I SAB/Wa 231/23

I SAB/Wa 231/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Bożena Marciniak
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1462/24 - Wyrok NSA z 2024-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 149 par 1 pkt 1 i 3, art 149 par 1a, art 149 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1999 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...] - w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego R. G. sumę pieniężną w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego R. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
R. G. (dalej jako "skarżący") pismem z 23 sierpnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] (dalej jako "Wspólnota Mieszkaniowa") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 5 lutego 1999 r. nr KOC 1369/Go/98 stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] października 1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...] . Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 35 § 1 i § 3 w zw. z art. 12 § 1 i w zw. z art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie i prowadzenie jej w sposób przewlekły, mimo że wszystkie czynności dowodowe zaplanowane przez organ zostały przeprowadzone, co skutkuje tym, że sprawa pozostaje nierozpoznana mimo upływu ponad 26 lat oraz mimo ustąpienia przyczyny zawieszenia postępowania i podjęcie go dopiero po ponad roku od ustąpienia tej przyczyny, podczas gdy zgodnie z art. 97 § 2 K.p.a. organ miał możliwość podjęcia postępowania z urzędu; 2) art. 37 § 5 i § 6 K.p.a. przez brak rozpoznania kierowanych do organu ponagleń z 8 grudnia 2022 r. i 17 maja 2023 r., a co za tym idzie - niewydania postanowienia zgodnie z art. 37 § 6 K.p.a., a w konsekwencji sprawa trwająca od kilkudziesięciu lat pozostaje nierozpoznana; 3) art. 8 § 1 K.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny sprawy i wskazano, że postępowanie to trwa od 1997 r., niewątpliwie wykracza poza granice prawa i tak rażąca przewlekłość nie znajduje uzasadnienia. Czynności Kolegium podejmowane są w długich odstępach czasu. Organ nie tylko przekroczył ustawowy termin rozpoznania sprawy, ale i nie wyznaczył terminu jej załatwienia, jak i nie informował stron o przyczynach zwłoki. Tymczasem postępowanie zostało zapoczątkowane w 1997 r. i toczy się od kilkudziesięciu lat. Ostatnio, od 30 sierpnia 2018 r. do 25 lipca 2023 r. (tj. przez blisko 5 lat) postępowanie było zawieszone, mimo że już w dniu 7 lipca 2022 r. (uprawomocnienie się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po D. S. ) ustąpiła przyczyna uzasadniająca to zawieszenie i gdyby nie wniosek skarżącego o podjęcia postępowania złożony w dniu 12 kwietnia 2022 r., do dnia wniesienia skargi sprawa prawdopodobnie byłaby nadal zawieszona. W ocenie skarżącego, powyższe wskazuje, że organ działa w sposób rażąco przewlekły i prowadzi sprawę w sposób nieproporcjonalnie długi do stopnia jej skomplikowania. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 22 161 zł; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 22 161 zł i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny skarżący wyjaśnił, że za koniecznością ustalenia jej w ww. wysokości przemawiają: poważne opóźnienie w rozpoznaniu sprawy, które nie znajduje uzasadnienia; zachowanie się organu wobec strony nielojalnie, poprzez pozostawienie dwóch ponagleń bez rozpoznania; wywołanie skutku w postaci prewencji ogólnej, dyscyplinującej organ i zmuszającej go do prowadzenia wszystkich spraw w należytym tempie. Odnośnie do sumy pieniężnej skarżący wskazał także, że zaproponowana kwota zadośćuczyni mu ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a.). Ustalając wysokość tej kwoty należy bowiem wziąć pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję oraz brak odpowiedzi na kierowane ponaglenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wskazał, że postanowieniem z 25 lipca 2023 r. sygn. [...] uchylił własne postanowienie z 30 sierpnia 2018 r. sygn. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania i tym samym zakończył postępowanie z wniosku R. G. . Zgodnie zaś z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2021 r. sygn. akt II OPS 1/21 skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie, odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi, zauważyć należy, że niniejsza sprawa, jak wprost wynika z treści skargi, dotyczy przewlekłego prowadzenia przez Kolegium postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 5 lutego 1999 r. nr KOC 1369/Go/98, nie zaś rozpoznania wniosku skarżącego o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem tego organu z 30 sierpnia 2018 r. sygn. [...] . W konsekwencji w sprawie nie znajduje zastosowania przywołana w odpowiedzi na skargę uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2021 r. sygn. akt II OPS 1/21, a skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc do oceny zasadności skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Jak wynika z kolei z art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. przewlekłość postępowania ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). W szczególności pojęcie przewlekłości należy odnieść do sytuacji prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przy wykonywaniu czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 i z 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13; https://cbois.nsa.gov.pl). W powołanym wyżej wyroku z 5 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Skarga na przewlekłość postępowania, dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu, charakteryzująca się niewydaniem w terminie rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Kolegium dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem od 25 lutego 1999 r., kiedy to otrzymało wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 5 lutego 1999 r. nr KOC 1369/Go/98 stwierdzającą nieważność orzeczenia odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, do dnia wyrokowania wniosku tego nie rozpoznało, zaś czynności organu zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego były podejmowane często w kilkuletnich odstępach czasu (o czym szczegółowo poniżej).
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku z 25 lutego 1999 r., jest termin 1 miesiąca od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę zarówno okoliczność, że rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest czynnością szczególnie skomplikowaną (zakładając, że wydając decyzję w pierwszej instancji organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym), jak i to, że okres 25 lat był wystarczający na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, nawet w sytuacji konieczności uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania.
Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Kolegium od otrzymania w dniu 25 lutego 1999 r. wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, podjęło zaledwie kilka czynności i to często w wieloletnich odstępach czasu. Jak bowiem wynika z akt sprawy:
- w 1999 r. podjęło 1 czynność, tj. decyzją z 26 marca 1999 r. nr KOC/317/Go/99 umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że Wspólnota Mieszkaniowa nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji z 5 lutego 1999 r. stwierdzającej nieważność odmownego orzeczenia dekretowego. Decyzję tę uchylił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 sierpnia 2000 r. sygn. akt I SA 752/99, zaś akta sprawy zwrócił do Kolegium w dniu 29 września 2000 r.;
- w 2000 r. podjęło 1 czynność, tj. pismem z 11 października 2000 r. wystąpiło do C. L. zamieszkałej w I. o wskazanie, czy jest spadkobiercą byłych właścicieli nieruchomości (pismo pozostało bez odpowiedzi);
- w 2001 r. podjęło 2 czynności, tj. pismem 27 czerwca 2001 r., a więc dopiero po upływie ponad 8 miesięcy, ponagliło C.L. do udzielenia odpowiedzi na ww. pismo (pismo pozostało bez odpowiedzi); postanowieniem z 14 listopada 2001 r. nr KOC/1737/Go/00 zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości – S. J. i D. E. małż. S. vel S. i zobowiązało do jego przeprowadzenia H. H. i skarżącego (wnioskodawców postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego). Postępowanie podjęło postanowieniem z 21 lutego 2007 r. nr [...] (zawieszenie postępowania trwało ponad 5 lat).
- w 2007 r. podjęło 4 czynności, tj. w dniu 21 lutego 2007 r. wystąpiło do Prezydenta W. o nadesłanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów i do jednej ze stron o informację, czy posiada tytuł prawny do lokalu w budynku posadowionym na ww. nieruchomości; w dniu 11 maja 2007 r. wystąpiło do C. L. o podanie, czy przeprowadziła postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po dawnych właścicielach gruntu; postanowieniem z 6 grudnia 2007 r. nr [...] , na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców dawnych współwłaścicieli nieruchomości i doręczenia prawomocnych orzeczeń sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S. J. i D. E. małż. S. vel S. oraz po S. i P. R. ; postanowieniem z 21 kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymało ww. postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 907/08 uchylił postanowienia z 6 grudnia 2007 r. i 21 kwietnia 2009 r. wskazując, że powołaną przez organ błędną podstawę prawną zawieszenia postępowania, jak też na możliwość wystąpienia przez organ do sądu o wyznaczeniu przedstawiciela lub kuratora dla osoby nieobecnej. Akta sprawy zwrócono do organu w dniu 5 czerwca 2009 r. (zawieszenie postępowania trwało ponad 1 rok);
- w 2009 r. podjęło 1 czynność, tj. w dniu 26 czerwca 2009 r. wystąpiło do szeregu podmiotów o przekazanie jakichkolwiek informacji o byłych właścicielach nieruchomości;
- w 2010 r. podjęło 1 czynność, tj. w dniu 1 lipca 2010 r., a więc po upływie ponad 1 roku, wystąpiło do C. L. o wykazanie w terminie do 31 sierpnia 2010 r. swoich uprawnień do uczestniczenia w postępowaniu;
- od 2010 r. do 2017 r. nie podjęło żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 5 lutego 1999 r. (wprawdzie Sądowi z urzędu wiadome jest, że decyzją z 5 września 2011 r. nr [...] Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie z wniosku H. H. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia dekretowego, a następnie toczyło się postępowanie w sprawie wznowienia tego postępowania, zakończone ostateczną decyzją z 28 listopada 2023 r. nr [...], zaskarżoną obecnie do Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 268/24, to jednak postępowanie to nie dotyczyło wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 5 lutego 1999 r.);
- w 2017 r. podjęło 2 czynności, tj. w dniu 30 marca 2017 r., a więc po upływie ponad 6,5 roku (na skutek wniosku skarżącego z 16 stycznia 2017 r. o umorzenie postępowania odwoławczego), wezwało H. H. o wykazanie interesu w sprawie (odpowiedzi udzielono w dniu 24 kwietnia 2017 r.); w dniu 9 maja 2017 r. wezwało H. H. i skarżącego do nadesłania umowy, na mocy której ich poprzednicy prawni nabyli przedmiotową nieruchomość (żądany dokument nadesłano w dniu 9 czerwca 2017 r.). Przez kolejne 7 miesięcy nie podjęto żadnych czynności i to mimo złożonego w dniu 3 listopada 2017 r. przez skarżącego ponaglenia do rozpoznania sprawy, a następnie wniosku z 14 grudnia 2017 r. o zawieszenie postępowania;
- w 2018 r. podjęło 5 czynności, tj. w dniu 15 stycznia 2018 r. wystąpiło do Archiwum Państwowego W. o wydanie postanowień sądu o uznaniu za zmarłych S. S. i D. S.; w dniu 22 czerwca 2018 r., a zatem po upływie 5 miesięcy, ww. wezwanie ponowiono, jak też zwrócono się o nadesłanie ww. postanowień do skarżącego; w dniu 29 czerwca 2018 r. wezwano skarżącego o złożenie w Wydziale Konsularnym Ambasady Izraela w Polsce stosownych dokumentów dotyczących C. L. (w dniu 2 i 3 lipca 2018 r. wpłynęły żądane postanowienia sądu powszechnego); postanowieniem z 30 sierpnia 2018 r. nr [...] , na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesiło postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego w sprawie dotyczącej następstwa prawnego po D. S. ; postanowieniem z 25 lipca 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w dniu 26 września 2018 r., uchyliło następnie ww. postanowienie (zawieszenie postępowania trwało prawie 5 lat). Warto zwrócić uwagę, że skarżący już w 12 kwietnia 2022 r. występował z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w związku z wydanym postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W.o stwierdzeniu nabycia spadku po D. S. , zaś w dniach 8 grudnia 2022 r. i 17 maja 2023 r. z uwagi na bierność organu występował z ponagleniami do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania decyzji.
Mając na uwadze sekwencję opisanych wyżej czynności, w ocenie Sądu, organ procedował opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowanych przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były podejmowane w dużych, odstępach czasu (często wielomiesięcznych, a nawet kilkuletnich) co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Nawet przy tym biorąc pod uwagę okoliczność, że przez 25-letni okres trwania postępowania, było ono trzykrotnie zawieszone (zgodnie natomiast z art. 103 K.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie), zaś łączny okres zawieszenia postępowania wyniósł ponad 11 lat, to jednak pozostały czas 14 lat był aż nadto wystarczający do zgromadzenia materiału dowodowego i wydania decyzji odwoławczej.
Co istotne, organ nie tylko podejmował czynności w wielomiesięcznych i kilkuletnich odstępach, ale w okresie 25 lat trwania postępowania odwoławczego (tj. od lutego 1999 r.) jedynie sześciokrotnie poinformował strony o przewidywanym terminie jej załatwienia oraz przyczynach zwłoki, do czego zobligowany był art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. Informacja taka przekazana została bowiem w pismach z 22 października 2010 r., 11 maja 2007 r., 30 marca 2017 r., 2 czerwca 2017 r., 22 listopada 2017 r. i 22 czerwca 2018 r.
Zdaniem Sądu, przewlekłego prowadzenia postępowania przez 25 lat (w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze zakończyć się powinno maksymalnie w ciągu miesiąca – art. 35 § 3 K.p.a.), nie usprawiedliwia okoliczność, że organ ustalał następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Zwrócić bowiem należy uwagę, że organ trzykrotnie z tej przyczyny zawieszał niniejsze postępowanie, z czego: 1) pierwszy raz w dniu 14 listopada 2001 r., by następnie je podjąć w dniu 21 lutego 2007 r. mimo nieustalenia spadkobierców ww. osób; 2) drugi raz w dniu 6 grudnia 2007 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., przy czym postanowienie to uchylone zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 907/08 z uwagi na powołanie przez organ błędnej podstawy prawnej zawieszenia postępowania, którą powinien być art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.; co więcej, Sąd zwrócił uwagę na możliwość wystąpienia przez organ do sądu o wyznaczenie przedstawiciela lub kuratora dla osoby nieobecnej, a z czego organ w toku postępowania nie skorzystał; 3) trzeci raz w dniu 30 sierpnia 2018 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., które to postanowienie następnie uchylił postanowieniem z 25 lipca 2023 r. W ocenie Sądu, organ miał więc wystarczająco dużo czasu, by zgromadzić pełną, niezbędną dokumentację w sprawie, a następnie zakończyć postępowanie.
Z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej.
Powyższa ocena skutkowała jednocześnie wymierzeniem Prezydentowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W judykaturze wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona niedopuszczalnego, celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SAB/Gd 39/19, https://cbois.nsa.gov.pl). Okoliczności niniejszej sprawy, w tym długotrwałość poszczególnych okresów bezczynności i przewlekłości oraz podejmowanie nielicznych czynności procesowych w okresie od dnia wpływu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do dnia wniesienia skargi, potwierdzały potrzebę dyscyplinowania Kolegium w celu zapewnienia terminowego podejmowania rozstrzygnięć w przyszłości. W konsekwencji Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 zł uwzględnia całokształt okoliczności sprawy (w tym okresy zawieszenia postępowania trwające łącznie ponad 11 lat), jest adekwatna do stopnia zaniedbania organu oraz spełni swoją funkcję represyjno-dyscyplinującą, skutecznie oddziałując na organ. Przy tym uzasadnieniem dla wymierzenia organowi grzywny w wyższej wysokości (skarżący w skardze wskazywał na 22 161 zł), w ocenie Sądu, nie może być podnoszona przez skarżącego okoliczność nierozpoznania ponagleń złożonych przez niego w toku postępowania. Skarżącemu po wniesieniu ponaglenia przysługiwało bowiem (mimo nierozpoznania go przez organ) wystąpienie do Sądu ze skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, początkowo w przedmiocie jego wniosku z 12 kwietnia 2022 r. o podjęcie zawieszonego postępowania (z której to możliwości skarżący nie skorzystał), a następnie (już po podjęciu zawieszonego postępowania), ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego, a którą to skargę skarżący złożył pismem z 23 sierpnia 2023 r. Inaczej mówiąc, nierozpoznawanie przez organ ponagleń wnoszonych przez skarżącego, nie uniemożliwiało mu podejmowania dalszych czynności procesowych w sprawie, mających na celu zmobilizowanie organu do jej ostatecznego załatwienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd za zasadne uznał również przyznanie skarżącemu od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł, która spełni zarówno swoją funkcję kompensacyjną, jak i funkcję dyscyplinująco-represyjną. Inaczej mówiąc, przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej jest przede wszystkim rekompensatą za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznał na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania, a także sankcją dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2251/22; LEX nr 3571161). Określając wysokość sumy pieniężnej, Sąd z jednej strony wziął pod uwagę, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co niewątpliwie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jak też okoliczność, że z akt wynika, że organ wiele czynności w sprawie podejmował w zbyt długich odstępach czasu. Z drugiej jednak strony, Sąd zwrócił uwagę że niniejsze postępowanie przez łączny okres ponad 11 lat było zawieszone, zaś jego podjęcie, jak i następnie prowadzenie, w głównej mierze zależało od inicjatywy dowodowej wnioskodawców, w tym skarżącego i przedłożonych przez nich dokumentów (m.in. dotyczących następstwa prawnego po byłych właścicielach gruntu, które to dokumenty ostatecznie przedłożono dopiero w 2022 r.), jak też skomplikowany charakter spraw prowadzonych w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. .
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, kwota przyznanej na rzecz skarżącego sumy pieniężnej będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz sposobu postępowania organu, pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Podkreślić jednocześnie należy, że zasądzona kwota ma charakter uznaniowy, a jej celem jest przede wszystkim zrekompensowanie skarżącemu oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Wyższą, niż zasądzona, sumę pieniężną (skarżący w skardze wskazywał na 22 161 zł) Sąd uznał za zbyt wygórowaną, a kwota przyznana stanowi adekwatną rekompensatę za niedogodności, jakich skarżący doznał w związku z zaniechaniami, których dopuścił się organ. Należy podkreślić, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu i nie ma charakteru odszkodowawczego.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt
1-4 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.