I SAB/Wa 349/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-06
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo wieczystego użytkowaniastwierdzenie nieważności decyzjibezczynność organuterminyKodeks postępowania administracyjnegosądownictwo administracyjnezadośćuczynienie

WSA w Warszawie zobowiązał Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności starych decyzji administracyjnych, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez jego bezczynność.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 70. XX wieku dotyczących prawa użytkowania wieczystego. Minister argumentował, że sprawy są złożone, materiał dowodowy niepełny, a duża liczba spraw i pandemia utrudniają pracę. Sąd uznał bezczynność za rażące naruszenie prawa, zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku w ciągu miesiąca i przyznał skarżącej 5000 zł zadośćuczynienia, oddalając jednocześnie żądanie orzeczenia o istnieniu prawa do stwierdzenia nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 70. XX wieku, dotyczących prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, wskazując na ryzyko umorzenia postępowania z uwagi na nowelizację k.p.a. wprowadzającą 30-letni termin do stwierdzania nieważności decyzji. Minister argumentował, że sprawy te są skomplikowane, materiał dowodowy niepełny, a duża liczba spraw, ograniczone zasoby kadrowe i pandemia utrudniają terminowe załatwianie spraw. Sąd uznał bezczynność organu za uzasadnioną i stwierdził, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązując Ministra do rozpoznania wniosku w terminie jednego miesiąca. Sąd przyznał skarżącej 5000 zł zadośćuczynienia za zaniechania organu, uznając je za odpowiedni środek dyscyplinujący. Jednocześnie, ze względu na złożoność ustaleń faktycznych i prawnych, sąd oddalił wniosek skarżącej o orzeczenie o istnieniu prawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, która ma ponad 30 lat, może stanowić rażące naruszenie prawa, zwłaszcza gdy organ działa opieszałe i nieskutecznie, a podejmowane czynności są wykonywane w dużych odstępach czasu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, podejmując czynności w bardzo dużych odstępach czasu, co nieuzasadnienie przedłużyło termin załatwienia sprawy. Długość przekroczenia terminu, sposób prowadzenia sprawy oraz fakt, że organ nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności, skutkowały uznaniem bezczynności za rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 202 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądammi administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Nowelizacja z 11 sierpnia 2021 r. wprowadziła zasadę, że nie można stwierdzić nieważności decyzji wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat (lub 30 lat w przypadku decyzji z lat 70. XX wieku), a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nowe przepisy mają zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed ich wejściem w życie.

k.p.a. art. 158

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § 2

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją umarza się z mocy prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Ryzyko umorzenia postępowania z uwagi na nowelizację k.p.a. wprowadzającą 30-letni termin do stwierdzania nieważności decyzji. Opieszałe i nieskuteczne działania organu w prowadzeniu postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumenty Ministra dotyczące złożoności spraw, niepełnego materiału dowodowego, dużej liczby spraw i wpływu pandemii na pracę organu jako usprawiedliwienie bezczynności. Argument Ministra, że żądanie grzywny jest nieuzasadnione, a opóźnienia wynikają z dużej ilości spraw i ograniczonych zasobów kadrowych.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie podejmowanych przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu zasądzony środek w postaci sumy pieniężnej będzie odpowiednim środkiem dyscyplinującym organ i mobilizującym do unikania podobnych naruszeń w przyszłości.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący

Bożena Marciniak

sprawozdawca

Iwona Ścieszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu w kontekście starych decyzji administracyjnych, ocena rażącego naruszenia prawa, zasądzenie zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania, wpływ nowelizacji k.p.a. na postępowania o stwierdzenie nieważności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji bezczynności organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych na podstawie dekretu z 1945 r. i nowelizacji k.p.a. z 2021 r. Sąd nie orzekł o istnieniu prawa do stwierdzenia nieważności z uwagi na potrzebę dokonania ustaleń przez organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy długotrwałej bezczynności organu administracji w rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nieważności starych decyzji, co ma istotne implikacje dla prawa własności i użytkowania wieczystego. Pokazuje, jak ważne jest reagowanie na zmiany prawne i jak sąd może interweniować w przypadku zaniedbań organów.

Bezczynność organu przez lata. Sąd zobowiązuje do działania i przyznaje zadośćuczynienie za zwłokę w sprawie starych decyzji.

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Wa 349/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Ścieszka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1166/22 - Wyrok NSA z 2023-10-06
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia: WSA Bożena Marciniak (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w [...] na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku [...] w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1971 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1970 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu położonego w [...] przy [...] ozn. nr hip. [...], uzupełnioną decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1970 r., nr [...], oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1973 r. nr [...] o zmianie decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1970 r., nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz [...] w [...] sumę pieniężną w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz [...] w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z [...] września 2021 r. [...] w [...] (dalej "skarżąca" lub "[...]"), reprezentowana przez radcę prawnego A. K., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1971 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1970 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu położonego w [...] przy [...] ozn. nr hip. [...], uzupełnioną decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1970 r., nr [...], oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] marca 1973 r. nr [...] o zmianie decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] grudnia 1970 r., nr [...].
Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku z [...] marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczeń administracyjnych oraz niewskazanie konkretnych przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy.
Uzasadniając swoje stanowisko [...] podniosła, że od lutego 2019 r. organ nie podjął żadnych działań zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania. Wobec powyższego na podstawie art 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, uznanie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o orzeczenie, na podstawie art. 141 § 1b p.p.s.a., że po jej stronie istniało uzasadnione uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności wyżej wymienionych decyzji administracyjnych, a tym samym po stronie organu istniał obowiązek uwzględnienia wniosku wszczynającego postępowanie o stwierdzenie nieważności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z dniem [...] września 2021 r. wejdzie w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), nowelizująca art. 156 § 2 oraz art. 158 k.p.a. Powyższą nowelizacją wprowadzona zostanie zasada, że nie można stwierdzić nieważności decyzji wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ponadto, w przypadku decyzji co najmniej 30-letnich nie będzie w ogóle żadnego postępowania, a te, które są w toku, zostaną umorzone. Nowe przepisy mają mieć również zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem ich w życie. Powyższe oznacza, zdaniem skarżącej, że pomimo bezczynności Ministra w rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności objętych wnioskiem decyzji administracyjnych - a więc decyzji starszych niż 30 lat - postępowanie o stwierdzenie nieważności zostanie umorzone z dniem wejścia w życie powyższej nowelizacji k.p.a. Zatem charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego przemawiają za tym aby w wyroku uwzględniającym skargę Sąd, na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a., orzekł, że po stronie skarżącej istniało uzasadnione uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, a jednocześnie po stronie organu istniał obowiązek uwzględnienia wniosku wszczynającego postępowanie nadzorcze. Brak orzeczenia o powyższym uprawnieniu może pozbawić skarżącą w majestacie prawa praw nabytych i odszkodowania na drodze sądowej za utracone mienie.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postępowania dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. odnoszą się do decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, gdzie stan prawny nieruchomości jest złożony, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności oraz stanu zgromadzonego materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Minister wskazał, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. pozostaje we współzależności z zasadą prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu jest zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozpoznając sprawę organ powinien działać z należytą starannością i nie dopuścić do pominięcia którejkolwiek ze stron postępowania. Organ wskazał również, że bardzo duża liczba spraw prowadzonych przez każdego referenta, stan pandemii i utrudniona ciągłość pracy, spowodowana m. in. zwolnieniami lekarskimi pracowników, uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie.
Za nieuzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy Minister uznał również żądanie wymierzenia organowi grzywny. Wskazał, że stanowi ona dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco – represyjnym i powinna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów k.p.a. Przypadki zaś opóźnień wynikających z dużej ilości spraw i ograniczonych zasobów kadrowych mają charakter powszechny i nie sposób przypisywać im charakteru rażącego naruszenia prawa, które powinno być zarezerwowane dla wyjątkowo poważnych naruszeń. Organ zaznaczył, że nie prowadził postępowania w sposób przewlekły, zbierał materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia z poszanowaniem zasady koncentracji materiału dowodowego oraz informował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami art. 36 § 2 k.p.a.
Minister dodał, że mając na uwadze okoliczność umorzenia przedmiotowego postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, bezprzedmiotowe jest żądanie skarżącej wyznaczenia organowi miesięcznego terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organ podniósł, że o umorzeniu postępowania poinformował skarżącą pismem z [...] września 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).
Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić, czy załatwiając sprawę, organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem, że Minister nie rozpoznał dotychczas wniosku skarżącej z [...] marca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1971 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1970 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu położonego w [...] przy [...] ozn. nr hip. [...], uzupełnioną decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1970 r., nr [...], oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1973 r. nr [...] o zmianie decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1970 r., nr [...] i nie wydał w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy (pkt 1 sentencji).
Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na uwadze, że ustawą z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 1941) nadano nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., upłynęło 30 lat nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Z kolei z art. 2 pkt 2 ww. ustawy zmieniającej wynika, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją umarza się z mocy prawa. Zatem hipotetycznie w sytuacji gdyby w dalszym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 70 – tych, sąd administracyjny prawomocnie uchylił decyzję wydaną w oparciu o wniosek skarżącej z [...] marca 2017 r., to na podstawie powyższej regulacji organ byłby zobowiązany do umorzenia postępowania z mocy prawa. Z tych przyczyn Sąd uznał, że termin jednego miesiąca będzie terminem wystarczającym do zakończenia postępowania. Z tych również powodów Sąd odstąpił od wymierzania organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 4 sentencji), uznając, że w okolicznościach sprawy nie istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a.
Podkreślenia wymaga przy tym, że nawet ewentualne umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa musi być bezwzględnie potwierdzone decyzją administracyjną. Organ musi bowiem każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia postępowania, a więc wydać decyzję deklaratoryjną, na którą stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało. W odpowiedzi na skargę Minister wskazał bowiem, że o umorzeniu postępowania poinformował skarżącą pismem z [...] września 2021 r. Tymczasem, po pierwsze, w aktach sprawy brak jest wyżej wymienionego pisma. Po drugie zaś, nawet gdyby organ je wystosował, to i tak umorzenie przedmiotowego postępowania wymagałoby wydania decyzji administracyjnej.
Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, po otrzymaniu wniosku skarżącej Minister podjął działania mające na celu zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego. Pismami z [...] kwietnia 2017 r. wystąpił do Prezydenta [...] o przesłanie akt własnościowych sprawy. W dniu [...] maja 2017 r., celem ustalenia stron postępowania, zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie kopii kart Działu II Księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości (prośbę tę Minister ponowił pismem z 19 września 2017 r.) Z kolei pismem z [...] czerwca 2017 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie kopii kart obejmujących wpis Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości oraz kopii karty wskazującej ostatniego właściciela nieruchomości.
Jak jednak wynika z akt sprawy w 2018 roku Minister nie poczynił w sprawie żadnych działań zmierzających do jej załatwienia. Dopiero [...] lutego 2019 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o przesłanie decyzji lokalizacyjnej oraz dokumentacji związanej z przeznaczeniem terenu wskazanej nieruchomości, informując jednocześnie strony o przedłużeniu postępowania administracyjnego do [...] kwietnia 2019 r.
Pismem z [...] maja 2019 r. organ ponownie poinformował strony o konieczności przedłużenia terminu zakończenia sprawy - do dnia [...] sierpnia 2019 r. W kolejnych miesiącach rozpoczęto dalsze gromadzenie materiałów dowodowych. W dniu [...] czerwca 2019 r. uprawniony geodeta sporządził opinię dotyczącą aktualnego położenia nieruchomości, daty objęcia nieruchomości w posiadanie przez Gminę [...] funkcji określonych dla nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego w dniu wydania decyzji dekretowych oraz sprawdzenia, czy ww. decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] sierpnia 1970 r. obejmuje obszar powołanej nieruchomości.
W dniu [...] stycznia 2020 r. Minister otrzymał z Archiwum [...] ostatnie dokumenty związane z przedmiotową nieruchomością. Od tego czasu nie podjął w sprawie jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania.
Wobec powyższego Sąd uznał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 k.p.a. Organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowanych przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z przepisów k.p.a., ale również tych, do których sam się zobowiązał w pismach kierowanych do stron postępowania.
Ponadto, biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy, sposób jej prowadzenia oraz okoliczność, że organ nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, co skutkowało podpadnięciem przedmiotowej sprawy pod znowelizowany art. 156 k.p.a. Sąd uznał za zasadne przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 5000 złotych. W ocenie Sądu, opisane wyżej okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie skarżącej swego rodzaju rekompensaty jako zadośćuczynienia za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżącej do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zdaniem Sądu, zasądzony środek w postaci sumy pieniężnej będzie odpowiednim środkiem dyscyplinującym organ i mobilizującym do unikania podobnych naruszeń w przyszłości.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o orzeczenie o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku na podstawie art 149 § 1b p.p.s.a Sąd uznał, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Wyjaśnić trzeba, że powołany przepis stanowi wyjątek od zasady nieorzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i jego zastosowanie jest możliwe jedynie wówczas, gdy charakter sprawy na to pozwala, a jej okoliczności faktyczne i prawne nie budzą wątpliwości. Tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczyła bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 70 – tych XX wieku o odmowie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...] objętej działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Postępowania w tym przedmiocie wymagały dokonania ustaleń czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. Ustaleń tych musiał dokonywać organ, jako że sąd administracyjny nie rozstrzyga we własnym zakresie sprawy administracyjnej. Konieczność dokonywania przez organ powyższych ustaleń nie pozwala uznać, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budziłyby wątpliwości. W konsekwencji wyklucza to możliwość wydania przez sąd orzeczenia o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku na podstawie art 149 § 1b p.p.s.a. Z tych przyczyn skarga we wskazanej części podlega również oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4 sentencji zapadło na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie powyższego trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.
[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI