I SAB/Wa 153/25

I SAB/Wa 153/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58ar. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w Płocku w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie renty postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W piśmie z 26 maja 2025 r. G. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Płocku w sprawie przyznania renty. Skarżący powołując fragment uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 15 października 2019 r. sygn. akt VI U 1818/19 wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do kontroli legalności decyzji wydanej przez organ rentowy przez sąd ubezpieczeń społecznych, gdyż decyzja w rozumieniu przepisów nie została wydana.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie z powodu braku przedmiotu zaskarżenia, ewentualnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd, po wpłynięciu skargi w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania z urzędu jej dopuszczalności ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a."
Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. Bezczynność zatem oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, nie mniej może być ona złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa do renty.
Stosownie do art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.) - zwanej dalej: "K.p.a.", w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W myśl art. 181 K.p.a. organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1.
Takim przepisem jest art. 83 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że w ustawie systemowej została przyjęta zasada, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja podjętych w tym zakresie decyzji następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, tj. przez właściwy sąd powszechny - sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (por.: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. B. Gudowskiej, J. Strusińskiej-Żukowskiej, Warszawa 2011, s. 777, 966-967; R. Kędziora: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 882-883).
Wyjątek od podanej zasady przewiduje art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego treścią, od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a.
Te ostatnie sprawy pozostają zatem sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym, a w konsekwencji, z uwagi na zastosowanie K.p.a. – decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. W świetle powyższego, uprawniony jest więc wniosek, że tylko w tak wąskim zakresie, jaki został ustalony w art. 83 ust. 4, dopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna (por.: postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt 1857/17 oraz postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 1405/13; a także: A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 181 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, 2016, pkt 3).
Nie budzi wątpliwości, że przedmiot niniejszej sprawy w zakresie przyznania renty, nie należy do katalogu przedmiotowego art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego w świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Wyjaśnić należy nadto, że stosownie do art. 476 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.
Jedynie na marginesie należy wskazać, że w wyroku powoływanym w uzasadnieniu skargi Sąd ubezpieczeń społecznych nie przesądził o braku swojej właściwości do rozpoznania skargi na bezczynność organu rentowego. Stwierdził jedynie, że nie dostrzega podstaw do przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji organu rentowego, gdyż ta – w rozumieniu przepisów – nie została wydana.
Z uwagi zatem na fakt, że w sporze powstałym na tle niniejszej sprawy będącej przedmiotem rozpoznania sąd administracyjny nie jest właściwy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi.