I SAB/Wa 289/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organuterminy postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiodwołaniedecyzja administracyjnareforma rolnazespół pałacowo-parkowyMinister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSA w Warszawie zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania w terminie 2 miesięcy, stwierdzając bezczynność organu, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej zespołu pałacowo-parkowego. Sąd administracyjny uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał odwołania w ustawowym terminie i nie poinformował o tym strony. W związku z tym zobowiązał Ministra do rozpoznania odwołania w ciągu 2 miesięcy. Sąd nie stwierdził jednak rażącego naruszenia prawa, uznając, że opóźnienie wynikało z obiektywnych przyczyn organizacyjnych i dużej liczby spraw.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Łódzkiego dotyczącej zespołu pałacowo-parkowego i zastosowania dekretu o reformie rolnej. Skarżąca zarzuciła organowi dopuszczenie się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, wnosząc o stwierdzenie tych faktów, zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie 14 dni, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi wskazano na przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy i brak poinformowania strony o przyczynach zwłoki. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę argumentował, że opóźnienie wynikało z dużej liczby spraw rozpatrywanych według kolejności wpływu, co jest wymogiem pokontrolnym NIK i KPRM, a także ze złożoności spraw rewindykacyjnych i ograniczeń kadrowych w jednostce budżetowej. Sąd administracyjny uznał, że Minister pozostaje w bezczynności, ponieważ nie rozpoznał sprawy w ustawowym terminie i nie informował o tym strony. W związku z tym zobowiązał Ministra do rozpoznania odwołania w terminie 2 miesięcy. Sąd nie stwierdził jednak rażącego naruszenia prawa, uznając, że opóźnienie nie wynikało ze złej woli organu, a raczej z obiektywnych przyczyn organizacyjnych i dużej liczby spraw. Oddalono również wniosek o wymierzenie grzywny, uznając go za nieuzasadniony w tej sytuacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Minister dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał odwołania w ustawowym terminie i nie poinformował o tym strony.

Uzasadnienie

Organ nie rozpoznał sprawy w terminie ustawowym i nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, co stanowi bezczynność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie rozpoznał odwołania w ustawowym terminie. Organ nie poinformował strony o przyczynach zwłoki w terminie określonym w art. 36 K.p.a.

Odrzucone argumenty

Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy wymierzyć organowi grzywnę.

Godne uwagi sformułowania

nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozpoznał sprawy w terminie ustawowym, jak i na bieżąco nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. nie można uznać, że każdy obiektywny stan bezczynności czy przewlekłego prowadzenia sprawy takie kryteria spełnia. nie doszło do kwalifikowanej bezczynności organu w rozpatrywaniu odwołania skarżącej. nie można uznać, że przedłużone - nieznacznie - postępowanie spowodowane jest złą wolą organu.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

członek

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu administracji publicznej oraz kryteriów oceny rażącego naruszenia prawa w kontekście terminów postępowania administracyjnego, a także uzasadniania zwłoki przez organy administracji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji organu centralnego (Ministerstwo) i specyfiki spraw rewindykacyjnych, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w sprawach prowadzonych przez inne organy lub dotyczących innych materii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezczynności organów administracji, co jest istotne dla wielu obywateli i prawników. Pokazuje, jak sądy oceniają usprawiedliwienia organów dla opóźnień.

Czy opóźnienie w urzędzie to zawsze rażące naruszenie prawa? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Wa 289/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35,36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. D. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania I. D. z dnia 4 lutego 2022 r. od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 19 stycznia 2022 r., nr GN-II.GN.III.7712/N/16/09/KŁ, w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz I. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. D. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjngeo w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i przewlekłe prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 19 stycznia 2022 r., stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy w [...], powiat [...], położony na działkach nr 801/1, nr 801/2 oraz nr 618, podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, z rażącym naruszeniem prawa;
2. zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji administracyjnej, rozpatrującej odwołanie od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 19 stycznia 2022 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wydanego na skutek rozpatrzenia skargi;
3. wymierzenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
4. zasądzenie od Ministra Rolnictwa Rozwoju i Wsi na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 19 stycznia 2022 r. Wojewoda Łódzki wydał decyzję, w której stwierdził, że zespół pałacowo- parkowy w [...], powiat [...], położony na działkach nr 801/1, nr 801/2 oraz nr 618, podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja ta została wydana przez Wojewodę w ramach ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu wcześniejszej decyzji z dnia 27 lutego 2017 r. rozstrzygnięciem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2018 r.
Pismem z dnia 4 lutego 2022 r. wnioskodawcy złożyli odwołanie od decyzji z dnia 19 stycznia 2022 r. Wraz z pismem przewodnim z dnia 11 lutego 2022 r. organ I instancji przesłał odwołanie do Ministra.
Mimo upływu ponad 5 miesięcy od przekazania odwołania, w sprawie nie zostały podjęte czynności zmierzające do jej merytorycznego rozpoznania. Ponadto, pomimo niewątpliwego przekroczenia maksymalnych terminów załatwienia sprawy administracyjnej, organ - aż do złożenia odpowiedzi na ponaglenie - nie poinformował o tym strony w trybie art. 36 K.p.a.
Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r. wnioskodawcy złożyli ponaglenie. W odpowiedzi na wniesione ponaglenie, organ, w piśmie z dnia 5 lipca 2022 r., poinformował wnioskodawców, iż dokona wszelkich starań aby termin rozpoznania odwołania był jak najkrótszy i nie przekroczył 31 grudnia 2022 r. Przesunięcie terminu rozpoznania sprawy zostało zatem uzasadnione dużą ilością tego typu spraw, które są rozpatrywane według kolejności wpływu. Jednakże, żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości uznaniowego przedłużenia terminu wydania decyzji z takiego powodu.
Skarżąca podniosła, że bezczynność zachodzi w sytuacji, w którym sprawy nie załatwiono w terminach określonych w art. 35 § 3 K.p.a. Nie ulega więc wątpliwości, w ocenie skarżącej, że w sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu. Wobec przekroczenia ustawowych terminów nie ma przy tym znaczenia czy sprawę należy uznać za "szczególnie skomplikowaną", gdyż również termin 2-miesięczny został przekroczony. Organ nie poinformował przy tym strony o przekroczeniu terminów w trybie określonym w art. 36 K.p.a. Ponadto, organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Należy mieć tutaj przede wszystkim na uwadze to, że w przedmiotowej sprawie na organie odwoławczym nie ciąży powinność przeprowadzenia szeregu nowych dowodów. Jakkolwiek organ zobowiązany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy, to istotą zarzutów strony skarżącej było przede wszystkim pominięcie faktów wynikających z już przeprowadzonych dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że w przypadku wystąpienia obiektywnie uzasadnionej przyczyny zwłoki, dopuszczalne jest rozpoznanie odwołania w terminie późniejszym niż określony w art. 35 § 3 K.p.a. - przy jednoczesnym zachowaniu wytycznych z art. 36 § 1 K.p.a.
Dalej organ wyjaśnił, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest centralną jednostką administracji publicznej. W związku z tym podlega reżimom związanym z funkcjonowaniem tego typu jednostek, jednym z tego przejawów jest obowiązkowe poddanie się kontroli uprawnionych do tego organów i stosowanie się do zaleceń pokontrolonych. Najwyższa Izba Kontroli, jako naczelny organ kontroli państwowej, w "Informacji o wynikach kontroli wykonywanych zadań przez Ministra Skarbu Państwa i inne organy administracji rządowej w zakresie reprywatyzacji" (grudzień 2007 r., znak: 6/06/049/KGP/41010/06, nr ewid. 125/2007/P06029/KGP) sformułowała w stosunku do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzut dotyczący nierozpatrywania spraw rewindykacyjnych według kolejności wpływu, co prowadziło do nierównego traktowania wnioskodawców i korupcjogennej dowolności postępowań administracyjnych. Na skutek przywołanego raportu NIK sprawy w zakresie rewindykacji rozpatrywane są przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodnie ze ściśle przestrzeganą regułą kolejności wpływu wniosku (bądź odwołania). Do zasadności rozpatrywania spraw według kolejności wpływu odwołuje się również protokół kontroli Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 października 2009 r., znak: DKN-583-21(4)/9 przeprowadzonej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Według wewnętrznego systemu organu "Kancelaria", służącego do rejestru i obsługi korespondencji, w dniu wpłynięcia do organu odwołania skarżącej z dnia 4 lutego 2022 r. (tj. w dniu 4 marca 2022 r.), w Wydziale Rewindykacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (w ramach którego sprawa ta zostanie rozpoznana) ilość spraw oczekujących na załatwienie wynosiła 340 - tj. m in. wniosków, odwołań oraz postępowań wszczętych z urzędu. Natomiast na dzień wpływu skargi (tj. w dniu 25 lipca 2022 r.), liczba nierozpoznanych spraw mających wcześniejszą datę wpływu od przywołanego odwołania, wynosiła ok. 190. W ocenie organu wymieniona liczba nierozpoznanych spraw (na dzień wpłynięcia skargi), które mają wcześniejszą datę wpływu niż złożone odwołanie, uzasadnia przedłużenie czasu rozpoznania sprawy.
Istotne jest również, zdaniem organu, że na terminy rozpatrywania spraw mają wpływ wszystkie okoliczności danej sprawy czy spraw danego rodzaju. Rozsądny termin rozpatrzenia sprawy uzależniony jest od następujących kryteriów: złożoności sprawy, postępowania skarżącycli oraz znaczenia przedmiotu postępowania dla skarżących. Spośród wymienionych kryteriów najistotniejszym jest znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżących. Sprawy rozpoznawane w Wydziale, do którego trafiło odwołanie skarżących, to bardzo często postępowania rewindykacyjne, a jak wiadomo wymagają one przeprowadzenia dokładnego oraz rzetelnego postępowania opartego na materiałach archiwalnych. Czynności niezbędne do wydania rozstrzygnięcia są wymagające, zarówno pod względem czasowym, jak i merytorycznym. Nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania. Sama analiza akt sprawy jest często czasochłonna i nie sposób pominąć tego aspektu przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność. Ponadto, wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w tej komórce organizacyjnej Ministerstwa wprost dotykają jednego z podstawowych obywatelskich praw demokratycznego państwa, własności prywatnej. Dlatego w naturalny sposób nic ma możliwości przyspieszenia rozpatrywania spraw z tego zakresu.
Co prawda, rzeczą organu jest tak zorganizować prowadzenie spraw, aby kwestie organizacyjne czy finansowe nie stanowiły przeszkody do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, to jednak w dalszym ciągu, mając na względzie publiczny charakter Ministerstwa jako organu wspierającego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wykonywaniu jego zadań, jako kolejną przyczynę przedłużania terminu rozpatrzenia sprawy wskazać należy trudności w swobodnym doborze wielkości kadry do ilości pracy i zadań. Taki sposób organizacji pracy powoduje, że nie jest możliwe czasowe zatrudnianie dodatkowych pracowników w celu zmniejszenia opóźnień w realizacji zadań, a co za tym idzie zminimalizowania negatywnych skutków ponoszonych przez odbiorców usług administracji państwowej (w tym przypadku wnioskodawców i odwołujących się). Mając na względzie, że organizacja pracy w jednostce budżetowej nie jest swobodna (tak ja ma to miejsce w przedsiębiorstwie prywatnym) i jest uzależniona od nieelastycznych zasad zatrudniania w jednostkach publicznych, a przede wszystkim od przyznanych środków budżetowych, należy uznać przedmiotową przesłankę za mającą charakter zewnętrzny.
Tym samym, w ocenie Ministra, obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania z dnia 4 lutego 2022 r. - przy jednoczesnym poinformowaniu odwołujących o przyczynach zwłoki i wskazywaniu nowego, realnego terminu rozpoznania sprawy - czyni zarzut bezczynności organu niezasadnym.
Dalej organ wskazał, że gdyby jednak Sąd uwzględnił zarzut bezczynności, to zauważyć należy, że nie miała ona charakteru rażącego. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub bezczynności będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Dla uznania, że bezczynność organu miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że wprowadzenie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, miało znaczący wpływ na funkcjonowanie organów administracji, które w związku z zaistniałą sytuacją było utrudnione i ograniczone. Zagrożenie epidemiologiczne wymusiło reorganizację pracy i wydłużyło czas oczekiwania na załatwienie poszczególnych spraw, co jest powszechnie wiadome.
Mając na uwadze powyższe, zwłoce w załatwieniu sprawy nie można przypisać złej woli organu, a więc celowego i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. W związku z tym nie można jej przypisać charakteru rażącego naruszenia norm postępowania administracyjnego.
Nie ma też podstaw, w ocenie Ministra, do zasądzenia grzywny wskazanej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.). Sądownictwo administracyjne przyjmuje, że środek ten pełni funkcję represyjną i prewencyjną, dlatego też powinien być przyznawany jedynie w szczególnych sytuacjach, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowanie tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.
Minister zwrócił nadto uwagę, że złożone odwołanie jest obszerne i zawiera szereg zarzutów, które muszą zostać rozpoznane w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego. Ponadto, analizy wymaga również stanowisko (także obszerne) przedstawione przez pełnomocnika Muzeum Narodowego w Warszawie. Do tego, w sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który zajmuje 4 segregatory i 6 teczki. Z uwagi na przedstawione okoliczności, z ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o oddalenie skargi, Minister wniósł o wyznaczenie organowi 2 - miesięcznego terminu na załatwienie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że z uwagi na przebieg postępowania (stan faktyczny sprawy) przed organem, a także uwarunkowania tej konkretnej sprawy, Sąd zakwalifikował skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi, decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności (lub przewlekłości) w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu.
Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Jak wyżej wskazano, art. 149 § 1a P.p.s.a. zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13).
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 4 lutego 2022 r. skarżąca (i inne strony postępowania) złożyła odwołanie od decyzji z dnia 19 stycznia 2022 r., które dotychczas nie zostało przez organ odwoławczy rozpoznane. Tej okoliczności Minister nie kwestionuje. Ponadto, pomimo przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy administracyjnej, organ - aż do złożenia odpowiedzi na ponaglenie - nie poinformował o tym strony w trybie art. 36 K.p.a. Dopiero w odpowiedzi na ponaglenie skarżącej, Minister w piśmie z dnia 5 lipca 2022 r., poinformował, iż dokona wszelkich starań aby termin rozpoznania odwołania był jak najkrótszy i nie przekroczył 31 grudnia 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozpoznał sprawy w terminie ustawowym, jak i na bieżąco nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Tym samym, na dzień orzekania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostaje w bezczynności. Z tych względów Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania skarżącej (i innych) w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa, związane z pozostawaniem przez organ w bezczynności, wymaga wykazania, że organ rażąco uchybił stawianym mu wymogom staranności w prowadzeniu postępowania. Nie można uznać, że każdy obiektywny stan bezczynności czy przewlekłego prowadzenia sprawy takie kryteria spełnia. W tej sprawie, w ocenie Sądu, nie doszło do kwalifikowanej bezczynności organu w rozpatrywaniu odwołania skarżącej. Zdaniem Sądu nie można uznać, że przedłużone - nieznacznie - postępowanie spowodowane jest złą wolą organu.
Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tego środka jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tego środka wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w tej sprawie nie występuje, dlatego też Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby obecnie nieuzasadnione i w tym zakresie oddalił skargę.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 5 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI