I SAB/Wa 21/23

I SAB/Wa 21/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Nina Beczek
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149  par. 1 pkt 1 i 3, par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Nina Beczek, , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku M. M. z dnia 9 lutego 2021 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako ,, [...]’’, dział [...] blok [...] o pow. [...] m2 - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku M. M. z 9 lutego 2021 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] Zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 1-3 kpa poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniosła o: 1) zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że skarżąca pismem z 9 lutego 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa z mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...]. Wobec niepodjęcia przez Prezydenta m.st. Warszawy żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy strona 22 czerwca 2021 r. złożyła ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego. W odpowiedzi Wojewoda Mazowiecki 6 września 2021 r. wydał postanowienie uznające ponaglenie za nieuzasadnione powołując to, że 29 lipca 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem nr 373/SD/2021 zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku A. K. z 29 kwietnia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. 19 października 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję odmowną nr 539/SD/2022, doprowadzając do zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku A. K. z 29 kwietnia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym, zgodnie z art. 97 § 2 kpa, organ powinien podjąć zawieszone postępowanie z urzędu, z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy uprzedniego zagadnienia wstępnego.
Skarżąca podkreśliła, że powyższa decyzja odmowna została wydana przez ten sam organ, tj. Prezydenta m.st. Warszawy, który zawiesił postępowanie w sprawie o ustalenie odszkodowania, do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku A. K. z 29 kwietnia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, tym bardziej organ ten powinien podjąć bez zbędnej zwłoki zawieszone postępowanie z wniosku z 9 lutego 2021 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość z urzędu, jednocześnie informując o tym stronę postępowania.
Skarżąca podkreśliła, że organ od dnia wystosowania pisma uznającego ponaglenie za nieuzasadnione, tj. 6 września 2021 r. nie podął żadnych czynności w niniejszej w sprawie, pomimo tego, że powinno już zapaść rozstrzygnięcie. W związku z tym ponaglenie było całkowicie zasadne.
M. M. zaznaczyła, że organ nie dopełnił ciążącego na nim na podstawie art. 36 § 1 kpa obowiązku zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz podania przyczyn zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia.
Ponadto, w ocenie skarżącej, stan bezczynności organu administracji w niniejszej sprawie spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Jej zdaniem w przedmiotowej wystąpiła oczywista bezczynność, gdyż ustawowe terminy do rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania zostały wielokrotnie przekroczone, a postępowanie to nie zostało podjęte pomimo rozstrzygnięcia uprzedniego zagadnienia wstępnego.
Na drastyczność naruszenia składa się ponadto fakt, że organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa. Bezczynności organu nie można też w żaden sposób racjonalnie uzasadnić, czego też organ nie próbował nawet uczynić, zupełnie przemilczając fakt zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku A. K. z 29 kwietnia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, który skutkować powinien podjęciem postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zatem bezczynność organu administracji publicznej ma charakter oczywisty i stoi w rażącej sprzeczności z zasadami postępowania administracyjnego, przede wszystkim z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że rozpoznaje wniosek M. M. z 9 lutego 2021 r. o odszkodowanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podał, że zgodnie z zaświadczeniem hipotecznym Sądu Okręgowego w Warszawie z 30 września 1947 r. nr [...] właścicielką przedmiotowej nieruchomości była A. K., która wnioskiem z 29 kwietnia 1949 r. wystąpiła o ustanowienie prawa własności czasowej do spornej nieruchomości. Następstwo prawne po A. K. udowodniono przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi z 27 sierpnia 1998 r. sygn. akt ll Ns 734/98, zgodnie z którym spadek po A. K. nabyła w całości siostrzenica M. M.. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 1998 r. sygn. akt Vl SA 1863/96 podstawę dla rozstrzygnięcia spraw o odszkodowanie daje dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii. Postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy z 29 lipca 2021 r. nr 373/SD/2021 zawieszono z urzędu postepowanie o odszkodowanie, do czasu rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 19 października 2022 r. nr 539/SD/2022 odmówiono następcy prawnemu A. K. - M. M. uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że aktualnie trwają czynności zmierzające do podjęcia zawieszonego postępowania o odszkodowanie oraz do wydania decyzji merytorycznej w sprawie.
Organ stwierdził, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Prezydent m.st. Warszawy uważa, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie odszkodowawczej Prezydent m.st. Warszawy pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 w zw. z pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa".
Trzeba bowiem mieć na uwadze, że wniosek M. M. z 9 lutego 2021 r. o odszkodowanie wpłynął do Prezydenta m.st. Warszawy 12 lutego 2021 r. Dopiero po upływie ponad pięciu miesięcy od otrzymania wniosku Prezydent m.st. Warszawy (postanowieniem z 29 lipca 2021 r.) zawiesił z urzędu, w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie odszkodowawcze, do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, toczącego się w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 , poz. 279). Mimo uznania przez Wojewodę Mazowieckiego ponaglenia M. M. za uzasadnione (postanowieniem z 6 września 2021 r.), wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z 19 października 2022 r. załatwiającej wniosek dekretowy A. K. z 29 kwietnia 1949 r. i doręczenia jej M. M. 2 listopada 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy nie podejmuje w sprawie dalszych czynności. Faktem jest to, że w odpowiedzi na skargę z 31 stycznia 2023 r. organ podał, że aktualnie trwają czynności zmierzające do podjęcia zawieszonego postępowania odszkodowawczego i wydania decyzji w sprawie odszkodowawczej, jednak do chwili obecnej, a więc mimo upływu ponad trzech miesięcy od sporządzenia odpowiedzi na skargę, organ nie nadesłał Sądowi dokumentacji wskazującej na podjęcie dalszych czynności w sprawie odszkodowawczej, w tym postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania odszkodowawczego.
Sąd uznał, że istniejąca w sprawie odszkodowawczej bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Trzeba wskazać, że dopiero po upływie ponad pięciu miesięcy od otrzymania wniosku o odszkodowanie organ zawiesił z urzędu postępowanie odszkodowawcze, z uwagi na toczącą się sprawę z wniosku dekretowego, a mimo upływu ponad sześciu miesięcy od doręczenia M. M. decyzji kończącej w pierwszej instancji sprawę dekretową, nie podejmuje w sprawie żadnych czynności, w tym nie wykonuje obowiązku z art. 36 kpa.
Mając na uwadze stan niniejszej sprawy Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie jednego miesiąca, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do nałożenia z urzędu na Prezydenta m.st. Warszawy sankcji finansowych, o których mowa w art. 149 § 2 ppsa. Sąd miał na uwadze to, że sprawy o odszkodowania z zakresu gruntów warszawskich mają skomplikowany charakter, a organ w odpowiedzi na skargę wskazał racjonalne powody zwłoki (dużą ilość korespondencji wpływającą do organu w tych sprawach), które są także znane Sądowi z urzędu.
Sankcje finansowe nakładane są na organ w szczególnie drastycznych przypadkach rażącej bezczynności organu. W tego typu przypadkach musi wystąpić nagromadzenie m.in. takich okoliczności jak to, że: 1) bezczynność jest wynikiem ewidentnie złej woli organu, zwłoka organu ma charakter uporczywy i nie wiadomo jakie są jej przyczyny; 2) niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie powoduje dla strony konkretne negatywne konsekwencje (np. to, że uzyskane wcześniej dowody na skutek znacznego upływu czasu stają się nieaktualne).
Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie takie okoliczności jednocześnie nie wystąpiły.
Poza tym skarżąca nie wykazała, że na skutek bezczynności organu poniosła konkretną szkodę, czy krzywdę.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu skarżącej kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).