I SAB/WA 243/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-20
NSAnieruchomościWysokawsa
prawo wieczystego użytkowaniadekret warszawskibezczynność organupostępowanie administracyjnenieruchomości warszawskieroszczenia dekretoweskarżącyPrezydent m.st. WarszawyWSA Warszawa

WSA w Warszawie stwierdził rażące naruszenie prawa przez Prezydenta m.st. Warszawy w związku z ponad 70-letnią bezczynnością w sprawie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, umarzając jednocześnie postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z uwagi na jego zawieszenie.

Skarga dotyczyła bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego z 1949 r. Sąd administracyjny stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę ponad 70-letni okres od złożenia wniosku. Postępowanie zostało jednak umorzone w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, ponieważ organ administracji zawiesił postępowanie z powodu konieczności ustalenia następców prawnych zmarłej strony. Sąd uznał, że pełnomocnictwo skarżących było prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, złożonego pierwotnie w 1949 r. przez L. S. Sąd stwierdził, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podkreślając, że wniosek nie został rozpoznany od ponad 70 lat. Sąd uznał zarzut bezczynności za uzasadniony, wskazując na naruszenie zasady szybkości postępowania i podważenie zaufania do organów władzy publicznej. Niemniej jednak, postępowanie sądowe zostało umorzone w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Powodem umorzenia było postanowienie Prezydenta z dnia 30 października 2023 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego do czasu złożenia dokumentów potwierdzających nabycie spadku po zmarłej stronie postępowania. Sąd wyjaśnił, że zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów i uniemożliwia zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia. Sąd odniósł się również do zarzutów organu dotyczących rzekomego przekroczenia uprawnień przez pełnomocnika skarżących, uznając pełnomocnictwa za prawidłowe, w tym po przedstawieniu aktu poświadczenia dziedziczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadnienie

Wniosek z 1949 r. nie został rozpoznany przez ponad 70 lat, co stanowi rażące naruszenie zasady szybkości postępowania i podważa zaufanie do organów władzy publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Okoliczności powodujące zwłokę organu oraz jego działania lub zaniechania mają znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej powinny działać w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania.

k.p.a. art. 35 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca.

k.p.a. art. 35 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 37 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Stronie służy prawo do wniesienia zażalenia na bezczynność organu.

k.p.a. art. 103

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych przepisami k.p.a.

dekret art. 7

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Dotyczy przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 161 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd umarza postępowanie w przypadkach określonych w art. 161 § 1 pkt 1-3.

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg uprzedniego wniesienia zażalenia do właściwego organu przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu wobec cudzoziemców

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw

u.g.n. art. 215 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z 1949 r. trwająca ponad 70 lat stanowi rażące naruszenie prawa. Pełnomocnictwo skarżących było prawidłowe.

Godne uwagi sformułowania

bezczynność, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ od ponad 70 lat nie rozpatrzył przedmiotowego wniosku rażąco narusza zasadę szybkości postępowania prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej zawieszenie postępowania powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia sprawy

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący

Elżbieta Lenart

sprawozdawca

Marta Kołtun-Kulik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście długotrwałej bezczynności organu w sprawach dekretowych oraz skutki zawieszenia postępowania administracyjnego dla zobowiązania sądu do działania."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyfiki warszawskiego dekretu o gruntach i może wymagać dostosowania do innych stanów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznego roszczenia dekretowego i ponad 70-letniej bezczynności organu, co jest niezwykłe i pokazuje problemy z dziedzictwem prawnym PRL. Umorzenie postępowania mimo stwierdzenia rażącego naruszenia prawa dodaje jej złożoności.

Ponad 70 lat bezczynności organu w sprawie dekretowej – sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, ale umarza postępowanie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Wa 243/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Bożena Marciniak
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. K. i I. A. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z [...] maja 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. K. i I. A. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 20 września 2023 r. (data prezentaty) A. K. i I. A. (dalej jako "skarżące"), reprezentowane przez adw. M. K, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na: "braku rozpatrzenia wniosku L. S. o przyznanie własności czasowej do złożenia wniosku o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład nieruchomości hipotecznej "[...]"."
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.
Pismem z 16 maja 1949 r. L. S. - dawna właścicielka hipoteczna - wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2 wchodzącej w skład nieruchomości pod nazwą hipoteczną "[...]", jednocześnie załączając wniosek o przyznanie jej za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Prezydent [...] orzeczeniem administracyjnym z 17 stycznia 1950 r. L.dz. WPB/4588/49P/P.t. załatwił odmownie podanie o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku, natomiast wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nie został dotychczas rozpoznany.
W dniu 13 czerwca 2016 r. A. K., upoważniona przez S. S., zapoznała się z aktami sprawy i wykonała ich fotokopię.
Następnie wnioskiem z 25 października 2022 r. S. S., reprezentowana przez pełnomocnika adw. M. K., zwróciła się o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...] oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu podniosła, że nieruchomość ta została wywłaszczona na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, co zostało stwierdzone decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z 17 września 1971r.
W związku z powyższym wobec nieruchomości [...] położonej dawniej przy ul. [...][...] ozn. hip. "[....]" działka nr [...] prowadzone są dwa postępowania administracyjne:
1) w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret") o przyznanie prawa użytkowania wieczystego,
2) w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako "u.g.n.") o ustalenie odszkodowania.
Dlatego też Prezydent [...] postanowieniem nr 543/SD/2022 z 20 grudnia 2022 r. zawiesił z urzędu postępowanie o ustalenie odszkodowania do czasu zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S.S..
Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z 11 maja 2023 r. nr 319/2023 uchylił zakwestionowane postanowienie uznając, że organ błędnie skierował postanowienie wyłącznie do S. S.
Akta sprawy powróciły z [...] Urzędu Wojewódzkiego do organu pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2023 r.
Pismem z 9 sierpnia 2023 r. adw. M. K. poinformowała, że wnioskodawczyni S. S. zmarła, a spadek po niej nabyły skarżące.
W dniu 14 września 2023 r. (data prezentaty) skarżące wniosły zażalenie na bezczynność organu (błędnie zatytułowane ponagleniem) m.in. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład nieruchomości hipotecznej "[...]".
Następnie pismem z 20 września 2023 r. (data prezentaty) pełnomocnik skarżących wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na: "braku rozpatrzenia wniosku L.S. o przyznanie własności czasowej do złożenia wniosku o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład nieruchomości hipotecznej "[....]".
Wskazała, że organ bezpodstawnie wydłuża postępowania w sprawie - zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 k.p.a., wobec czego wniosła o:
a) stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] i niezałatwienia spraw w terminie,
b) zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami,
c) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła stan faktyczny podnosząc, że w dniu 31 sierpnia 2023 r. otrzymała informację, że postępowanie administracyjne nie zostanie zakończone w uprzednio wyznaczonym terminie z uwagi na okoliczność posadowienia na działce nr [...] o pow. [...] m2 bloku mieszkalnego i koniecznością ustalenia a następnie zawiadomienia o toczącym się postępowaniu ok. 600 osób będącymi właścicielami lub wieczystymi użytkownikami gruntu. Następnie 7 września 2023 r. otrzymała oficjalne zawiadomienie o przedłużeniu postępowania administracyjnego i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 grudnia 2023 r.
Dodała, że Prezydent pozostaje bezczynny od ponad 74 lat. Zaś powiadamianie o nierozpoznanym dotychczas wniosku L. S. ok. 600 aktualnych użytkowników wieczystych części gruntu przy ul. [...][...], oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia i niechybnie zmierza do pogłębienia bezczynności organu w toczącym się postępowaniu. Należy bowiem zauważyć, iż wobec spóźnienia się przez L.S. z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej spodziewanym jest, że Prezydent [...] rozpozna odmownie ten wniosek.
W dniu 25 września 2023 r. Prezydent wystosował do stron zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy - stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a.
Zaś pismem z 28 września 2023 r. wniesionym przez adw. P. S. został on powiadomiony o śmierci W. S. - jednej ze stron postępowania.
W związku z tym, pismem z 2 października 2023 r. Prezydent wezwał do przedłożenia do akt sprawy oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem prawomocnego postanowienia właściwego sądu bądź aktu poświadczenia dziedziczenia wskazującego następców prawnych po W. S. - pod rygorem zawieszenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...]ozn. hip. "[...]" działka nr [...].
Następnie postanowieniem z 30 października 2023 r. nr 543/SD/2023 Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku L. S. z 16 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 - do czasu złożenia oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po W. S.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [....] wniosło o jej oddalenie.
W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny sprawy - w szczególności podnosząc, że adw. M. K. wniesioną skargę złożyła z przekroczeniem uprawnień otrzymanych w pełnomocnictwach od I. A.i A. K. Wskazało, iż pełnomocnik została upoważniona do działania wyłącznie w postępowaniu wszczętym wnioskiem S. S. o odszkodowanie, nie zaś o przyznanie prawa użytkowania wieczystego - zatem nie była ona uprawniona do złożenia ani ponaglenia ani skargi w imieniu skarżących w postępowaniu o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.
Zaś postanowieniem z 30 listopada 2023 r. nr KOC/6044/Go/23 - po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez skarżące na bezczynność Prezydenta w sprawie dotyczącej przyznania prawa własności czasowej - Kolegium uznało wniesienie tego środka za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa
w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga na bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność Prezydenta [...], złożyły - w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - zażalenie na bezczynność (zatytułowane ponagleniem).
Skoro postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przed dniem 1 czerwca 2017 r., a zatem przed wejściem w życie zmian do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzonych w dniu 1 czerwca 2017 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) - to pismo skarżących z 11 września 2023 r. należy traktować jako zażalenie na bezczynność organu w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., o treści sprzed wejścia w życie ww. przepisu. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że choć skarżące wniosły skargę na bezczynność nie oczekując na rozpoznanie wniesionego przez nie zażalenia, to jednak spełniły w ten sposób wymóg uprzedniego wniesienia zażalenia do właściwego organu, o którym stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a.
Zatem w niniejszej sprawie tryb zaskarżenia przed organem administracji publicznej został przez skarżące wyczerpany. Marginalnie należy zaznaczyć, że rozpatrzenie zażalenia na bezczynność nastąpiło w dniu 30 listopada 2023 r. postanowieniem nr KOC/6044/Go/23, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało wniesienie tego środka za nieuzasadnione.
Przechodząc już ściśle do merytorycznej oceny skargi zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt pkt. 1-4 tej ustawy.
W myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.
W ścisłym powiązaniu z wyżej wymienioną zasadą postępowania administracyjnego pozostaje art. 35 § 3 k.p.a., który stanowi że w postępowaniu administracyjnym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, natomiast sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie natomiast z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dla ciążących na organie obowiązków nie ma wpływu okoliczność wystąpienia zwłoki w postępowaniu z przyczyn niezależnych od organu. Jeżeli sprawy w postępowaniu administracyjnym nie załatwiono w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a., ponadto nie poinformowano strony o nowym terminie załatwienia sprawy, stronie służy prawo do wniesienia zażalenia. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).
W orzecznictwie podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 k.p.a.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy, mają znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem wniosek L.S. z 16 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...]- nie został dotychczas rozpoznany. Rozpoznany został jedynie wniosek z 16 maja 1949 r., którym L.S. zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Nastąpiło to orzeczeniem administracyjnym Prezydenta [...] z dnia 17 stycznia 1950 r. L.dz. WPB/4588/49P/P.t.
W tym stanie rzeczy zarzut dotyczący bezczynności Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu wskazanego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony.
Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, wielokrotnie terminy te przekraczając. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy w terminach określonych w art. 35 k.p.a. nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie stwierdzając, czy bezczynność zaistniała z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Oceniając charakter bezczynności organu Sąd wziął pod uwagę okoliczności zaistniałe w prowadzonej sprawie.
Sąd wziął pod uwagę fakt, że w niniejszej sprawie od chwili złożenia wniosku z 16 maja 1949 r. nie były podejmowane przez osoby zainteresowane żadne czynności w sprawie. Dopiero w dniu 13 czerwca 2016 r. A. K. zapoznała się z aktami sprawy i wykonała ich fotokopię, nie podejmując jednak żadnych dalszych działań.
Zatem dopiero złożone w dniu 14 września 2023 r. (data prezentaty) zażalenie na bezczynność organu w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 wchodzącej w skład nieruchomości hipotecznej "[...]" było w rzeczywistości pierwszą czynnością podjętą w sprawie przez skarżące od chwili złożenia pisma o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.
Nie zmienia to jednak faktu, że organ od ponad 70 lat nie rozpatrzył przedmiotowego wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.
Okoliczność ta rażąco narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) i niewątpliwie prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Analiza akt sprawy wskazuje, że Prezydent przez wiele lat nie podejmował żadnych czynności w sprawie zmierzających do merytorycznego rozpoznania wniosku dekretowego poprzez wydanie stosownej decyzji.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Uwzględniając powyższe rozważania, podkreślenia wymaga, że instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma natomiast na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu.
Jak wynika z akt sprawy Prezydent [...] postanowieniem z 30 października 2023 r. nr 543/SD/2023 zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku L S. z 16 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...] - do czasu złożenia oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po W. S. (stronie postępowania zmarłej w dniu [...] września 2023 r.).
Zawieszenie postępowania powoduje natomiast, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia sprawy - do czasu podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych przepisami k.p.a. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego - po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Tymczasem w aktach przedmiotowej sprawy brak jest postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu.
Odnosząc się natomiast do kwestii podniesionej przez Prezydenta [...] - w ocenie którego adw. M. K. wniesioną skargę złożyła z przekroczeniem uprawnień otrzymanych w pełnomocnictwach od I. A. i A. K. - należy wyjaśnić, że pełnomocnictwa przedłożone do akt sprawy na etapie sądowo-administracyjnym wykazują w sposób prawidłowy umocowanie do działania w imieniu skarżących. Natomiast, jeżeli organ powziął wątpliwości dotyczące umocowania pełnomocnika skarżących do występowania w sprawie administracyjnej, winien jest rozważyć tę okoliczność w toku postępowania administracyjnego, ewentualnie wezwać do uzupełnienia dostrzeżonego braku. Jednakże zgromadzone w sprawie akta administracyjne sprawy wskazują na prawidłowe umocowanie pełnomocnika, bowiem przedstawione tamże pełnomocnictwo zawiera oświadczenie S. S. o upoważnieniu A. K. do wykonywania wszystkich czynności związanych z reprezentowaniem jej, również we wszystkich instytucjach publicznych. Po śmieci S. S. został z kolei przedstawiony do akt administracyjnych sprawy akt poświadczenia dziedziczenia z 8 sierpnia 2023 r., którym poświadczone zostało dziedziczenie na podstawie ustawy, spadku po zmarłej S. S. przez A. K. oraz I. A. Powyższe okoliczności jednoznacznie przedstawiają prawidłowość umocowania adw. M. K. do występowania w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI