I SAB/WA 337/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie zobowiązał Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1960 r. w terminie miesiąca, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez organ.
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1960 r. dotyczącego nieruchomości. Minister poinformował o umorzeniu postępowania z mocy prawa na podstawie nowelizacji KPA, która weszła w życie we wrześniu 2021 r. Sąd uznał, że Minister nieprawidłowo ocenił sytuację, gdyż umorzenie z mocy prawa wymagało wydania decyzji, a nie tylko poinformowania strony. W związku z tym sąd zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku w terminie miesiąca i stwierdził rażące naruszenie prawa przez organ.
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1960 r. dotyczącego prawa własności czasowej do nieruchomości. Minister poinformował skarżących o umorzeniu postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli zostały wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostały zakończone przed wejściem w życie ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister nieprawidłowo ocenił sytuację, gdyż umorzenie z mocy prawa wymagało wydania decyzji deklaratoryjnej, a nie tylko poinformowania strony. Sąd podkreślił, że organ musi każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące umorzenie postępowania. W związku z tym sąd zobowiązał Ministra do rozpoznania wniosku w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku i stwierdził, że bezczynność Ministra miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddalił jednak żądanie skarżących o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej, uznając, że wystarczające jest stwierdzenie rażącej bezczynności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie zakończył postępowania, gdyż umorzenie z mocy prawa wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej, a nie tylko poinformowania strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wymaga wydania decyzji, która stwierdza stan faktyczny i prawny. Samo poinformowanie strony o umorzeniu jest niewystarczające i nie pozbawia strony prawa do sądowej kontroli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 52 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności, stwierdza rażące naruszenie prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § 1 i 2
Przepisy przejściowe dotyczące umorzenia postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Nowelizacja KPA wchodząca w życie 16 września 2021 r.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Sposób załatwiania spraw niezwłocznie.
k.p.a. art. 35 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia stron o zwłoce w załatwieniu sprawy.
k.p.a. art. 36 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia stron o zwłoce z przyczyn niezależnych od organu.
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
k.p.a. art. 156 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 119 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów.
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Niewłaściwa ocena sytuacji przez organ, który poinformował o umorzeniu postępowania z mocy prawa zamiast wydać decyzję. Rażące naruszenie prawa przez organ wynikające z opieszałości i nieskuteczności postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra, że poinformowanie o umorzeniu postępowania z mocy prawa jest wystarczające do zakończenia sprawy. Żądanie skarżących o wymierzenie organowi grzywny i przyznanie sumy pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
Samo przeświadczenie organu, że w konkretnej sprawie przesłanki te zaistniały, czemu organ dał wyraz poprzez wysłanie do strony pisma informującego o zakończeniu postępowania, jest w ocenie Sądu niewystarczające. Wydana w tym trybie decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., tj. w dniu 16 września 2021 r. Opisane powyżej działanie Organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej.
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący
Joanna Skiba
członek
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących umorzenia postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz obowiązków organów w takich sytuacjach. Podkreślenie konieczności wydania decyzji deklaratoryjnej zamiast jedynie informowania strony o umorzeniu z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. oraz interpretacji pojęcia bezczynności organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałej bezczynności organu administracji w kwestii historycznej nieruchomości, co pokazuje problemy proceduralne i potrzebę kontroli sądowej nad działaniami administracji.
