I SAB/Wa 108/23

I SAB/Wa 108/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 119 pkt 4, art 120, art 149 par 1 pkt 3, art 151, art 161 par 1 pkt 3, art 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. L., A. L. i B. L. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz W. L., A. L. i B. L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 5 kwietnia 2023 r. W. L., A. L.
i B. L., zastępowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...],
ozn. hip. "[...]", rej hip. [...].
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z 28 października 2011 r. (data wpływu do organu) W. L., A. L. i B. L. wystąpili do Prezydenta m.st. Warszawy o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 29 lipca 2015 r., nr [...],
uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy.
Pismem z 16 grudnia 2015 r. W. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku o ustalenie odszkodowania.
Po rozpoznaniu tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 30/16, w pkt 1) zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2) stwierdził, że Prezydent m. st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; w pkt 3) stwierdził, że przewlekłe prowadzenia postępowania organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
w pkt 4) oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt 5) zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 20 lipca 2016 r.
Następnie W. L. pismem z 6 lutego 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 30/16.
Po rozpoznaniu tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 439/17, w pkt 1) wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 zł; w pkt 2) stwierdził,
że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3) zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony organowi
w dniu 6 września 2017 r.
Następnie W. L. pismem z 17 stycznia 2018 r. wniósł
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku o ustalenie odszkodowania.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 19 lutego 2018 r., nr [...] –
po rozpatrzeniu wniosku W. L., A. L.
i B. L. z 28 października 2011 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość – umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 323/18, odrzucił powyższą skargę W. L. z 17 stycznia 2018 r. na niewykonania przez Prezydenta
m. st. Warszawy wyroku z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 30/16.
Następnie Wojewoda Mazowiecki decyzją z 25 lutego 2019 r., nr [....], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 19 lutego 2018 r.,
nr [...].
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 905/19, oddalił skargę W. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 25 lutego 2019 r.,
nr [....].
Z kolei Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 29 lipca 2021 r.,
nr [...] – po rozpatrzeniu wniosku W. L., A. L. i B. L. – stwierdził nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z 30 maja 1973 r.,
nr [...], pozostawiającej bez uwzględnienia wniosek o przyznanie odszkodowania na opisaną na wstępie nieruchomość.
W związku z powyższym W. L., A. L.
i B. L. pismem z 13 grudnia 2021 r. (23 grudnia 2021 r. – data wpływu do organu) wystąpili do Prezydenta m. st. Warszawy o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Pismem z 18 sierpnia 2022 r. W. L., A. L.
i B. L. wystąpili w trybie art. 37 k.p.a. z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta m. st. Warszawy.
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 8 grudnia 2022 r., nr [...], uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy.
Pismem z 24 kwietnia 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy poinformował pełnomocnika wnioskodawców, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., że stronie przysługuje prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Następnie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 9 maja 2023 r., nr [...] – po rozpatrzeniu powyższego wniosku z 13 grudnia 2021 r. - odmówił W. L., A. L. i B. L. przyznania odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość, stanowiącą obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] wszystkie z obrębu [...].
W złożonej do Sądu skardze z 5 kwietnia 2023 r. skarżący zarzucili Prezydentowi m.st. Warszawy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:
1. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przy braku poszanowania zasady pogłębiania zaufania do organów administracji;
2. art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przy braku poszanowania zasady szybkości i prostoty;
3. art. 35 § 1 w zw. z 37 § 6 pkt 1 k.p.a. poprzez zaniechania rozstrzygnięcia sprawy
w terminie wyznaczonym przez Wojewodę Mazowieckiego na skutek rozpoznania ponaglenia.
Skarżący wnieśli o:
1.stwierdzenie bezczynności organu i przewlekłości postępowania prowadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy pod sygn. akt [...];
2. wyznaczenie organowi terminu do wydania decyzji w ww. sprawie, nie dłuższego niż 30 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia;
3. stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
4. przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny, o których mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wyjaśnił, że prowadzone jest postępowanie administracyjne o ustalenie i przyznanie odszkodowania
za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W sprawie został w pełni zebrany materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. W związku powyższym do występującego w sprawie pełnomocnika w dniu 24 kwietnia 2023 r. zostało wysłane zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości składnia pisemnych wyjaśnień, wniosków oraz dowodów na poparcie stanowiska, a także zapoznania się z posiadanym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3
§ 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza,
że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo, zgodnie z art. 149 § 2p.p.s.a., sąd w przypadku,
o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Wskazać należy, że dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego –
na mocy decyzji Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 29 lipca 2021 r.,
nr [....] - decyzji Prezydium Rady Narodowej [....]
z 30 maja 1973 r., nr [....], pozostawiającej bez uwzględnienia wniosek o przyznanie odszkodowania na opisaną na wstępie nieruchomość - otworzyło stronom drogę do ubiegania się o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej hip. [...].
