I SAB/WA 126/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-02-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościgruntwłasnośćdecyzja administracyjnastwierdzenie nieważnościbezczynność organuterminyk.p.a.prawo pierwotnych właścicieliDekret o gruntach warszawskich

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Ministra Transportu i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1953 r. w terminie dwóch miesięcy, uznając jego bezczynność za nieuzasadnioną.

Skarżący zarzucili Ministrowi Infrastruktury bezczynność w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1953 r. dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu. Minister argumentował, że sprawa jest skomplikowana i wymaga uzupełnienia materiału dowodowego. Sąd uznał jednak, że organ nie działał wnikliwie i szybko, a jego zwłoka była nieuzasadniona, zobowiązując go do rozpatrzenia wniosku w terminie dwóch miesięcy.

Skarżący M. R. złożył skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 11 marca 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1953 r. Decyzja ta utrzymywała w mocy orzeczenie z 1952 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu i stwierdzające przejście budynków na własność Skarbu Państwa. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że nie jest w zwłoce z uwagi na konieczność długoterminowego uzupełnienia materiału dowodowego i poinformował o rozpoznaniu wniosku w terminie dwóch miesięcy od uzyskania niezbędnych dokumentów. Sąd uznał skargę za zasadną, wskazując na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw. Sąd podkreślił, że organ administracji publicznej ma obowiązek działać wnikliwie i szybko, a w przypadku zwłoki zawiadomić strony o przyczynach i wyznaczyć nowy termin. W ocenie Sądu, organ nie wywiązał się z tych obowiązków, a jego postępowanie charakteryzowało się znacznymi opóźnieniami w podejmowaniu czynności, co świadczy o niedowładzie organizacyjnym. Sąd zobowiązał Ministra Transportu i Budownictwa (następcę prawnego Ministra Infrastruktury) do rozpatrzenia wniosku w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie podejmuje skutecznych działań w celu uzupełnienia materiału dowodowego i nie rozpatruje sprawy w terminie, a jedynie informuje o konieczności uzyskania dokumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie działał wnikliwie i szybko, a jego zwłoka wynikała z niedowładu organizacyjnego, a nie z obiektywnych przeszkód uniemożliwiających rozpatrzenie sprawy. Obowiązkiem organu jest aktywne dążenie do uzyskania niezbędnych dokumentów i terminowe załatwienie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych, w tym sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego (miesiąc) i sprawy szczególnie skomplikowane (dwa miesiące).

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Szczegółowo określa terminy załatwiania spraw w zależności od ich charakteru.

p.p.s.a. art. 149

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności, jeśli organ zwleka z ich wykonaniem.

Pomocnicze

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakłada na organ obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy prawa stron do zapoznania się z materiałem dowodowym i składania wyjaśnień.

p.p.s.a. art. 52 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 17

Dotyczy bezczynności organu (w kontekście poprzedniej ustawy o NSA).

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności, w tym ścisłego przestrzegania terminów.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada działania organów na straży praworządności.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw. Niewłaściwe postępowanie organu charakteryzujące się zwłoką i niedostatecznymi staraniami w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra Infrastruktury o niemożności rozpatrzenia sprawy w terminie z powodu konieczności uzupełnienia materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność długoterminowego uzupełnienia materiału dowodowego wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od dnia uzyskania niezbędnych do orzekania dokumentów organ nie działał w taki sposób, nie dołożył należytych starań, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i sprawę szybko załatwić wszystkie czynności były podejmowane z kilkumiesięczną zwłoką obraz niedowładu organizacyjnego organu

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

sprawozdawca

Emilia Lewandowska

przewodniczący

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów administracji publicznej oraz terminów załatwiania spraw administracyjnych, a także obowiązków organów w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sprawy z zakresu dekretu o gruntach warszawskich, ale ogólne zasady dotyczące bezczynności są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o prawo własności nieruchomości, który sięga lat 50. XX wieku, co pokazuje złożoność i powolność postępowań administracyjnych w sprawach historycznych.

Po ponad 50 latach sporu o grunt, sąd zobowiązał ministra do działania w sprawie z lat 50.

Sektor

nieruchomości

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SAB/Wa 126/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /sprawozdawca/
Emilia Lewandowska /przewodniczący/
Przemysław Żmich.
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart /spr./ Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M. R. i B. N. z dnia 11 marca 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1953 r., nr [...] zobowiązuje Ministra Transportu i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku M. R. i B. N. z dnia 11 marca 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1953 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Uzasadnienie
I SAB/Wa 126/05
UZASADNIENIE
M. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił Ministrowi Infrastruktury bezczynność w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 marca 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1953 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1952 r. nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oraz stwierdzające, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie jest w zwłoce, gdyż nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność długoterminowego uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto podnosił, że poinformował skarżących, iż wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od dnia uzyskania niezbędnych do orzekania dokumentów .
Jak wynika z akt sprawy orzeczeniem z dnia [...] maja 1952 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oraz stwierdziło, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.
Decyzją z dnia [...] stycznia 1953 r. nr [...] Minister Gospodarki Komunalnej utrzymał w mocy powyższe orzeczenie powołując się na fakt, że nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.
Pismem z dnia 23 grudnia 1988 r. Z. R. i M. R. złożyli wniosek o " wydanie dzierżawy wieczystej".
Następnie pismem z dnia 11 marca 2002 r. M. R. i B. N. (spadkobiercy poprzednich właścicieli) wystąpili z wnioskiem do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia i decyzji. Na żądanie organu - pismem z dnia 10 lutego 2003 r. - uzupełnili swój wniosek poprzez wykazanie następstwa prawnego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast pismem z dnia 28 listopada 2003 r. poinformował ich, że wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od dnia uzyskania niezbędnych do orzekania dokumentów.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r. skarżący wezwali Ministra Infrastruktury – w myśl art. 37 k.p.a. - do podjęcia czynności w terminie 14 dni pod rygorem skargi na bezczynność organu.
Minister Infrastruktury pismem z dnia 23 listopada 2004 r. zawiadomił ich o prowadzonym postępowaniu informując jednocześnie, iż zgodnie z art. 10 §1 k.p.a. mogą zapoznać się z materiałem dowodowym oraz składać wyjaśnienia i wnioski do dnia 13 grudnia 2004 r.
Następie pismem z dnia 9 marca 2005 r. skarżący ponownie zwrócili się z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie, a następnie w dniu 6 czerwca 2005 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie składając skargę na bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art.149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami).
Obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji wynika z art.104 § 1 k.p.a., który to przepis stanowi, iż organ administracji publicznej załatwia sprawy przez wydanie decyzji. Terminy załatwienia sprawy w formie decyzji określa przepis art.35 § 3 k.p.a. Z treści powołanego przepisu prawa wynika jednoznacznie, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracji publicznej wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa.
Przy wyznaczaniu nowego terminu organ administracji publicznej winien kierować się zasadami, o których mowa w art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. Oczywistym więc jest, że organ wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy jest zobligowany do wskazania konkretnego najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wymogom tym nie odpowiada treść pisma Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 28 listopada 2003 r.– "wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od dnia uzyskania niezbędnych do orzekania dokumentów".
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast miał obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniosku M. R. i B. N. w podanych wyżej terminach i jeżeli nie dysponował całością materiału dowodowego, to powinien podjąć wszechstronne i skuteczne działania, aby go uzyskać w jak najkrótszym terminie. Art. 12 k.p.a. wyraźnie stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
W niniejszej sprawie organ nie działał w taki sposób, nie dołożył należytych starań, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i sprawę szybko załatwić – wszystkie czynności były podejmowane z kilkumiesięczną zwłoką, o czym w sposób nie budzący wątpliwości świadczą daty pism wysyłanych z ministerstwa.
Na przykład - pismem z dnia 18 lipca 2002 r. skarżący poinformowali organ o tym, że uzupełnili swój wniosek, na co organ odpowiedział im pismem z dnia 28 stycznia 2003 r. (po upływie ponad 6 miesięcy) żądając załączenia oryginałów lub uwierzytelnionych urzędowo kopii dokumentów dołączonych przez strony. Brak ten został uzupełniony już w dniu 10 lutego 2003 r. (data prezentaty pisma), ale organ dopiero w dniu 16 czerwca 2003 r. (po upływie ponad 4 miesięcy) zwrócił się do Urzędu Dzielnicowego z prośbą o pilne przesłanie akt własnościowych.
Takie postępowanie organu świadczy o tym, że pozostaje on w zwłoce w załatwieniu sprawy z wniosku M. R. i B. N.
Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Zasada sformułowana w art. 6 k. p. a , zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa."
Również w sprawie sygn. akt. I SAB 155/99 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że : " Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu."
W ocenie Sądu postępowanie organu w niniejszej sprawie w pełni uzasadnia przyjęcie, iż skarga jest zasadna, bowiem ewidentna zwłoka w wydaniu decyzji wynika wyłącznie z niewłaściwego postępowania organu, który podejmuje czynności z dużym opóźnieniem, nie dokładając tym samym należytych starań, aby dokładnie i wnikliwie wyjaśnić stan faktyczny i szybko załatwić sprawę.
Natomiast M. R. i B. N. podejmowali działania w celu przyśpieszenia rozpoznania sprawy, wyczerpali również środki zaskarżenia, gdyż pismem z dnia 9 marca 2005 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa - zgodnie z art. 52 § 4 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę uwzględnił, opierając swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 149 powyższej ustawy.