“Minister zwlekał 3 lata z decyzją ws. nieruchomości z PRL. Sąd: 'To rażące naruszenie prawa!'”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SAB/Wa 337/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-01-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-10-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Joanna Skiba Łukasz Trochym /sprawozdawca/ Przemysław Żmich /przewodniczący/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich 658 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1775/23 - Wyrok NSA z 2023-12-05 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. G., Z. G., A. D., U. G. i K. F. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku B. G., Z. G., A. D., U. G. i K. F. z dnia 4 stycznia 2019 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 28 kwietnia 1960 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., przy ul. [...] uprzednio uregulowanej w księdze wieczystej "[...]", rej. hip. [...] – w części tj. w stosunku do działki oznaczonej nr. ew. [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz B. G., Z. G., A. D., U. G. i K. F. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie B. G., Z. G., A. D., U.G. oraz K. F. (Skarżący) zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 5 września 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii (dalej również jako Organ; Minister) w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z 28 kwietnia 1960 r., nr [...] w części odnoszącej się do nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej "[...]", rej. hip. [...] - oznaczonej nr. ew. [...]. W związku z powyższym Skarżący zażądali: 1) "stwierdzenia, że Minister Rozwoju i Technologii pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. nr [...] z 28 kwietnia 1960 r." oraz, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) wymierzenia Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."); 3) przyznania od Organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) zasądzenia od Organu na rzecz Skarżących kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący podnieśli, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej m. W. nr [...] z 28 kwietnia 1960 r. odmówiono ich poprzednikom prawnym przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej "[...]", rej. hip. [...], z powołaniem na brak możliwości pogodzenia dalszego korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli z planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzją SKO w Warszawie z 27 stycznia 2005 r. sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia w zakresie działki oznaczonej nr. ew. [...] została przekazana Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa. Sprawa ta nie została jednak nigdy przekazana. Wobec powyższego wnioskiem z 4 stycznia 2019 r. (data wpływu do Organu 10 stycznia 2019 r.) B. G. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części tj. do działki oznaczonej nr. ew. [...]. Następnie kolejnym pismem z 23 kwietnia 2021 r. pełnomocnik B. G. zgłosił do udziału w prowadzonym postępowaniu Z. G., A. D., U. G. oraz K.F.(jedynego spadkobiercę E. G.). Z uwagi na brak podejmowania przez Organ czynności od czasu przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po jednej z następców prawnych dawnych właścicieli E. G., co zostało dokonane przy piśmie z 20 kwietnia 2021 r., Organ ten nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Dopiero pismem z 22 marca 2022 r. (doręczonym 28 marca 2022 r.), Organ poinformował wszystkich Skarżących zastępowanych przez profesjonalnego pełnomocnika o umorzeniu postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Pismem z 28 marca 2022 r., Skarżący wystąpili do Organu z ponagleniem. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że z dniem 16 września 2021 r., weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491), w tym art. 2 ust. 2, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zdaniem Ministra z ww. przepisu wynika, że ustawodawca przewidział umorzenie z mocy prawa postępowań, w związku z wystąpieniem okoliczności faktycznych uzasadniających umorzenie, bez zamieszczenia przepisu stanowiącego podstawę prawną do wydania w tym zakresie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej to umorzenie. Jeżeli zatem wystąpiły okoliczności faktyczne skutkujące umorzeniem postępowania z mocy prawa, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, to brak jest możliwości ponownego umorzenia tego samego postępowania w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 105 k.p.a. W konsekwencji, Minister uznał za wystarczające poinformowanie Skarżących pismem z 22 marca 2022 r. (doręczonym 28 marca 2022 r.) o umorzeniu postępowania z mocy prawa. Wobec tego postępowanie w sprawie zostało zakończone. Powyższe okoliczności zdaniem Ministra wskazują na nieuzasadnione wymierzanie grzywny oraz przyznanie od Organu na rzecz Skarżących sumy pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy p.p.s.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, iż Skarżący wyczerpali wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc do Organu uprzednio środek przewidziany w art. 37 k.p.a. (ponaglenie złożono pismem z 28 marca 2022 r.). Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że skarga jest częściowo zasadna. Należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Powyższe oznacza, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 k.p.a. W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 1491), dalej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r."), nie stwierdza się już nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.). Natomiast z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Uwzględniając realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii nieprawidłowo ocenił, że w przypadku zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z 28 kwietnia 1960 r., nr [...] w części dotyczącego z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., nie ma potrzeby wydania decyzji o umorzeniu tego postępowania. Sąd zwraca uwagę, że choć umorzenie postępowania z przyczyny, o której mowa powyżej następuję z mocy prawa, to jednak aby można było sformułować tak kategoryczny wniosek, w danej sprawie muszą zostać spełnione określone przesłanki, tj. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności winno być zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem. Organ musi zatem każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące umorzenie postępowania. W przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało. Samo bowiem przeświadczenie organu, że w konkretnej sprawie przesłanki te zaistniały, czemu organ dał wyraz poprzez wysłanie do strony pisma informującego o zakończeniu postępowania (vide: pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 22 marca 2022 r.), jest w ocenie Sądu niewystarczające. Wszak aby postępowanie mogło być umorzone z mocy prawa muszą się zaktualizować oba warunki z art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. W takiej sytuacji strona postępowania nie może zostać pozbawiona możliwości domagania się kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, czemu służyć ma właśnie wydanie decyzji administracyjnej, na którą stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wydana w tym trybie decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., tj. w dniu 16 września 2021 r. Strona powinna mieć zatem zapewnioną możliwość prześledzenia racji decyzyjnych organu, a jeżeli się z nimi nie zgadza – prawo do sądowej kontroli takiego aktu. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Minister Rozwoju i Technologii nie zakończył sprawy – nie wydał bowiem stosowanego rozstrzygnięcia kończącego, a więc nadal pozostaje w zwłoce w niniejszej sprawie. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra do zakończenia sprawy w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika bowiem, że Minister Rozwoju i Technologii procedował opieszale, niesprawnie i nieskutecznie. Organ mianowicie od 10 stycznia 2019 r., tj. od daty wpływu przedmiotowego wniosku pierwszą czynność w sprawie mającą odzwierciedlenie w materiale dowodowym dokonał 7 lutego 2019 r., kiedy to w piśmie skierowanym do Urzędu m. W. Biuro Spraw Dekretowych i Urzędu Dzielnicy [...] m. W. zwrócił się z prośbą o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Również pismem z 7 lutego 2019 r. Organ zwrócił się do Urzędu m. W. Biuro Geodezji i Katastru o skan obrębowego szkicu do obliczeń z wyrysowanym przebiegiem granic nieruchomości hipotecznej, obrębowego szkicu do badań hipotecznych z zaznaczonymi granicami nieruchomości wraz z badaniami hipotecznymi, rozliczenia powierzchni działek ewidencyjnych w nieruchomości hipotecznej, rozliczenia powierzchni nieruchomości hipotecznej w działkach ewidencyjnych danej nieruchomości hip. [...] nr [...] z archiwalnego operatu ewidencji gruntów i budynków dla dzielnicy [...] obręb [...] wraz z danymi z części opisowej i geometrycznej operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych. Następnie pismem z 11 czerwca 2019 r. Organ zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawcy o nadesłanie dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po E. G. oraz wskazanie adresów wszystkich spadkobierców. Kolejno pismem z 19 sierpnia 2019 r. (data wpływu do Organu), pełnomocnik B.G. poinformował Organ, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po E. G. toczy się w Republice Federalnej Niemiec. Następnie kolejnym pismem z 23 kwietnia 2021 r. pełnomocnik B.. G. zgłosił do udziału w prowadzonym postępowaniu Z. G., A. D., U. G. oraz K.F. (jedynego spadkobiercę E.G.). Organ pismem z 22 marca 2022 r. poinformował pełnomocnika Skarżących, że postępowanie z przedmiotowego wniosku uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Z opisanych wyżej czynności wynika, że Organ od czerwca 2019 r. do marca 2022 r. nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Opisane powyżej działanie Organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Słusznie bowiem podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, że organ winien tak procedować, by zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia sprawy. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, nie zaistniały za to uzasadnione powody do wymierzenia organowi grzywny, jak też przyznania Skarżącym sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Te dodatkowe środki winny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka, zdaniem Sądu, nie zachodzi. Zdaniem Sądu okoliczności niniejszej sprawy dają podstawy sądzić, że jej załatwienie nastąpi w terminie wskazanym w niniejszym wyroku. W tym kontekście Sąd nie widzi potrzeby dodatkowego (finansowego) dyscyplinowania organu. Zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania wystarczające jest uznanie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Żądanie Skarżących o przyznanie wspomnianej sumy miało jedynie charakter akcesoryjny w stosunku do głównego przedmiotu sprawy, którym była bezczynność organu. Za zasadnością wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej powinna przemawiać przede wszystkim konieczność doprowadzenia do jak najszybszego zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności organu lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez organ. Z powyższych względów Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania na rzecz Skarżących sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sadowego (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI