I SAB/WA 301/22

I SAB/Wa 301/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art 149 § 2, art. 205 § 2, art. 200, art. 119 pkt 4, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik sędzia WSA Monika Sawa (spr.) sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. N. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpoznania wniosku z dnia 15 grudnia 2014 r o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 9 czerwca 1953 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w rozpoznaniu sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. N. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 27 lipca 2022 r., następnie uzupełnionym, A. N. (dalej również jako skarżący), reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako organ/Kolegium) postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 15 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 9 czerwca 1953 r., nr [...] dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], [...], [...], stanowiącej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skargę tę Sąd zarządzeniem z 27 maja 2023 r. ostatecznie zakwalifikował jako skargę na bezczynność organu.
Skarżący wskazał, że w grudniu 2014 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanego na wstępie orzeczenia z 1953 r. i przez ponad trzy lata w sprawie nie zapadła żadna decyzja. Następnie postanowieniem z 7 lutego 2018 r. Kolegium zawiesiło przedmiotowe postępowanie. Kolejno dnia 22 lutego 2022 r. I. S. zwróciła się do organu z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, załączając odpis prawomocnego postanowienia sądu dotyczącego nabycia przez nią w całości spadku po H. S.. Organ pomimo tego nie podjął w sprawie czynności.
Zdaniem skarżącego postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest w sposób przewlekły, ze względu na fakt, iż trwa ono dłużej niż jest to konieczne do jego rzetelnego rozstrzygnięcia. Oczywistym jest, że sprawa nie została załatwiona w terminie z winy organu i nie można tu nie zwrócić uwagi na fakt ponoszenia szkody przez skarżącego wiążącej się z brakiem rekompensaty lub części nieruchomości, na jakie oczekuje jako następstwo toczącej się sprawy a której z racji bezczynności organu, nie jest w stanie otrzymać.
W konsekwencji skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że Kolegium dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2) przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 157 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej powoływana jako ppsa); 4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę pismem z 23 marca 2023 r. Kolegium wniosło o jej oddalenie wskazując, że na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postanowieniem z 7 lutego 2018 r., nr KOC/7278/Go/14, zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej, nr [...], z 9 czerwca 1953 r. oraz na podstawie art. 100 § 1 kpa zobowiązało A. N. do wykazania wszystkich spadkobierców współwłaścicielki nieruchomości położonej przy w [...] przy ul. [...], [...], [...] – H. S. poprzez dołączenie do wniosku postanowień sądu o nabyciu spadku po ww. i wskazanie adresów spadkobierców. Następnie Kolegium postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r., nr KOC/1578/Go/22, podjęło zawieszone postępowanie po dostarczeniu przez I. S. postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z 25 maja 1998 r., sygn. akt [...] Ns [...], stwierdzającego nabycie przez nią w całości spadku po H. S..
Kolegium podniosło, że wydanie decyzji w sprawie będzie możliwe po wpływie akt własnościowych nieruchomości do organu. Obecnie akta te znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym a organ wystąpił o ich wypożyczenie na okres 7 dni jednakże nie uzyskał odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący wyczerpał wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 kpa.
Należy wskazać, że pojęcia "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania" do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie były zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądowym wskazywano, iż z bezczynnością mamy do czynienia gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy tj.: wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu zachodzi gdy nie załatwił on sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Przy czym przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania ma miejsce wówczas gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 kpa). Zatem uznać należy, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wtedy gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, lecz podejmowane przez niego czynności w postępowaniu nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Przedstawione uwagi prowadzą do wniosku, że zakres badania przez Sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju. Przy czym to do Sądu należy określenie, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy też przewlekłość postępowania. Przedmiot postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność organu jak i przewlekłe prowadzenie postępowania, stanowi bowiem zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12). Dlatego rozpoznający taką skargę Sąd dopiero w dacie wyrokowania rozstrzyga o tym, czy w sprawie zaistniał stan "bezczynności" lub "przewlekłości" i orzeka odpowiednio o zastosowaniu środków przewidzianych w art. 149 ppsa bądź skargę oddala.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga w istocie dotyczy bezczynności organu. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nie przewlekłego prowadzenia postępowania a bezczynności Kolegium w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 grudnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 9 czerwca 1953 r., nr [...].
Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 kpa). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 kpa oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa.
Odnosząc poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że poza sporem jest, iż Kolegium nie zakończyło sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 15 grudnia 2014 r o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 9 czerwca 1953 r., nr [...] dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], [...], [...], stanowiącej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Z tego względu Sąd zobowiązał Kolegium do rozpoznania powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku. Zdaniem Sądu termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Jednocześnie, oceniając prowadzenie postępowania przez organ Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Kolegium nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Jednocześnie powstanie stanu zwłoki w rozpatrzeniu opisanego na wstępie wniosku nie było spowodowane "złą wolą" organu a więc celowym i intencjonalnym działaniem ukierunkowanym na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy. Organ podejmował działania zmierzające do zgromadzenia całości materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Podkreślić także trzeba skomplikowaną materię sprawy, w tym trudności w ustaleniu aktualnego kręgu stron postępowania oraz dużą ilość wpływających tego typu spraw do organu, o czym Sądowi jest wiadomym z urzędu a co również negatywnie przekłada się na szybkość prowadzonych przez organ postępowań. W niniejszej sprawie zauważyć też należy, że postanowieniem z 7 lutego 2018 r., nr KOC/7278/Go/14, organ zawiesił przedmiotowe postępowanie i zobowiązał skarżącego do wykazania wszystkich spadkobierców dawnej współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości [...] wraz ze wskazaniem adresów ich zamieszkania. Postępowanie w sprawie zostało podjęte postanowieniem organu z 17 sierpnia 2022 r., nr KOC/1578/Go/22. W konsekwencji powyższego Sąd miał na względzie również okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych oraz konieczność analizy obszernego, archiwalnego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały obecnie podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżący na skutek nierozpoznania w ustawowym terminie przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 9 czerwca 1953 r., nr [...], doznał uciążliwości, które obecnie wymagałyby zadośćuczynienia poprzez przyznanie mu sumy pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.