I SAB/Wa 377/19

I SAB/Wa 377/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1486/20 - Wyrok NSA z 2022-09-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 149 par. 1a art. 161 par. 1  pkt 3 art. 149 par. 2 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania 1. stwierdza, że bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 20 grudnia 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 28 sierpnia 2018 r. nr KR III R 5/18 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 28 sierpnia 2018 r. nr KR III R 5/18; 3. orzeka o wymierzeniu Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich grzywny w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z 12 lipca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "organ" lub "Komisja") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 20 grudnia 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że z uwagi na wielomiesięczny brak działań organu, pismem z 18 kwietnia 2019 r. wystąpiła z ponagleniem, jednak do dnia wniesienia skargi wniosek z 20 grudnia 2018 r. nie został rozpoznany. W tej sytuacji skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 40 000 zł; przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zauważyła, że proponowana wysokość grzywny i sumy pieniężnej, uwzględnia wysokość kwoty orzeczonej przez Komisję w decyzji z [...] sierpnia 2018 r. oraz fakt, że bezczynność organu uniemożliwia skarżącej podjęcie działań w postępowaniu, w którym wydano wadliwą decyzję administracyjną (bez udziału skarżącej nałożono na nią obowiązek zapłaty olbrzymiej kwoty).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania oraz nieuwzględnienie wniosków skarżącej o wymierzenie grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej. Komisja zauważyła, że postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] odmówiono wznowienia przedmiotowego postępowania. Rozpoznanie wniosku skarżącej czyni niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. Odnosząc się do zawartych w skardze wniosków o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej organ wskazał, że skarga nie zawiera żadnej argumentacji, w której skarżąca nawiązywałaby do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Wskazała jedynie, że bezczynność Komisji uniemożliwia jej podjęcie działań w postępowaniu, w którym wydano wadliwą decyzję administracyjną. Przyznanie sumy pieniężnej jest natomiast formą zadośćuczynienia, nie służy zaś wyrównaniu ewentualnych szkód materialnych poniesionych w związku z postępowaniem prowadzonym przez organ. Komisja zauważyła również, że dodatkowy środek powinien być stosowany wyłącznie w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal sprawy nie załatwi. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej został już natomiast przez organ rozpatrzony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji lub postanowienia.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Komisja postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku skarżącej z 20 grudnia 2018 r., odmówiła wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. postanowienia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe.
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia) po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby od dnia otrzymania wniosku skarżącej z 20 grudnia 2018 r., tj. 31 grudnia 2018 r. (data prezentaty organu), do dnia jego rozpatrzenia, tj. [...] sierpnia 2019 r., organ podejmował jakiekolwiek czynności. Komisja nie informowała również skarżącej o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie jego załatwienia. Takie działanie wskazuje, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak podejmowania przez znaczny okres działań ukierunkowanych na załatwienie wniosku skarżącej pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a.
Jednocześnie Sąd uznał, że w przedstawionych okolicznościach zasadne jest ukaranie organu grzywną w kwocie 1000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, z uwagi natomiast na wydanie postanowienia rozpoznającego wniosek wszczynający postępowanie, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie uzasadniła wniosku o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej, bowiem nie wykazała jaką szkodę poniosła w związku z bezczynnością organu związaną z rozpoznaniem jej wniosku o wznowienie postępowania. Argumentacja skarżącej opiera się jedynie na jej przekonaniu o wadliwości decyzji z [...] sierpnia 2018 r., nie zaś na kwestii bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania decyzją tą zakończonego. Niezasadnym jest również zarzut, że bezczynność Komisji uniemożliwiła podjęcie przez skarżącą działań w postępowaniu, w którym wydano ww. decyzję, skoro skorzystała ona z prawa wniesienia na tę decyzję skargi do Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zaś w pkt 4 na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.