji wystosował do pełnomocnika wnioskodawców pisma z dnia 27 września 2004 r. oraz z dnia 13 października 2004 r., czyli dopiero po złożeniu w dniu 8 września 2004 r. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Wynika z tego, że przez rok od dnia wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, organ ten nie poczynił żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Wysłanie wymienionych pism dopiero po złożeniu przez skarżących zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. świadczy o fakcie, iż organ pierwszej instancji podejmuje jedynie pozorne działania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej odrzucenie, gdyż strona nie wyczerpała trybu określonego w art. 37 kpa oraz art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracji (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Odpowiadając na zarzuty przedstawione w zażaleniu organ stwierdził, że jak wynika z akt własnościowych nieruchomość położona w W. przy ul. [...], pochodząca z osady zapisanej w tabeli nadawczej wsi [...]nr [...],[...], i [...] pod nr [...] nigdy nie miała urządzonej księgi hipotecznej. Tytuł własności przedmiotowej nieruchomości został udokumentowany kopią wypisu z aktu notarialnego nr Rep. [...] z dnia [...] maja 1941., zgodnie z którymi E.S. i C.K. nabyli od J.K. działkę gruntu o powierzchni [...]m² położoną w W. w dzielnicy [...] przy ul. [...], pochodzącą z osady zapisanej pod nr [...] w oryginalnej tabeli nadawczej wsi [...] nr [...],[...] i [...], wraz z prawem i obowiązkiem do dokonania zamiany z R.H. na warunkach zawartych w akcie notarialnym nr Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1940 r. Z treści powołanego wyżej aktu notarialnego z dnia [...] maja 1941 r. nie wynika, która część nieruchomości była przedmiotem umowy. W takiej sytuacji, gdy nie sporządzono planu parcelacyjnego (mapy wskazującej granice zbywanej części nieruchomości), należy domniemywać, iż przedmiotem umowy był niepodzielny udział proporcjonalnie odpowiadający powierzchni [...] m² z całej nieruchomości hipotecznej pod nazwą: "[...] zapisanej w tabeli nadawczej wsi [...] nr [...],[...] i [...] gminy [...], powiatu [...], pod nr [...]".
Według opinii Wydziału Geodezji Urzędu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r., z uwagi na brak planów jednostkowych, szczegółowego opisu granic oraz wzmianki o dokonanej wymianie gruntu opisanej w kolejnych aktach notarialnych dotyczącej części nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] o pow. [...] m² i części zapisanej pod nr [...] o pow. [...] m² nie ma możliwości ustalenia przebiegu granic nieruchomości, o których mowa w aktach notarialnych, a tym samym na jednoznaczne przypisanie poszczególnych roszczeń do konkretnego terenu, co uniemożliwia rozpoznanie wniosku dekretowego.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w postanowieniu nr [...] z dnia [...] października 2004 r., zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w niniejszej sprawie uznało za nieuzasadnione.
W wyżej wymienionym postanowieniu, organ drugiej instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2001 r. (I SAB 1/01, LEX nr 54739), w którym Sąd stwierdził: "zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającego postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). Do wskazanych w tym przepisie terminów nie wlicza się m.in. okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 kpa). Okresy opóźnień powstałe z przyczyn niezależnych od organu spowodowane są działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu".
W przywołanym powyżej akcie notarialnym nr Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1940 r. strony zobowiązały się sporządzić niezwłocznie po zatwierdzeniu przez właściwe władze planu na te dwie nowo utworzone parcele, przy czym sporządzić i zatwierdzić ten plan obowiązana jest własnym kosztem i staraniem R.H. Spadkodawcy skarżących, nabywając przedmiotową nieruchomość umową w formie aktu notarialnego Rep. nr [...] zawartą w dniu [...] października 1942 r. oświadczyli, że znany im jest stan wykazu hipotecznego omawianej księgi, zatem domniemywać należy, iż świadomie przejęli na siebie obowiązek sporządzenia planu podziału nieruchomości oznaczonej jako "[...] zapisanej w tabeli nadawczej wsi [...] nr [...],[...] i [...] gminy [...], powiatu [...], pod nr [...]" w celu wydzielenia nabytej działki gruntu.
Prezydent W. jako organ pierwszej instancji nie jest właściwy do wykonania zobowiązań wynikających z umowy cywilnoprawnej, której nie był stroną, może jedynie wezwać strony postępowania do uzupełnienia materiału dowodowego, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Mimo wielokrotnych wezwań strony niniejszego postępowania nie dołączyły do akt sprawy planu parcelacyjnego, który zgodnie z treścią aktu notarialnego nr Rep. [...]z dnia [...] kwietnia 1940 r. strony zobowiązały się wykonać, ani żadnych innych dokumentów (mapy), które pozwoliłyby jednoznacznie określić granice nieruchomości hipotecznej, w stosunku do której zgłoszono roszczenia.
Brak działania ze strony skarżących, to jest nie wywiązanie się z przytoczonej powyżej umowy notarialnej, powoduje, iż organ pierwszej instancji, z przyczyn niezależnych od tegoż organu, nie ma możliwości załatwienia niniejszej sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż w aktach sprawy znajduje się zażalenie skarżących z dnia 8 września 2004 r. wniesione w trybie art. 37 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta W. sprawy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...] uznające to zażalenie za nieuzasadnione.
W tej sytuacji uznać należy, że skarżący wyczerpali środki zaskarżenia przewidziane w art. 37 § 1 kpa, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga na bezczynność została wniesiona do sądu administracyjnego w dniu 25 marca 2005 r., a więc po wyczerpaniu środka zaskarżenia.
Nadto podnieść należy, że od czasu wydania decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uchylającej decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...]lipca 2003 r. sprawa dotycząca rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nie została przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięta.
W odpowiedzi na skargę organ powołuje się na przeszkody w rozpatrzeniu sprawy, niezależnie od organu, o których mowa w art. 35 kpa.
Taka ocena nie zwalnia organu od zastosowania przepisu art. 36 kpa, z którego wynika, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent W. nie zastosował tych procesowych form, które pozwoliłyby uznać, że organ nie pozostaje w bezczynności i z tych względów sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.