I SAB/Wa 18/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
sprawozdanie finansowekomitet wyborczyPKWSąd Najwyższywłaściwość sądusąd administracyjnyodrzucenie skargibezczynność organuprawo wyborcze

WSA w Warszawie odrzucił skargę na bezczynność PKW w sprawie przyjęcia sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego PiS, uznając brak właściwości sądu administracyjnego.

Skarżący Komitet Wyborczy Prawo i Sprawiedliwość złożył skargę na bezczynność Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) w przedmiocie przyjęcia sprawozdania finansowego z wyborów w 2023 roku. WSA w Warszawie odrzucił skargę, stwierdzając brak swojej właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy, gdyż kwestie te są regulowane przez Kodeks wyborczy i należą do kognicji Sądu Najwyższego lub sądów okręgowych, a nie sądów administracyjnych. Sąd podkreślił, że PKW nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość na bezczynność Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) w zakresie przyjęcia sprawozdania finansowego z wyborów do Sejmu i Senatu w 2023 roku. Skarżący domagali się stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania PKW, zobowiązania jej do podjęcia uchwały o przyjęciu sprawozdania, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenia grzywny. Skarga była konsekwencją wcześniejszej uchwały PKW o odrzuceniu sprawozdania, którą Sąd Najwyższy uznał za zasadną, nakazując PKW niezwłoczne przyjęcie sprawozdania. PKW jednak odroczyła rozpoznanie sprawy, powołując się na potrzebę uregulowania statusu prawnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Ostatecznie, po kolejnych próbach, PKW uchwałą nr 421/2024 z dnia 30 grudnia 2024 r. przyjęła sprawozdanie. WSA w Warszawie, rozpoznając skargę, odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stwierdzając brak swojej właściwości rzeczowej. Sąd uzasadnił, że Kodeks wyborczy kompleksowo reguluje kwestie sprawozdań finansowych komitetów wyborczych, w tym drogę zaskarżenia uchwał o ich odrzuceniu do Sądu Najwyższego. Podkreślono, że sądy administracyjne mogą kontrolować jedynie te akty i czynności, które są wprost wskazane w ustawach, a PKW nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, co wyklucza stosowanie instytucji ponaglenia. W związku z odrzuceniem skargi, sąd orzekł również zwrot uiszczonego wpisu sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania takiej skargi.

Uzasadnienie

Kodeks wyborczy kompleksowo reguluje kwestie sprawozdań finansowych komitetów wyborczych, w tym drogę zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Państwowa Komisja Wyborcza nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, a przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują drogi sądowoadministracyjnej dla tego typu spraw, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych przypadków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi z powodu braku właściwości sądu.

k.w. art. 145 § 6

Kodeks wyborczy

Reguluje obowiązek PKW przyjęcia sprawozdania po uznaniu skargi przez Sąd Najwyższy.

k.w. art. 145 § 1

Kodeks wyborczy

Prawo do wniesienia skargi do Sądu Najwyższego na postanowienie PKW o odrzuceniu sprawozdania.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.w.

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 232 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

k.w. art. 132 § 5

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego.

k.w. art. 135 § 1

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego.

k.w. art. 199 § 1

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego.

k.w. art. 259 § 1

Kodeks wyborczy

Podstawa do odrzucenia sprawozdania finansowego.

k.w. art. 161 § 6

Kodeks wyborczy

Zgłoszenie sprzeciwu przez członków PKW.

k.w. art. 161 § 7

Kodeks wyborczy

Sprzeciw członków Komisji.

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg ponaglenia w sprawach o bezczynność lub przewlekłość.

Konstytucja RP art. 175 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Konstytucja RP art. 177

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada właściwości sądów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na bezczynność PKW w sprawie sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, gdyż kwestie te reguluje Kodeks wyborczy i należą do kognicji Sądu Najwyższego lub sądów okręgowych. Państwowa Komisja Wyborcza nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu KPA, co wyklucza stosowanie instytucji ponaglenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Godne uwagi sformułowania

Państwowa Komisja Wyborcza nie jest organem administracji publicznej, w rozumieniu art. 5 pkt 3 k.p.a. nie można domniemywać właściwości rzeczowej sądów administracyjnych w sprawach z zakresu prawa wyborczego innych niż wskazanych wprost w przepisach Kodeksu wyborczego.

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach wyborczych oraz charakteru prawnego Państwowej Komisji Wyborczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem wyborczym i funkcjonowaniem PKW.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego politycznie komitetu wyborczego i budzi wątpliwości co do właściwości sądów, co jest istotne dla prawników procesowych i zajmujących się prawem wyborczym.

Sąd administracyjny odrzuca skargę na PKW. Czy to koniec drogi sądowej dla komitetów wyborczych?

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SAB/Wa 18/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1, art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość A. B. i Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość na bezczynność Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie przyjęcia sprawozdania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym pełnomocnikowi Finansowemu Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość A. B. i Komitetowi Wyborczemu Prawo i Sprawiedliwość solidarnie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 23 grudnia 2024 r. Pełnomocnik Finansowy Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość A. B. oraz Komitet Wyborczy Prawo i Sprawiedliwość reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika r.pr. A. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie przyjęcia sprawozdania. Skarżący
wnieśli o:
– stwierdzenie bezczynności ewentualnie przewlekłości postępowania Państwowej Komisji Wyborczej - w zakresie niewydania uchwały o przyjęciu sprawozdania, Komitetu Wyborczego partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 roku, na podstawie art. 145 § 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2408
z późn. zm.), dalej jako ,,k.w.";
– zobowiązanie Państwowej Komisji Wyborczej do podjęcia uchwały o przyjęciu sprawozdania, Komitetu Wyborczego partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość
o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych komitetu, w tym
o uzyskanych kredytach bankowych w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 roku, na podstawie art. 145 § 6 k.w. w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku
w niniejszej sprawie;
– stwierdzenie, że bezczynność ewentualnie przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
– na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako ,,p.p.s.a." wymierzenie Państwowej Komisji Wyborczej grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
a ponadto,
– zasądzenie od Państwowej Komisji Wyborczej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych;
– rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt
4 p.p.s.a.;
– pilne rozpoznanie niniejszej sprawy z uwagi na fakt, iż brak realizacji przez organ administracji publicznej czynności, której dotyczy bezczynność, zagraża możliwości efektywnego uczestnictwa skarżącego w kampanii wyborczej w nadchodzących wyborach Prezydenta RP i wykonywania swojej bieżącej działalności.
W treści uzasadnienia skargi skarżący wskazują, że Państwowa Komisja Wyborcza 29 sierpnia 2024 r. podjęła uchwałę nr 316/2024 o odrzuceniu sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego PiS dot. wyborów do Sejmu i Senatu w 2023 r.
Na skutek wniesionej przez Pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego PiS skargi, Sąd Najwyższy postanowieniem z 11 grudnia 2024 r. sygn. I NSW 55/24 uznał skargę za zasadną.
Zgodnie z art. 145 § 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy
(t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 z późn. zm.), dalej jako "Kodeks wyborczy": Jeżeli Sąd Najwyższy (...) uzna skargę, (...) pełnomocnika finansowego za zasadną, (...) Państwowa Komisja Wyborcza (...) niezwłocznie postanawia o przyjęciu sprawozdania finansowego.
Na dzień 16 grudnia 2024 r. zwołane zostało posiedzenie Państwowej Komisji Wyborczej celem niezwłocznego podjęcia uchwały w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego, które zakończyło się wstrzymaniem ponownego rozpoznania sprawozdania finansowego do czasu ,,systemowego uregulowania przez konstytucyjne władze RP statusu prawnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i sędziów biorących udział w orzekaniu tej izby".
Skarżący podnoszą, że w konsekwencji powyższego nie doszło do ponownego rozpatrzenia i przyjęcia przez Państwową Komisję Wyborczą sprawozdania finansowego, a zatem postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r. sygn. I NSW 55/24 zdaniem skarżących zostało zignorowane i Państwowa Komisja Wyborcza pozostaje
w bezczynności/przewlekłości w wydaniu uchwały zatwierdzającej sprawozdanie –
w wykonaniu w/w orzeczenia Sądu Najwyższego.
W dalszej części skargi, skarżący przedstawiają stan prawny, który w ich ocenie przewiduje kontrolę sądowoadministracyjną uchwały Państwowej Komisji Wyborczej wydawanej w trybie art. 145 § 6 k.w., będącą relewantnym prawnie aktem organu państwowego, który rozstrzyga o prawach lub obowiązkach publicznoprawnych,
a w związku z tym jest aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie w całości na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie, wniósł
na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddalenie skargi w zakresie wniosku o stwierdzenie bezczynności, ewentualnie przewlekłości, natomiast w zakresie zobowiązania organu do przyjęcia sprawozdania Komitetu Wyborczego partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Organ wyjaśniając stan faktyczny zaistniały w sprawie wskazał, że 29 sierpnia
2024 r. podjęta została uchwała nr 316/2024 w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość z wyborów do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczpospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r., w ramach której postanowiono odrzucić sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania, związanych z udziałem w wyborach do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczpospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. – z powodu naruszenia art. 132 § 5 oraz art. 135 § 1 w zw. z art. 199 § 1 i art. 259 § 1 Kodeksu wyborczego.
Zgodnie z obowiązującym prawem, skarżącemu przysługiwało prawo zaskarżenia przedmiotowej uchwały w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia do Sądu Najwyższego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego postanowieniem
z 11 grudnia 2024 r., sygn.. I NSW 55/24 Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego uznała skargę za zasadną.
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wyznaczył na 16 grudnia 2024 r. termin posiedzenia Państwowej Komisji Wyborczej. W pkt I Porządku obrad przedmiotowego posiedzenia przekazanym członkom Państwowej Komisji Wyborczej znalazł się punkt o treści "Sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawo
i Sprawiedliwość z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. (w związku z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. I NSW 55/24)".
Wobec braku wypracowania przez organ jednoznacznego stanowiska, na skutek przyjęcia większością głosów wniosku członka Państwowej Komisji Wyborczej C. D., organ odroczył rozstrzygnięcie w sprawie sprawozdania do czasu systemowego uregulowania przez konstytucyjne władze Rzeczypospolitej Polskiej statusu prawnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego oraz sędziów biorących udział w orzekaniu tej izby – co znajduje odzwierciedlenie w Protokole nr 60/24 z posiedzenia Państwowej Komisji Wyborczej z 16 grudnia 2024 r.
Zgodnie z § 17a Regulaminu Państwowej Komisji Wyborczej, podjęto kolejną próbę podjęcia przedmiotowej uchwały w trybie obiegowym za pośrednictwem poczty elektronicznej, jednak bez rezultatu, bowiem czterech członków Państwowej Komisji Wyborczej w trybie art. 161 § 6 Kodeksu wyborczego zgłosiło sprzeciw.
Organ zmierzając do wydania rozstrzygnięcia w kwestii sprawozdania wyznaczył kolejne posiedzenie na dzień 30 grudnia 2024 r., w którego pkt III znalazł się zapis "Sprawa projektu uchwały dotyczącej sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawi i Sprawiedliwość z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r., w związku z wniesieniem przez czterech członków Komisji sprzeciwu, o którym mowa w art. 161
§ 7 zd. drugie Kodeksu Wyborczego" – co znajduje odzwierciedlenie w Protokole nr 62/24 z posiedzenia Państwowej Komisji Wyborczej z 30 grudnia 2024 r.
W trakcie posiedzenia 30 grudnia 2024 r. organ większością głosów na podstawie art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego przyjął Uchwałę nr 421/2024 w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych
w dniu 15 października 2023 r. Organ jednocześnie podkreślił, że w § 3 przedmiotowej uchwały jednoznacznie wskazano, że nie przysługuje na nią środek prawny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 pkt 1 - 6 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z postanowieniami Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości
w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe (art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) dalej jako ,,Konstytucja RP"). W zakresie właściwości rzeczowej sądów Konstytucja wprowadza ogólną zasadę, zgodnie z którą to sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji RP). A zatem w polskim systemie prawnym kontrola sądów administracyjnych może nastąpić tylko w sytuacji, w której przepisy prawa wprost dopuszczają taką możliwość. Dlatego, rozpoznając sprawę, sąd administracyjny
w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Zauważyć należy, że zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy Kodeksu wyborczego w zamierzeniu projektodawców miał on na celu zebranie w jednym akcie normatywnym przepisów prawa regulujących procedury wyborcze w Polsce. Przyjęcie takiego rozwiązania, w przekonaniu wnioskodawców, ułatwić miało obywatelom dotarcie do tekstów norm prawnych dotyczących prawa wyborczego bez konieczności poszukiwania wielu aktów prawnych (ustaw) oraz bez konieczności wertowania wielu numerów Dziennika Ustaw. Jednocześnie fakt regulowania prawa wyborczego praktycznie w jednym akcie prawnym spowodować miał ujednolicenie tych elementów procedur wyborczych, które z racji swej istoty są wspólne dla wszystkich postępowań wyborczych bez względu na to, który organ władzy publicznej jest wybierany.
Ujednolicenie tych procedur polegało na wyczerpującym wskazaniu, które czynności, akty i decyzje mające miejsce w procesie wyborczym, podlegają określonym trybom postępowania, a także, które organy i sądy są właściwe do rozpatrywania, z reguły w ściśle określonym czasie, przedmiotowych spraw.
Ponadto zauważyć trzeba, że Kodeks wyborczy przewiduje wprost jedynie dwa przypadki kompetencji sądu administracyjnego w sprawach objętych tym kodeksem.
W art. 384 § 1 i w art. 493 § 1 przewidziano możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego
o wygaśnięciu mandatu radnego (odpowiednio wójta), jednak określono także ściśle terminy złożenia i rozpatrzenia skargi, a w dalszych przepisach - konsekwencje orzeczeń sądu administracyjnego w tych sprawach. Kodeks wyborczy przewiduje również
w konkretnych przypadkach prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 12 § 13, art. 420, art. 456 Kodeksu wyborczego). W innych przypadkach Kodeks wyborczy nie przewiduje drogi sądowoadministracyjnej. Można wskazać też pobocznie, że w przypadkach działania organów gmin w procedurze wyborczej (art. 20, 22, 37) nie przewidziano drogi sądowoadministracyjnej, lecz właściwość sądu powszechnego.
Powyższe uwagi prowadzą do konstatacji, że wolą ustawodawcy nie było otwieranie drogi sądowoadministracyjnej w sprawach wyborczych, lecz poddanie ich kognicji sądów powszechnych i Sądu Najwyższego.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 3 § 2 p.p.s.a. wskazano katalog spraw, w których sądy administracyjne orzekają, sprawując kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Zgodnie z tym katalogiem zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie
w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych
w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2a
sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zaskarżona została bezczynność Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie przyjęcia sprawozdania, która nie mieści się w w/w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych.
Jak wynika z art. 145 § 1 Kodeksu wyborczego w przypadku odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez Państwową Komisję Wyborczą pełnomocnik finansowy ma prawo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania, wnieść do Sądu Najwyższego skargę na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie odrzucenia sprawozdania, z którego to uprawnienia w przedmiotowej sprawie skorzystano. W myśl § 5 w przypadku odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez komisarza wyborczego pełnomocnik finansowy ma prawo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania, wnieść do sądu okręgowego odwołanie od postanowienia. Rozpoznanie odwołania przez sąd okręgowy następuje w postępowaniu nieprocesowym, w terminie 30 dni od dnia doręczenia odwołania. Od orzeczenia sądu okręgowego nie przysługuje środek prawny. W dalszej kolejności przepisy Kodeksu wyborczego regulują następstwa uznania przez sądy skargi, bądź odwołania poprzez regulację zawartą w § 6 omawianego przepisu, zgodnie z którego brzmieniem: jeżeli Sąd Najwyższy albo sąd okręgowy uzna skargę, o której mowa w § 1, lub odwołanie, o którym mowa w § 5, pełnomocnika finansowego za zasadne, odpowiednio Państwowa Komisja Wyborcza albo komisarz wyborczy niezwłocznie postanawia o przyjęciu sprawozdania finansowego. Po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi, o której mowa
w § 1, lub odwołania, o którym mowa w § 5, albo po wydaniu orzeczenia, o którym mowa w § 2 lub 5, uznającego odwołanie lub skargę pełnomocnika finansowego za niezasadne, organ, któremu przedłożono sprawozdanie finansowe, przekazuje postanowienie o jego odrzuceniu naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu miejscowo ze względu na siedzibę komitetu wyborczego. (art. 145 § 7 Kodeksu wyborczego).
Mając na uwadze powyższe regulacje nie sposób uznać, że skoro ustawodawca dla kwestii związanych z odrzuceniem sprawozdania finansowego komitetu wyborczego zastrzegł właściwość Sądu Najwyższego i sądu okręgowego, to jego wolą było, aby to sądy administracyjne czuwały nad wykonalnością orzeczeń tychże sądów.
Skoro Kodeks wyborczy kompleksowo normuje kwestie dotyczące sprawozdań finansowych komitetów wyborczych, w tym - w przypadku jego odrzucenia - możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego, a zgodnie z Konstytucją tylko w drodze ustawy można zastrzec właściwość sądów administracyjnych, to nie można domniemywać właściwości rzeczowej sądów administracyjnych w sprawach z zakresu prawa wyborczego innych niż wskazanych wprost w przepisach Kodeksu wyborczego. Stąd zdaniem tut. Sądu brak jest podstaw prawnych do uznania, że zarzucana Państwowej Komisji Wyborczej bezczynność w przyjęciu sprawozdania podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z 5.10.2011 r., VII SA/Wa 2159/11, LEX nr 950288).
W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nie umknęło uwadze tut. Sądu, że nadesłane wraz ze skargą ponaglenie
z 20 grudnia 2024 r. wniesione zostało tylko i wyłącznie w imieniu Pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwości A. B. reprezentowanego przez r.pr. A. S., natomiast skarga do tut. Sądu została wniesiona zarówno w imieniu Pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość A. B. jak i Komitetu Wyborczego Prawo
i Sprawiedliwość. Zatem skarga Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia. Powyższe kwestie nie rzutują jednak na tok niniejszego postępowania, z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego oraz brak zastosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu regulowanym przepisami kodeksu wyborczego. Zatem, bez znaczenia pozostaje, czy ponaglenie w imieniu Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość zostało wniesione, czy też nie, ponieważ nawet wezwanie skarżącego do udzielenia informacji w tym zakresie i ewentualne nadesłanie kserokopii wniesionego ponaglenia powodowało odrzucenie skargi z uwagi na wykazaną już wcześniej niewłaściwość sądu administracyjnego. Podzielić w tym miejscu należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany w orzecznictwie, według którego postępowanie w sprawie przyjęcia, bądź odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego nie toczy się w trybie unormowanym w k.p.a., który w art. 37 reguluje instytucję ponaglenia. Art. 53 § 2b p.p.s.a. należy interpretować tak, że ponaglenie jest wymagane wtedy, gdy sprawa, której dotyczy skarga na bezczynność lub przewlekłość, prowadzona jest w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego lub przy ich zastosowaniu (wyrok NSA z 24.01.2024 r., III OSK 99/23, LEX nr 3670969.). Państwowa Komisja Wyborcza, realizując zadania m.in. wynikające
z kalendarza wyborczego, nie wykonuje typowych funkcji administracji publicznej, gdyż nie jest organem administracji publicznej, w rozumieniu art. 5 pkt 3 k.p.a. PKW,
jak i pozostałe organy wyborcze, nie są podmiotami powołanymi, z mocy prawa,
do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej (postanowienie NSA
z 20.12.2011 r., I OSK 2221/11, LEX nr 1149320). Kierując się tymi rozważaniami, należy dojść do wniosku, że instytucja ponaglenia w ogóle nie jest wymagana na kanwie niniejszego postępowania.
Odnosząc się do zarzutów skargi uznać należy, że brak podstaw kompetencyjnych do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny uniemożliwia merytoryczne wypowiedzenie się w ich zakresie. Na marginesie jednak Sąd wskazuje, że bezprzedmiotowy stał się wniosek skarżących o zobowiązanie organu do podjęcia uchwały o przyjęciu sprawozdania, albowiem uchwałą nr 421/2024 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 30 grudnia 2024 r. przyjęto sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania związanych z udziałem w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt
2 postanowienia).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI