I SAB/WA 226/23

I SAB/Wa 226/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Monika Sawa /przewodniczący/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a, art 151 i 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), asesor WSA Nina Beczek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że organ w przekazaniu wniosku z dnia 15 czerwca 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z 22 stycznia 1998 r., nr 123/98 dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 15 września 2021 r. F. F. i [...] SA w Warszawie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z 22 stycznia 1998 r., nr [...] w zakresie w jakim decyzją tą umorzono postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku członków zarządu Spółki z 16 lutego 1949 r., złożonego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Skarżąca Spółka wniosła o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji merytorycznej w przedmiotowej sprawie w terminie określonym przez Sąd, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że wnioskiem z 15 czerwca 2021 r. skarżąca wystąpiła, w trybie art. 156 kpa, o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Do wniosku zostały załączone wszelkie dokumenty, na podstawie których możliwe jest wydanie decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie.
Wobec tego, że sprawa nie została rozpatrzona od ponad 2 miesięcy, pełnomocnik skarżącej pismem z 14 września 2021 r. wystosował do organu ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Ponaglenie wpłynęło do organu w tej samej dacie. Pomimo powyższego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie został rozpatrzony do dnia sporządzenia skargi na bezczynność.
Skarżąca wskazała na treść art. 35 kpa. Zarzuciła, że Minister pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 kpa, która to bezczynność rażąco narusza prawo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek skarżącej wpłynął 24 czerwca 2021 r. do niewłaściwego organu.
Podał, że 12 lipca 2021 r. przekazano akta geodecie celem sporządzenia opinii w zakresie określenia działek ewidencyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość. Opinia została sporządzona [...] sierpnia 2021 r.
Pełnomocnik Spółki 14 września 2021 r. złożył ponaglenie, a 15 września 2021 r. skargę na bezczynność, nie dając tym samym organowi czasu na podjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania pomiędzy złożeniem ponaglenia, a złożeniem skargi.
Minister podniósł, że zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wobec tego 11 października 2021 r. - działając na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 157 § 1 kpa - przekazał Wojewodzie Mazowieckiemu do rozpatrzenia według właściwości ww. wniosek Spółki.
Wyrokiem z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 380/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że nie mógł zobowiązać Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania wniosku, gdyż Minister był organem niewłaściwym rzeczowo do jego merytorycznego rozpoznania.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła Spółka.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1450/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazując
na przepis art. 3 § 2 pkt 9 ppsa podniósł, że brak właściwości organu do załatwienia sprawy nie zwalnia organu z obowiązków względem wnioskodawcy. Sąd Wojewódzki uchylił się od oceny, czy Minister, który stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie wywołanej wnioskiem skarżącej kasacyjnie, w okresie poprzedzającym przekazanie wniosku według właściwości, wywiązał się z ciążących na nim obowiązków w ustawowym terminie. Nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że nie podejmując terminowo działań wynikających z przepisów art. 65 § 1 kpa organ administracji publicznej naraża się na uzasadniony zarzut pozostawania w bezczynności. Organ administracji pozostaje w bezczynności wtedy, gdy stwierdzając swoją niewłaściwość w sprawie, bądź kwestionując swoją właściwość nie podejmuje działań stosownie do unormowań wskazanych w przepisach art. 65 § 1 kpa. Przekazanie podania według właściwości, względnie wywołanie sporu o właściwość jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organ do którego wpłynęło podanie tak długo sam uznaje swoją właściwość w sprawie, jak długo nie przekazuje otrzymanego podania innemu organowi (art. 61 § 1 kpa) albo nie wywołuje sporu o właściwość (art. 19 kpa w zw. z art. 22 kpa). To oznacza, że co do zasady, dla organu, który nie kwestionuje swojej właściwości w sprawie, termin do załatwienia sprawy rozpoczyna swój bieg z chwilą otrzymania podania. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest bowiem dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Organ, który nie kwestionuje swojej właściwości w sprawie, z chwilą doręczenia mu podania pozostaje związany ustawowymi terminami jej załatwienia.
Naczelny Sąd Administracyjny pokreślił, że organ nie może biernie przetrzymywać podania, nie podejmując żadnych działań, ale obowiązany jest nadać bieg przekazanemu mu podaniu, nawet jeżeli jest on, jego zdaniem, niewłaściwy do rozpoznania sprawy. Przekazanie podania organowi właściwemu stanowi czynność materialno-techniczną, która wprawdzie nie może podlegać odrębnemu zaskarżeniu, ale bierność organu w tym zakresie może zostać zakwestionowana w trybie skargi na bezczynność na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także na treść art. 134 § 1 ppsa podnosząc, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie pełnej analizy prawnej przepisów prawa materialnego i procesowego, które były lub powinny być postawione w danej sprawie pod względem zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na uwadze treść art. 190 ppsa zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W złożonej skardze skarżąca domagała się zobowiązania organu do wydania merytorycznej decyzji w przedmiocie złożonego przez nią wniosku. Jednakże wniosek Spółka złożyła do organu niewłaściwego rzeczowo.
Podnieść należy, że na każdym organie administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek spoczywa obowiązek rozpoznania tego wniosku i zakończenia postępowania w sposób przewidziany prawem. Może ono polegać, zgodnie z art. 104 § 2 kpa na wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji, np. decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Może polegać na podjęciu innego aktu (np. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - art. 61a kpa) lub stosownej czynności (np. pozostawieniu podania bez rozpoznania - art. 64 § 2 kpa), czy przekazaniu podania według właściwości (art. 65 § 1 kpa) informujących wnoszącego podanie, że jego sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu, prowadzonym przez organ, do którego skierowano podanie. Pod pojęciem "załatwienia sprawy" należy rozumieć nie tylko wydanie aktu władczego kończącego postępowanie, ale również podjęcie działania stosownie do art. 65 § 1 kpa. Zgodnie bowiem z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Stosownie do art. 65 § 1 kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W konsekwencji powyższego, organ administracji pozostaje w bezczynności również wtedy, gdy stwierdzając swą niewłaściwość w sprawie bądź kwestionując swą właściwość, nie podejmuje działań stosownie do unormowań wskazanych w art. 65 § 1 kpa, tj. nie przekazuje podania organowi właściwemu mimo, że taki obowiązek na nim spoczywa. Jest to obowiązek organu o charakterze prawnym, proceduralnym, którego niedopełnienie świadczy o wystąpieniu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 ppsa.
Jak wyżej zaznaczono w niniejszej sprawie wniosek został złożony przez skarżącą Spółkę do organu niewłaściwego rzeczowo. Wobec tego Minister nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku. Zgodnie z art. 65 § 1 kpa powinien go niezwłocznie przekazać do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym skarżącą.
Jak wynika z akt sprawy wniosek z 15 czerwca 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do Ministra 24 czerwca 2021 r. Po prawie miesiącu organ przekazał akta sprawy geodecie celem sporządzenia opinii dotyczącej określenia działek ewidencyjnych obejmujących przedmiotową nieruchomość. Opinia została sporządzona [...] sierpnia 2021 r. Następnie organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Pismem z 14 września 2021 r. Spółka złożyła ponaglenie, a następnie 15 września 2021 r. skargę do tutejszego Sądu. Dopiero 11 października 2021 r. Minister przekazał wniosek do organu właściwego. Oznacza to, że od wpłynięcia wniosku do jego przekazania do organu właściwego upłynęło ponad trzy i pół miesiąca. Nie sposób więc uznać, że przekazanie wniosku nastąpiło niezwłocznie, o czym stanowi art. 65 § 1 kpa. Zważyć przy tym należy, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego (a nie przekazania wniosku) powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Tymczasem w niniejszej sprawie przekazanie wniosku, będące czynnością materialno-techniczną, nastąpiło po ponad trzech miesiącach od jego wpływu.
Analiza akt sprawy nie pozwala na przyjęcie, że zaistniały przeszkody w niezwłocznym przekazaniu przez Ministra wniosku do organu właściwego. Dlatego uznać należy, że organ rażąco naruszył art. 65 § 1 kpa, co świadczy o wystąpieniu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 ppsa. Jednakże wobec tego, że organ po złożeniu skargi przekazał wniosek do organu właściwego, Sąd może rozstrzygać jedynie co do charakteru zwłoki organu do czasu przekazania wniosku. Z przyczyn powyżej podanych uznać należy, że bezczynność organu w przekazaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skoro Minister nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej, to żądanie skargi, w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania merytorycznej decyzji jest niezasadne i podlega oddaleniu.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 ppsa.