W tej sytuacji dopiero od złożenia przez W. L., A. L. i B. L. wniosku z 23 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu) o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość rozpoczął się bieg terminu na załatwienie sprawy.
W niniejszej sprawie wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z 9 maja 2023 r., nr [...], którą rozpatrzony został powyższy wniosek skarżących
z 23 grudnia 2021 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - powoduje, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe.
Wobec powyższego Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu.
Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA
z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja taka miała miejsce w tej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie dopiero wniosek z 23 grudnia 2021 r. (data wpływy
do organu) zainicjował postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania
za przedmiotową nieruchomość. Od tej daty rozpoczął się bieg terminu na załatwienie sprawy. Wynika to z faktu, że wniosek W. L., A. L. i B. L. z 28 października 2011 r. (data wpływu do organu) został ostatecznie załatwiony decyzją Wojewody Mazowieckiego z 25 lutego 2019 r., nr [....].
Z analizy akt sprawy wynika, że od momentu złożenia wniosku w grudniu 2021 r.
do dnia wyrokowania organ podjął jedynie kilka czynności mających na celu skompletowanie materiału dowodowego.
Pismem z 21 marca 2022 r. organ zwrócił się Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie uwierzytelnionych kopii stosownych dokumentów oraz Urzędu [...], Archiwum Państwowego w [...], Urzędu [...], Urzędu [...] o udzielenie stosownych informacji, ewentualnie o nadesłanie dokumentów w przypadku ich odnalezienia. Zlecił również wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej w obecne działki ewidencyjne, wkreśleniu granicy dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze z lat 1951, 1955, 1960, rozliczeniu dawnej nieruchomości hipotecznej w strefach zabudowy według planu ogólnego
z 1931 r.
Ponadto, organ pismami z 21 marca 2022 r. i z 25 sierpnia 2022 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców podjętych czynnościach, o zleceniu wykonania opracowania geodezyjnego i przewidywanym terminie wydania decyzji odpowiednio
do 30 czerwca 2022 r. i do 30 listopada 2022 r.
Są to jedyne czynności podjęte przez organ od momentu wpływu wniosku
w grudniu 2021 r.
Zatem od dnia wszczęcia postępowania (23 grudnia 2021 r.) do dnia jego zakończenia (9 maja 2023 r.) upłynęło ponad 16 miesięcy. Taki okres procedowania przedmiotowego wniosku rażąco narusza przepisy procedury administracyjnego określające zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) i terminy załatwienia sprawy (art. 35 § 1 i 3 k.p.a).
Podkreślić również trzeba, że organ nie dotrzymał dwumiesięcznego terminu wyznaczonego przez Wojewodę Mazowieckiego w postanowieniu z 8 grudnia 2022 r. Jak również nie dotrzymał własnych terminów zakończenia postępowania określonych w pismach z 21 marca 2022 r. i z 25 sierpnia 2022 r.
Taki sposób działania organu niewątpliwie prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy.
Ponadto, decyzja z 9 maja 2023 r. odmawiająca przyznania odszkodowania
za przedmiotową nieruchomość wydana została dopiero w reakcji na skargę,
która wpłynęła do organu w dniu 19 kwietnia 2023 r.
Jednocześnie Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił
(pkt 3 sentencji). Suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny.
Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę,
czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym
za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek
w postaci przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, biorąc pod uwagę, że wniosek wpłynął 21 grudnia 2021 r., a decyzja merytoryczna wydana została w dniu 9 maja
2023 r.
Sąd nie znalazł również wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowi grzywny i w tej części skargę także oddalił (pkt 3 sentencji).
W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że obecnie nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione z uwagi na rozpoznanie wniosku skarżących z 23 grudnia 2021 r. oraz, że wystarczającą sankcją dla organu jest stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w związku ze stwierdzoną bezczynnością.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 214 § 2 p.p.s.a.
w pkt 4 sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym
w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.