I SAB/Wa 32/19

I SAB/Wa 32/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący/
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
659
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I OSK 2879/19 - Wyrok NSA z 2020-05-29
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a, art. 200, art. 202 par. 2, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.H. , L.O. i B.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B.H., L.O. i B.S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. B.H., L.O.
i B.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]
z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości: obręb nr [...] [...], karta mapy nr [...], działka nr [...] wpisanej w księdze wieczystej KW [...] jako własność Skarbu Państwa, o powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] nr [...], zainwentaryzowanej w grupie [...], karta inwentaryzacyjna nr [...], działka rolna będąca w użytkowaniu Rejonowej Spółdzielni [...] w [...] - w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...] w obrębie [...].
W dniu [...] stycznia 2018 r. (data prezentaty) B.H, L.O.
i B.S. wystąpili do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji Wojewody [...] z dnia
[...] listopada 1994 r. w części stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...] w obrębie [...].
Organ prowadząc postępowanie dowodowe występował o nadesłanie akt sprawy do [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz kilkukrotnie do Prezydenta [...]
i Ministra Inwestycji i Rozwoju o dodatkowe dokumenty, a także o wyjaśnienia. Ponadto organ zwracał się do Sądu Rejonowego [...] w [...] o przesłanie dodatkowej dokumentacji. Zawiadamiał też strony o kolejnych przewidywanych terminach rozstrzygnięcia sprawy.
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący wezwali Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do załatwienia sprawy w terminie poprzez wydanie merytorycznej decyzji do [...] grudnia 2018 r.
Następnie w dniu [...] stycznia 2019 r. (data prezentaty) skarżący złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r.
W skardze tej wnieśli o:
1) nakazanie Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji wydania w terminie 30 dni decyzji rozpoznającej wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...];
2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł
o jej oddalenie.
Organ opisał przebieg postępowania oraz przywołał treść wyroków NSA z dnia
26 października 2012 r., II OSK 1956/12 i WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2016 r.,
IV SAB/Po 73/16. W ocenie Ministra nie można uznać, że podejmowane czynności miały charakter pozorny. Prowadzone przez organ postępowanie ma na celu zebranie pełnej dokumentacji, która niezbędna jest do wydania prawidłowego orzeczenia
w sprawie.
Do dnia [...] maja 2019 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym
na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność
lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia
albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy
bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki
i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia
- stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Wskazania wymaga, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona
po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi, wezwali organ do usunięcia naruszania prawa w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - co Sąd uznał za ponaglenie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przewlekłość organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty,
a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną
lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał,
że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek skarżących z [...] stycznia 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, nie został dotychczas rozpatrzony.
W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania
przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przy rozpatrywaniu tego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ, prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie, uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych,
a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania.
Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.
Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane,
to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35
i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności
i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy.
Wobec powyższego Sąd uznał - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - że termin dwumiesięczny na rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności będzie adekwatny i daje organowi realną możliwość jego rozpatrzenia.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Analizując akta sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość organu
- aczkolwiek naganna - nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie.
Z akt sprawy wynika bowiem, że Minister po otrzymaniu w dniu [...] stycznia 2018 r. przedmiotowego wniosku, już pismem z dnia [...] marca 2018 r. zwrócił się
do [...] Urzędu Wojewódzkiego o przesłanie akt sprawy, które wpłynęły
do organu w dniu [...] kwietnia 2018 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. odesłał do [...] Urzędu Wojewódzkiego niepoświadczone kopie akt sprawy celem potwierdzenia ich za zgodność z oryginałem.
Zaś pismami z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ wystąpił do:
- Ministra Inwestycji i Rozwoju o przesłanie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa
i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...],
wraz z klauzulą prawomocności i aktami, na podstawie których decyzja została wydana;
- Prezydenta [...] o przesłanie dokumentów, tj.: zaświadczenia bądź dokumentów z ewidencji gruntów obrazujących aktualny stan działki nr [...] i na dzień komunalizacji
z mocy prawa - 27 maja 1990 r. oraz dokumentów obrazujących podział tej działki. Ponadto zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. poinformował strony
o wszczęciu przedmiotowego postępowania.
W dniu [...] czerwca 2018 r. organ otrzymał nadesłane przez Wojewodę [...] akta sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r.
Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. ponownie wystąpił do Prezydenta [...] o nadesłanie stosownych dokumentów, które zostały wpłynęły do organu
w dniu [...] czerwca 2018 r.
Zaś pismem z dnia [...] września 2018 r. kolejny raz zwrócił się do Prezydenta [...]
o udzielenie dodatkowych wyjaśnień. Pismem z dnia [...] września 2018 r. Prezydent [...] udzielił odpowiedzi.
Z akt sprawy wynika również, że organ wielokrotnie zwracał się do Ministra Inwestycji
i Rozwoju o przesłanie żądanej dokumentacji (pisma z dnia [...] czerwca
2018 r., [...] września 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] listopada 2018 r.). Odpowiedź
na powyższe wystąpienia wpłynęła dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r.
W toku dalszego postępowania organ pismami z dnia [...] stycznia 2019 r. wystąpił
do Sądu Rejonowego [...] w [...] o wskazanie, kto, dla jakich nieruchomości i na jakiej podstawie był wpisany w dniu [...] maja 1990 r. jako właściciel w księdze wieczystej KW [...] oraz do Prezydenta [...] o przesłanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...] w obrębie [...]. Odpowiedź Prezydenta [...] wpłynęła do organu w dniu [...] stycznia 2019 r., natomiast sąd powszechny nie udzielił odpowiedzi na wystąpienie.
Ponadto w akt sprawy wynika, iż Minister kilkukrotnie pismami z dnia [...] czerwca
2018 r., [...] września 2018 r., [...] listopada 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r., informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazywał nowy termin załatwienia sprawy.
Z powyższego wynika, że organ w trakcie prowadzonego postępowania podejmował szereg czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego.
Nie można zatem uznać, iż organ prowadził postępowanie w sposób nieefektywny, że podejmował czynności w dużych odstępach czasu, czy też podejmował czynności pozorne. Wręcz przeciwnie, analiza akt sprawy wskazuje, iż organ systematycznie gromadził materiał dowodowy i regularnie, w miarę pozyskiwania kolejnych dokumentów, występował o brakującą niezbędną dokumentację, czy dodatkowe wyjaśnienia.
Sąd, dokonując takiej oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości postępowania, miał również na względzie datę wpływu do organu wniosku
o stwierdzenie nieważności ([...] stycznia 2018 r.), charakter postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, trudności z pozyskaniem dokumentacji
od Ministra Inwestycji i Rozwoju (na co organ prowadzący postępowania nie miał wpływu), jak również to, że organ realizował określony w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki
i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy.
Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).