I SAB/WA 293/22

I SAB/Wa 293/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
659
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty 1. zobowiązuje Wojewodę Mazowieckiego do rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonych w miejscowości [...] rej. l. obw. G., w miejscowości S. pow. S. woj. N. oraz w miejscowości L. woj. N. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewodę Mazowieckiego na rzecz S.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 7 czerwca 2022 r. S. G. (dalej jako Skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej też jako organ/wojewoda) postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. B. mienia poza obecnymi granicami Polski tj w miejscowościach L., M. i S.
Wskazał na naruszenie art. 35 § 1 i § 3, 36 § 1, 6, 7, 7a § 1, 8 § 1, 9, 11, 12 § 1, 14 § 1 kpa poprzez brak czynności w sprawie zmierzających do jej zakończenia, dokonywanie czynności zbędnych, w sytuacji w której niezbędne znajdują się już w aktach sprawy.
Wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania z ustaleniem jej rażącego charakteru, przyznanie Skarżącemu świadczenia pieniężnego w wysokości 15.000 zł, zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał na wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji nr 2375 z 24 maja 2017 r. potwierdzającej S. G. w ½ części prawa do rekompensaty – folwark [...]; decyzji z 11 czerwca 2014 r. potwierdzającej J. R. prawo do rekompensaty – folwark [...]; decyzji nr 2103 z 11 czerwca 2019 r. odmawiającej J. R. w ½ części i Skarżącemu w ½ części potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość położonej w M. i L.
Nadto organ wskazał, że prowadził kwerendę w archiwach dotyczącą pozostałych majątków co było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.
W replice na odpowiedź organu skarżący wskazał, że organ mimo, że poinformował stronę o gotowości zakończenia postępowania pismem z 23 sierpnia 2022 r. nadal decyzji nie wydał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu.
W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Sąd brał przy tym pod uwagę okres od daty wydania decyzji merytorycznej która następnie została uchylona mając na uwadze fakt, że poprzednie rozstrzygnięcie sądu nie zobowiązywało do wydania aktu.
Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).
Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do Wojewody Mazowieckiego 28 lipca 2008 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy.
Wyrokiem WSA w Warszawie z 27 września 2019 r. I SAB/WA 259/19 Sąd stwierdził bezczynność Wojewody Mazowieckiego w rozpatrzeniu wniosku o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami obecnej Polski i oddalił pozostałą skargę z uwagi na wydanie wskazanych wyżej decyzji.
Ostatnią decyzją była decyzja z 11 czerwca 2019 r. nr 2103/2019 r. Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z 13 marca 2020 r. nr DAP-WOSR-7280-29/2020/JL Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił tę decyzję do ponownego rozpoznania wskazując, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów powinna być możliwość uzyskania rekompensaty nie tylko za nieruchomość M. (co wynikało z uchylonej decyzji) ale i majątków w S. i L. Zdaniem Ministra decyzja pomijała ustalenia faktyczne o pozostawieniu przez A.B. nieruchomości położonych w S. i L.
Od decyzji tej został wniesiony sprzeciw S. G.
Wyrokiem WSA w Warszawie z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/WA 1232/20 sprzeciw został oddalony. Wyrokiem NSA z 27 sierpnia 2021 r. I OSK 1127/21 skarga kasacyjna Skarżącego została oddalona. Akta wróciły do Wojewody 4 stycznia 2022 r.(k 650 akt adm.). Podjęte po tej dacie czynności to: pisma z 13 stycznia 2022 r. do archiwum w K., C., W., K., pismo z 3 lutego 2022 r. do notariusza. Odpowiedź została udzielona przez Archiwum Państwowe w C. - 26 stycznia 2022 r., Archiwum Państwowe w W. – 7 luty 2022 r., Archiwum Państwowe w K. -14 luty 2022 r., Archiwum Państwowe w K. -luty 2022 r., notariusza – 4 kwietnia 2022 r.
Pismem z 6 czerwca 2022 r. Skarżący wniósł zażalenie na nie rozpoznanie sprawy w terminie.
Postanowieniem z 1 lipca 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7281-19/2022/JL Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zażalenie na przewlekle prowadzone postępowanie za zasadne i Wyznaczył Wojewodzie Mazowieckiemu termin rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy.
Akta zostały zwrócone wraz z pismem z 1 lipca 2022 r. (wpływ do organu 6 lipca 2022r.)
Termin 3 miesięczny upływał 1 października 2022 r.
23 sierpnia 2022 r. Wojewoda Mazowiecki poinformował zainteresowanych o możliwości zapoznania sią z aktami sprawy w terminie 7 dni. Brak jest informacji aby organ wydał decyzję (pismo przedłożone przez pełnomocnika strony – w aktach sądowych).
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że organ nie rozstrzygnął sprawy w ustawowym terminie ani w terminie wskazanym przez Ministra, który upływał 1 października 2022 r. Pomiędzy kolejnymi czynnościami w sprawie występują okresy bezczynności. W toku postępowania Wojewoda nie kierował również do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa. Uzasadnia to przyjęcie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie.
Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi opisana sytuacja.
Nie ma wątpliwości, że sprawy dotyczące mienia zabużańskiego są wysoce skomplikowane przede wszystkim dlatego, że ustalenia dotyczące pozostawionego majątku wymagają uzyskania dowodów, które zazwyczaj nie znajdują się w organach polskich, są to zatem sprawy trudne dowodowo. Organ w tej sprawie wydał kilka decyzji jednakże ostatnia z nich została uchylona a z uwagi na złożony sprzeciw i skargę kasacyjną akta sprawy pozostawały w dyspozycji sądu od pierwszej połowy 2020 r. do zwrotu akt z NSA, co miało miejsce 4 stycznia 2022 r. Po tej dacie organ podejmował czynności choć z pewnym opóźnieniem. Nie można było, zdaniem Sądu, z uwagi na uchylenie decyzji merytorycznej i jej zaskarżenie prowadzić postępowania administracyjnego do tej daty.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa przyznanie sumy pieniężnej od organu oraz wymierzenie grzywny organowi jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu. Te dodatkowe środki służą wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, ich celem jest zatem w pierwszej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Instytucja sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny, chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Biorąc pod uwagę okoliczności związane z prowadzeniem sprawy i wydawane już decyzje, brak rażącego naruszenia prawa przy stwierdzeniu przewlekłości, zdaniem Sądu, nie zachodzą przesłanki do zrekompensowania Skarżącemu w formie pieniężnej czasu oczekiwania na rozstrzygnięcie. Z tych względów w pkt 3 wyroku Sąd skargę oddalił na podstawie art. 149 § 2 ppsa a contrario.
Na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
Biorąc pod uwagę treść pisma Wojewody o gotowości zakończenia postępowania Sąd wyznaczył miesięczny termin do wydania decyzji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 1 wyroku), w pkt 4 sentencji wyroku orzekł o kosztach sądowych na podstawie art. 200 ppsa - wpis w kwocie 100 złotych.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.