I SAB/WA 32/23

I SAB/Wa 32/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Jacek Mrozek /przewodniczący/
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a, art. 200, art. 119 pkt 4, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Mrozek, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 18 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oznaczonej jako "[...]", nr hip. [...] w części stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...]. i [...] z obrębu [...] w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z [...] stycznia 2023 r. J. G. (dalej również jako skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej również jako organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oznaczonej jako "[...]", nr hip. [...] w części stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...]-cz i [...]-cz. z obrębu [...].
Skarżący wskazał, że H. S. wnioskiem z [...] października 1948 r. wystąpił o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości [...] położnej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), o powierzchni [...] m². Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z [...] stycznia 1965 r., nr [...], rozpoznało ww. wniosek odmownie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność powołanego orzeczenia z [...] stycznia 1965 r., w części stanowiącej obecnie własność Miasta [...], tj. działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. Dodatkowo decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził nieważność wskazanego orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa, tj. dz. nr [...] z obrębu [...]. Skarżący podniósł, że po stwierdzeniu nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1965 r., w odniesieniu do działek należących do Gminy [...], Prezydent nie podejmował żadnych czynności aby wydać merytoryczną decyzję w przedmiotowej sprawie. W ocenie skarżącego najpóźniej do 2016 r., po zwrocie akt postępowania administracyjnego, Prezydent obowiązany był rozpoznać niniejszą sprawę. Organ również nie informował o przewidywanej dacie zakończenia postępowania oraz przyczynach tak dużego opóźnienia.
W związku z bezczynnością Prezydenta 26 października 2022 r., na zasadzie art. 37 § 1 kpa, pełnomocnik skarżącego złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w odniesieniu do działek nr [...] i [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Do dnia wniesienia skargi postępowanie nie zakończyło się. Przy czym na obecnym etapie procedowania (tj. na etapie rozpoznawania wniosku z 1948 r. przez Prezydenta w odniesieniu do działek nr [...],[...] i [...] z obrębu [...]) pomimo upływu aż 13 lat w odniesieniu do działek należących do gminy [...] od przekazania organowi akt postępowania, a właściwie od października 1948 r. przedmiotowa sprawa nie została zakończona. W ocenie skarżącego organ naruszył zasadę załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a także maksymalne terminy załatwienia sprawy. Skarżącemu nie są znane żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać przewlekłość prowadzonego postępowania oraz bezczynność organu. Tym samym organ nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie Jednocześnie organ naruszył zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 kpa oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 kpa. Zdaniem skarżącego za uzasadnione należy także uznać także zobowiązanie Prezydenta do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 kpa.
W konsekwencji skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do opisanej na wstępie nieruchomości [...] położnej ul. [...] (dawnej ul. [...]), stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia temu organowi akt sprawy; 2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę pismem z 9 lutego 2023 r. Prezydent wniósł o jej oddalenie informując, że 25 lutego 2022 r. wpłynęło do niego opracowanie geodezyjne, w którym została sporządzona mapa sytuacyjna z określeniem powierzchni i rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych wraz ze wskazaniem aktualnego stanu prawnego tych działek. Ponadto pismem z 18 listopada 2022 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z dawnej księgi wieczystej "[...]", [...], dz. nr [...], oraz ostatniego wpisu w księdze umów dotyczącego zmian właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź z Sądu wpłynęła do organu [...] grudnia 2022 r. Kolejno pismem z 21 listopada 2022 r. Prezydent wezwał pełnomocnika skarżącego do dostarczenia, w terminie 14 dni, oryginałów lub czytelnych kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem, dokumentów, z których wynika, że J. G., M. M., M. J., A. K., R. K. i M. R. są następcami prawnymi dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości hipotecznej, gdyż w aktach sprawy znajdują się tylko kopie takich dokumentów. Organ jednocześnie poinformował o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do stycznia 2023 r. Następnie pismem z [...] grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego przesłał część dokumentów, do złożenia których został wezwany oraz poinformował organ, że pozostałe dokumenty znajdują się w aktach innej sprawy prowadzonej w Biurze Spraw Dekretowych i wniósł o ich implementację z tych akt do niniejszego postępowania. Prezydent zaimplementował dokumenty, o czym powiadomił pełnomocnika skarżącego pismem z [...] lutego 2023 r. W piśmie tym organ poinformował również o nowym terminie zakończenia postępowania do końca marca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej powoływana jako ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący wyczerpał wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 kpa.
Należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 kpa). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 kpa oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa.
Odnosząc poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oznaczonej jako "[...]", nr hip. [...] w części stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...]-cz i [...]-cz. z obrębu [...]. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zdaniem Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Jednocześnie, oceniając prowadzenie postępowania przez organ Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy wskazuje, że Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] stycznia 1965 r., nr [...], odmówiono przyznania H. S. prawa własności czasowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m². Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] w części stanowiącej własność [...] (część działek nr [...] i [...] z obrębu [...]) jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji "odżył" do rozpoznania przez Prezydenta wniosek H. S. z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako "[...]", nr hip. [...], w części stanowiącej aktualnie działkę ewidencyjną nr [...]-cz i [...]-cz. z obrębu [...]. Po wypłynięciu w dniu [...] sierpnia 2009 r. do Prezydenta powołanej decyzji Kolegium, Prezydent o wypożyczenie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości zwrócił się do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dopiero po 4 latach, pismem z 25 października 2013 r. Następnie aż do 2022 r. brak jest jakichkolwiek czynności organu zmierzających do załatwienia sprawy, a mających odzwierciedlenie w materiale dowodowym. W dniu 25 lutego 2022 r. wpłynęło do Prezydenta opracowanie geodezyjne dotyczące opisanej nieruchomości. Po czym pismem z 18 listopada 2022 r. Prezydent wystąpił o dalsze informacje do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych, a pismem z 21 listopada 2022 r. poinformował pełnomocnika stron postępowania o aktualnym toku sprawy oraz wskazał, iż sprawa zostanie załatwiona do stycznia 2023 r. Od tego czasu organ nie dokonał w sprawie żadnej czynności mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Dodatkowo pozostało ze strony organu bez odpowiedzi ani bez żadnej reakcji w zakresie zakończenia postępowania ponaglenie skarżącego z 26 października 2022 r. Ponadto w odpowiedzi na skargę Prezydent podniósł, że pismem z 8 lutego 2023 r. wskazał, że postępowanie zakończone zostanie do końca marca 2023 r. – jednak ww. pisma nie ma w aktach sprawy. Przy czym wydaje się, że do tej aktywności Prezydenta skłoniła w wyłącznej mierze niniejsza skarga z [...] stycznia 2023 r. na bezczynność organu.
Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności sprawy należy stwierdzić, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa a organ działał w sprawie nieefektywnie i w dokonywał czynności w dużych odstępach czasu, czego nie uzasadniał stan sprawy. Ponadto zauważyć należy również, że Prezydent nie dotrzymał nie tylko ustawowych terminów załatwienia sprawy ale również terminów wskazanych przez siebie, tj. do stycznia 2023 r. oraz do marca 2023 r. Przedstawiony sposób działania Prezydenta w niniejszej sprawie przemawia za uznaniem, że bezczynność organu nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie Sąd uwzględnił w sprawie okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych spowodowanych spowodowanych przez COVID-19.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.