I SAB/Wa 273/23

I SAB/Wa 273/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149  par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. W. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku z dnia 23 czerwca 2017 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego - w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wójta Gminy [...] na rzecz D. W. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 października 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 23 kwietnia 2024r. D. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 23 czerwca 2017r. o przyznanie świadczenia wychowawczego.
Skarżący zarzucił Wójtowi Gminy [...] naruszenie art. 35 § 1 i 3. Jednocześnie podniósł, że na skutek braku podjęcia działań przez Wójta Gminy pismem z 2 października 2023 r. wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Ponadto wskazał, że dopiero w wyniku złożenia ponaglenia organ zainteresował się przedmiotową sprawą.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 15.000zł.;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślono, że na podstawie akt sprawy nie można bowiem uznać, że organ mógł do dnia wniesienia skargi finalnie rozpoznać wniosek skarżącego do świadczeń rodzinnych. Brak bowiem podstawowej informacji dotyczącej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego uniemożliwiał i uniemożliwia nadal wydanie decyzji administracyjnej przez Wójta Gminy [...] rozstrzygającej wniosek skarżącego z dnia 23 czerwca 2017r.
Zdaniem organu, nie można uznać, że do niezałatwienia sprawy w terminie doszło wskutek oczywistej złej woli, a brak rozstrzygnięcia wniosku skarżącego warunkowany jest okolicznościami materialno – prawnymi sprawy, w szczególności brakiem od innego organu informacji niezbędnej do prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego.
Postanowieniem z dnia 19 października 2023r., nr KOA/5371/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po zapoznaniu się z ponagleniem D. W., uznało przedmiotowe ponaglenie za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu.
Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1654, dalej jako p.p.s.a.) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13).
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci O. W. i O. W. wpłynął do organu 23 czerwca 2017r.
Pismami z dnia 20 lipca 2017r., z dnia 27 września 2017r. oraz z dnia 24 października 2017r. i z dnia 19 lipca 2019 r. organ zwrócił się do [...] Centrum Polityki Społecznej o udzielenie informacji czy w sprawie D. W. i A. W. mają nadal zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Podkreślono, że skarżący złożył oświadczenie, że od maja 2017r. przebywa na stałe w Polsce oraz, że pracę wykonuje na terytorium Polski.
Na powyższe pisma organ nie uzyskał odpowiedzi.
Pismem z 2 października 2023r. skarżący złożył ponaglenie.
Po wniesieniu ponaglenia Wójt Gminy [...] pismem z dnia 9 października 2023r. poinformował stronę, że z uwagi na pismo do [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia 9 października 2023r. w sprawie udzielenia informacji o okresie koordynacji, nie było możliwe zachowanie przez organ I instancji terminu załatwienia sprawy i w związku z tym rozpatrzenie przedmiotowego wniosku nastąpi w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma z [...] Urzędu Wojewódzkiego. Następnie organ pismem z dnia 11 października 2023r. zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o udzielenie informacji, czy podczas prowadzonego postępowania został ustalony okres w jakim miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie D. W.
Nie ulega zatem wątpliwości, że pomimo upływu terminów ustawowych organ nie wydał decyzji w sprawie.
W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane prawie 7 lat temu. Organ w tym czasie poza ww. pismami kierowanymi do [...] Urzędu Wojewódzkiego na które nie uzyskał odpowiedzi - informował jedynie stronę o kolejnych terminach zakończenia postępowania, których i tak nie dotrzymywał, a sprawa nie została merytorycznie zakończona do dnia wydania niniejszego orzeczenia.
Stąd też, Sąd uznał, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył organowi termin miesiąca – licząc od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy – na wydanie decyzji. W ocenie Sądu termin miesięczny jest wystarczający do merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Oznacza to, że sąd może z niego skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Przewidziana w tym przepisie suma pieniężna pełni funkcję kompensacyjną, a także dyscyplinująco – represyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej jest więc przede wszystkim rekompensatą dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności – jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a także sankcją dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania (por wyrok NSA I OSK 2251/22)
Sąd określając wysokość sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych uwzględnił czas jaki skarżący oczekuje na załatwienie sprawy i uznał, że kwota ta spełni swoją kompensacyjną funkcję.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia wniosku z 23 czerwca 2017r. o przyznanie świadczenia wychowawczego – w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał stronie skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości 2000 złotych (pkt 3 sentencji).
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.