I SAB/WA 99/25

I SAB/Wa 99/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1 oraz  par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z skargi M. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa ZUS w przedmiocie rozpoznania wniosku M. K. z 6 lutego 2025 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z 14 lutego 2020 r. nr 29 orzekającej, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) - dalej zwanej "ustawą o sus", że M. K. podlega ustawodawstwu polskiemu od 9 kwietnia 2010 r. do 13 grudnia 2013 r. i od 1 stycznia 2014 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa", ewentualnie o oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 ppsa. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o sus od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (kpc). Odwołanie do sądu powszechnego przysługuje także w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Zgodnie zaś z art. 4779 § 4 kpc jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Prezes ZUS dodał, że według art. 83a ust. 2 ustawy o sus decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13 od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o sus w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niedopuszczalna i dlatego podlegała odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 ppsa).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 ppsa, a zatem sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w tym katalogu (bądź przepisach szczególnych) nie są objęte właściwością sądu administracyjnego.
W konsekwencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Trzeba wskazać, że skarga M. K. dotyczy bezczynności Prezesa ZUS w niewydaniu decyzji w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Zakładu w przedmiocie obowiązku podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym.
Skarżący pomija jednak to, że decyzje wydawane przez ZUS na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o sus w przedmiocie przebiegu ubezpieczeń nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego. Jak wynika z art. 83 ust. 2 ustawy o sus od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kpc. Kodeks ten normuje m.in. postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 1 i art. 476 § 2 pkt 1 kpc), a decyzja, o której mowa wyżej, podlegała właściwości sądu okręgowego (art. 4778 § 1 kpc).
Co istotne w uchwale Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UPZ 3/10 (której nadano moc zasady prawnej) stwierdzono, że od decyzji ZUS (organu rentowego), wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o sus w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13 stwierdził, że od decyzji ostatecznej ZUS wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o sus w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
To, że ZUS stosuje przepisy kpa nie zmienia zasady, że decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o sus są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Konsekwentnie zatem ustawodawca w art. 83 ust. 3 ustawy o sus przyjął, że odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Z powyższym przepisem skorelowany jest art. 4779 § 4 kpc. Z przepisu tego wynika, że jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Według art. 47714 § 3 kpc jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec tego, że zwalczanie bezczynności Prezesa ZUS w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym nie należy do właściwości sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa orzekł, jak w sentencji.