I SAB/Wa 134/23

I SAB/Wa 134/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.S. i L S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie przyznania prawa użytkowania do nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 2 maja 2023 r., uzupełnionym pismami z 23 maja 2023 i 16 czerwca 2023 r., M. S., L. S., M. G. i H. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku M. i J. małż. D. z 8 marca 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] , ozn. hip. [...].
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z 17 marca 2023 r., nr [...] ponieważ w aktach sprawy brakuje dokumentów pozwalających ustalić następstwo prawne po części bezpośrednich następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej. Jednoczenie wskazało, że postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. nr KOC/1766/Go/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu ponaglenia M. i L. S., uznało, że Prezydent nie pozostaje w bezczynności w niniejszej sprawie. Wskazując również, że w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2034/20, zgodnie z którym nabywcom praw i roszczeń wynikających z art. 7 ust. 1-4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 269), nie przysługuje przymiot strony w postępowaniach prowadzonych na podstawie ww. dekretu, w aktach sprawy brak jest dokumentów, które uprawniałyby M. S. do występowania w charakterze stron postępowania, a co za tym idzie, do wniesienia niniejszej skargi.
Prawomocnym postanowieniem z 19 października 2023 r. Sąd odrzucił skargę M. G. i H. G., gdyż przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi nie wyczerpali oni trybu określonego w art. 37 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) dalej jako: "kpa", i nie wystąpili ze stosownym ponagleniem do organu, co w świetle art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) dalej jako: "ppsa", czyni tę skargę niedopuszczalną, a w konsekwencji skutkuje jej odrzuceniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu wniosku M. i J. małż. D. z 8 marca 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. L. [...], ozn. hip. [...].
Na wstępie zauważyć należy, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie nie podjął on żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) i stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona efektem rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a ppsa).
Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola sądu zmierza natomiast do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania.
Jak wynika z analizy zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego, Prezydent postanowieniem z 17 marca 2023 r. nr 127/SD/2023, a więc przed wniesieniem skargi na bezczynność, zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone w przedmiocie rozpoznania wniosku M. i J. małż. D. z 8 marca 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ponowionego wnioskami M. S. z 12 listopada 2001 r., 15 maja 2008 r., 2 lipca 2008 r., 12 lutego 2009 r., 21 kwietnia 2009 r., 28 sierpnia 2009 r., 21 lipca 2017 r., 6 sierpnia 2017 r., 30 września 2017 r., 5 sierpnia 2021 r., 30 stycznia 2023 r., złożonymi w imieniu własnym oraz wnioskiem z 18 lipca 2005 r., złożonym w imieniu A. S., w zakresie w jakim wniosek M. i J. małż. D. nie został rozpoznany decyzją Prezydenta z 4 maja 2006 r., nr 162/GK/DW/2006 zmienioną decyzją Prezydenta z 19 listopada 2007 r., nr 378/GK/DW/2007 do czasu przedłożenia do akt sprawy dokumentów stwierdzających następstwo prawne po następcach prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem Sądu powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 103 kpa, zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to również terminów załatwienia sprawy. Wydanie przez Prezydenta ww. postanowienia oznacza zatem, że organ nie pozostaje już w stanie bezczynności, nawet jeżeli wcześniej można było mu taką bezczynność zarzucić.
Innymi słowy niezależnie od czasu trwania stanu zwłoki w załatwieniu sprawy administracyjnej (tu: sprawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego), zawieszenie postępowania ten stan przerywa, aczkolwiek sama sprawa nadal pozostaje merytorycznie niezałatwiona. W takim stanie rzeczy Sąd nie może także zobowiązać organu do wydania decyzji w określonym terminie.
Dokonując oceny procedowania sprawy przez organ, Sąd doszedł do przekonania, że w okresie przed dniem wydania postanowienia o zawieszeniu Prezydent nie dopuścił się bezczynności. Sprawa zainicjowana wnioskiem M., i J. małż. D. z 8 marca 1949 r. (data wpływu do organu 8 marca 1949 r.) o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip nr [...] dz. nr [...]. Wniosek ten został rozpoznany ww. decyzją Prezydenta z 4 maja 2006 r., na mocy której przyznano M. S., L. S., M. O., A. S., H. P. oraz H.J. prawo użytkowania wieczystego za czynszem symbolicznym do części przedmiotowej nieruchomości hipotecznej o pow. 410 m2, stanowiącej dz. nr [...] z obrębu [...]. Decyzja ta została następnie w zakresie podmiotowym zmieniona decyzją Prezydenta z 19 listopada 2007 r. W pozostałym zakresie ww. wniosek z 8 marca 1949 r. został rozpoznany decyzją Prezydenta z 26 października 2006 r., na mocy której odmówiono M. S., L. S., M. O., A. S., H. P. oraz H. J. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 311 m2 pochodzącego z nieruchomości hip. nr [...] dz. nr [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] cz., [...] cz., nr [...] cz., nr [...] cz., nr [...] cz. z obrębu [...]. M. S. oraz H. P. odwołali się od powyższej decyzji. Po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 lipca 2007 r. nr KOC/343/Go/07 stwierdziło uchybienie terminu na wniesienie odwołania i utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 26 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1527/07 uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz decyzję Prezydenta z 26 października 2006 r.
W związku z powyższym istnieje konieczność rozpoznania wniosku z 8 marca 1949 r. w zakresie w jakim wniosek ten nie został rozpoznany decyzją Prezydenta 26 października 2006 r. Akta wróciły do Prezydenta w dniu 14 kwietnia 2008 r. Z informacji uzyskanych przez organ od występującego w charakterze strony niniejszego postępowania M. S. (pismo z 24 stycznia 2023 r.), a także z informacji zawartych w rejestrze PESEL wynika, że nie żyje część spośród osób, którym przysługuje status strony postępowania, tj. B. K., B. M. D., A. S. S., M. H. B., A.F. R., H. S., F.K. oraz W. R. Z uwagi na okoliczność, że w aktach postępowania brak jest dokumentów stwierdzających następstwo prawne po ww., organ pismem z 29 grudnia 2022 r. wezwał M. S. - będącego jedyną osobą aktywnie działającą w sprawie - do wskazania wszystkich aktualnie żyjących następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz ich adresów, a także do przedłożenia dokumentów stwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości, pod rygorem zawieszenia postępowania. Pismem z 24 stycznia 2023 r. Skarżący ustosunkował się do ww. wezwania jednakże nie nadesłał żądanych dokumentów. W konsekwencji powyższego w dniu 17 marca 2023 r. Prezydent wydał ww. postanowienie o zawieszeniu przedmiotowego postępowania.
Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usunięcie przeszkody do wydania decyzji. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.
Reasumując gdy przedmiotem skargi jest efekt działania organu administracji (np. decyzja), sądy administracyjne dokonują kontroli legalności decyzji administracyjnych z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili jej wydania. Odmiennie natomiast kształtuje się sytuacja w przypadku rozpoznawania przez sąd administracyjny skargi na bezczynność. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Pogląd ten nie jest kwestionowany w orzecznictwie (wyrok NSA z 29 listopada 2007 r. II OSK 1380/07).
Sąd w niniejszej sprawie musiał więc wziąć pod uwagę, że w chwili wniesienia skargi ww. postanowieniem Prezydenta z 17 marca 2023 r. przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zawieszone. Wyjaśnić należy, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy jak i zawieszenie postępowania administracyjnego są odrębnymi i wzajemnie wykluczającymi się instytucjami prawa procesowego. Ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy, dając jednocześnie stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego tego postanowienia.
Skoro postępowanie administracyjne w chwili wyrokowania spoczywało w organie wobec jego zawieszenia, to w okolicznościach tej sprawy zaistniał na skutek postanowienia o zawieszeniu "specyficzny stan bezczynności", uniemożliwiający sądowi zastosowanie art. 149 p.p.s.a. (tak NSA w powoływanym już wyroku z 29 listopada 2007 r. II OSK 1380/07). W niniejszej sprawie ze skargi na bezczynność, sąd nie mógł także przeprowadzić kontroli zasadności postanowienia o zawieszeniu postępowania.
W tej sytuacji nie sposób zarzucić organowi bezczynności, a to czyni skargę pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.