I SAB/Wa 230/22

I SAB/Wa 230/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 486/23 - Wyrok NSA z 2023-12-06
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 , § 1a, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37, art 36, art 12, art 13
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 14 marca 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego M. W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M.W. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z dnia 14 marca 1949 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] (dalej, jako: nieruchmość [...]), ozn. hip.: "Nieruchomość w [...]nr [...]" – dz. [...] (obecnie działki nr [...] i [...], obr. [...]), złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Skarżący wniósł o: 1) wyznaczenie organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł, 4) zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, oraz 5) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z zaświadczeniem hipotecznym wydanym przez Sąd Grodzki w [...], Oddział Hipoteczny w dniu 24 maja 1948 r. tytuł własności nieruchomości położonej przez ul. [...], zapisany był na A. B. co do 1/3 części i B. S. co do 2/3 części.
W dniu 14 marca 1949 r. ww. osoby złożyły do Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie, Wydział Polityki Budowlanej, wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do terenu ww. nieruchomości warszawskiej. Wniosek ponowili pismem z dnia 23 sierpnia 1949 r.
Decyzją z dnia 22 lipca 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 6 czerwca 1968 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 26 maja 1969 r. stwierdzających, że grunt i wszystkie budynki nieruchomości warszawskiej przeszły na własność Państwa.
Jak dalej podał skarżący, pomimo upływu 73 lat, w aktach sprawy pozostaje nierozpoznany wniosek dekretowy z dnia 14 marca 1949 r.
W ocenie skarżącego organ nie podejmuje żadnych działań mających na celu zakończenie sprawy. Prezydent wezwał skarżącego o nadesłania określonych dokumentów, i wezwanie to skarżący wykonał, mimo, że w aktach sprawy żądany dokumenty już się znajdowały. Organ poinformował o przewidywanym terminie zakończenia sprawy jednak terminu tego nie dochował. Sprawa znajduje się w organie bez żadnego biegu, mimo wcześniejszych ponagleń i próśb skarżącego. W sprawie od 2019 r. nie podjęto żadnych nowych czynności, który mogłyby prowadzić do wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy podniósł, że w dniu 16 stycznia 1996 r. J. S. złożył wniosek o przywrócenie praw własności do części IV kondygnacyjnego budynku mieszkalnego, usytuowanego przy ul. [...] w [...]. Decyzją z dnia 30 lipca 2007 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. SKO w Warszawie uchyliło jednak tą decyzję. W dniu 23 października 2017 r. M.W. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...]. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 25 marca 2019 r. zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego wszczętego wnioskami z 14 marca 1949 r., 23 sierpnia 1949 r., 16 stycznia 1996 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2022 r. strony postępowania zostały wezwane do dostarczenia do akt sprawy oryginałów/kopii poświadczonych "za zgodność z oryginałem" dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach hipotecznych. W związku z powziętą informacją od strony postępowania na spotkaniu w dniu 24 maja 2022 r., iż nie są oni wstanie dostarczyć dokumentów dotyczących następstwa prawnego, o które zostali wezwani - organ pismami z dnia 3 czerwca 2022 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] oraz do właściwego Sądu Rejowego o ich dostarczenie (m.in. po Z. T.). Pismem z dnia 13 stycznia 2022 r. strona postępowania zgodnie ze wskazaniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą uchylono decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 lipca 2007 r. została wezwana do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 10 stycznia 1996 r. (data wpływu do Wydziału Gospodarki Gruntami 16 stycznia 1996 r.)
Organ nie otrzymał odpowiedzi na to wezwanie i pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. wezwał wszystkie strony postępowania do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 10 stycznia 1996 r. (data wpływu do Wydziału Gospodarki Gruntami 16.01.1996r.) poprzez jednoznaczne wskazanie czego wnioskodawca żąda.
Prezydent podniósł, iż podjął liczne czynności mające na celu zebranie pełnego materiału dowodowego oraz ustalenie i wyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego i prawnego. Wystąpiono o odpis księgi wieczystej, do Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy oraz Archiwum Państwowego o dostarczenie dokumentów dot. przedmiotowej nieruchomości oraz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o akta postępowania. Ponadto dnia 29 kwietnia 2022 r. zostało dostarczone do organu opracowanie geodezyjne dot. przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 3 czerwca 2022 r. na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. strony postępowanie zostały poinformowane, że przewidywany termin rozpatrzenia planowany jest na 31 października 2022 r.
Prezydent wskazał, że okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg.
W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2022 r. skarżący ustosunkował się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że przytoczone przez organ okoliczności dotyczą innych postępowań. Tymczasem w tej sprawie nierozpoznany pozostaje wniosek dekretowy z 14 marca 1949 r.
W piśmie z dnia 19 września 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy wskazał dodatkowo, że skarżący wywodzi swoje prawa i roszczenia do nieruchomości warszawskiej z aktu notarialnego z dnia 29 grudnia 1950 r., Rep. 1889/50. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20, w którym Sąd wskazał, że przepisy dekretu warszawskiego nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania prawa określonych w tym dekrecie. Z tego względu skarżący nie jest stroną niniejszego postępowania. Organ wniósł zatem o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności odnieść należy się do twierdzeń organu zawartych w piśmie procesowym z dnia 19 września 2022 r. o braku po stronie skarżącego interesu prawnego w tej sprawie. Otóż w ocenie Sądu, przedwczesne jest na tym etapie postępowania rozstrzygnie tej kwestii. W tej sprawie przedmiotem oceny sądu administracyjnego jest jedynie bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku dekretowego, natomiast merytoryczna ocena tego aspektu sprawy należy do organu administracji publicznej, który wyda w tej sprawie orzeczenie.
W zakresie bezczynności organu, skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi, decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Jak bezsprzecznie wynika z akt sprawy, wniosek z dnia 14 marca 1949 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip.: "Nieruchomość w [...] nr [...]" – dz. [...] (obecnie działki nr [...] i [...], obr. [...]), złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan sprawy (z akt nie wynika aby postępowanie to było zakończone), prowadzi do konstatacji, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku. Zatem, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do jego rozpoznania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że do dnia dzisiejszego wniosek dekretowy z dnia 14 marca 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do ww. nieruchomości warszawskiej, mimo wezwań i ponagleń kierowanych przez skarżącego, nie został rozpoznany. Obecnie brak jest przeszkód do wydania rozstrzygnięcia. Organ podniósł, że na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, akta pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw. Zauważyć jednak należy, iż niniejsze postępowanie trwa już wiele lat, a strony mają prawo korzystać z przysługujących im uprawnień procesowych. To przecież bezczynność organu jest powodem występowania przez strony z ponagleniami, zażaleniami i skargami do sądu administracyjnego.
Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Suma pieniężna, o której stanowi powołany przepis ma na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Ma ponadto kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dlatego we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien uzasadnić szkodę wywołaną bezczynnością organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 327/20). W rozpoznawanej skardze skarżący takich okoliczności w ogóle nie wskazał. Dlatego wniosek złożony w tym zakresie Sąd uznał za niezasadny, a skarga w tej części została oddalona.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.